III CZP 1/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w uchwale z dnia 16 maja 2019 r. (sygn. akt III CZP 1/19) rozstrzygnął wątpliwości prawne dotyczące skutków wyburzenia lokalu stanowiącego odrębną własność. W sytuacji, gdy w budynku znajdowały się dwa samodzielne lokale, wygaśnięcie prawa odrębnej własności jednego z nich na skutek zburzenia, powoduje również ustanie odrębnej własności drugiego lokalu. Wynika to z faktu, że prawo odrębnej własności lokalu może istnieć tylko wtedy, gdy w budynku znajdują się co najmniej dwa samodzielne lokale. W przypadku wyburzenia obu lokali, udziały dotychczasowych właścicieli w nieruchomości wspólnej (gruncie i częściach budynku) przekształcają się we współwłasność gruntu. Zgodnie z zasadą superficies solo cedit, po zburzeniu budynku lub lokalu, grunt staje się głównym przedmiotem własności, a byli właściciele lokali stają się współwłaścicielami gruntu, co powinno prowadzić do zniesienia tej współwłasności.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie skutków prawnych wyburzenia lokalu stanowiącego odrębną własność dla drugiego lokalu oraz dla udziałów w nieruchomości wspólnej.
Dotyczy sytuacji, gdy w budynku znajdowały się co najmniej dwa lokale stanowiące odrębną własność, a jeden z nich został całkowicie i nieodwracalnie zniszczony.
Zagadnienia prawne (2)
Jaki jest skutek prawny wyburzenia lokalu, stanowiącego odrębną własność, dla związanego z tym lokalem udziału w nieruchomości wspólnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Udziały w nieruchomości wspólnej, związane dotychczas z własnością dwóch lokali, przekształcają się w udziały we współwłasności gruntu zabudowanego budynkiem stanowiącym jego część składową i obejmującym jeden lokal.
Uzasadnienie
Wygaśnięcie prawa odrębnej własności lokalu na skutek zburzenia powoduje, że nieruchomość wspólna obejmuje już tylko grunt, do którego dotychczasowi właściciele lokali nadal posiadają prawo własności lub użytkowania wieczystego. Zgodnie z zasadą superficies solo cedit, po zburzeniu budynku lub lokalu, grunt staje się głównym przedmiotem własności.
Czy w przypadku wyburzenia jednego z dwóch lokali stanowiących przedmiot odrębnej własności, prowadzącego do utraty jego bytu prawnego, następuje ustanie prawa odrębnej własności drugiego istniejącego lokalu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Wygaśnięcie odrębnej własności lokalu na skutek jego zburzenia powoduje ustanie odrębnej własności drugiego lokalu.
Uzasadnienie
Prawo odrębnej własności lokalu może istnieć tylko wtedy, gdy w budynku znajdują się przynajmniej dwa lokale. Wygaśnięcie jednego lokalu sprawia, że w budynku pozostaje tylko jeden lokal, co uniemożliwia dalsze istnienie odrębnej własności lokalu.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| E. Z. | osoba_fizyczna | powód |
| Z. Z. | osoba_fizyczna | powód |
| P. C. | osoba_fizyczna | pozwany |
| I. C. | osoba_fizyczna | pozwany |
| M. A. | osoba_fizyczna | pozwany |
| G. C. | osoba_fizyczna | pozwany |
| J. C. | osoba_fizyczna | pozwany |
| B. B. | osoba_fizyczna | pozwany |
| M. B. | osoba_fizyczna | pozwany |
| H. B. | osoba_fizyczna | pozwany |
| E. B. | osoba_fizyczna | pozwany |
| M. S. | osoba_fizyczna | pozwany |
| K. C. | osoba_fizyczna | pozwany |
| Gmina Miasta S. | instytucja | pozwany |
Przepisy (10)
Pomocnicze
u.w.l. art. 2 § ust. 1-3
Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali
Przedmiotem odrębnej własności może być jedynie samodzielny lokal mieszkalny spełniający określone kryteria. Niespełnianie tych kryteriów oznacza, że lokal nie może być przedmiotem odrębnej własności lokalu.
u.w.l. art. 3 § ust. 1
Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali
Nie można żądać zniesienia współwłasności nieruchomości wspólnej, dopóki trwa odrębna własność lokali. A contrario, po wygaśnięciu odrębnej własności lokali, współwłasność nieruchomości wspólnej powinna być zniesiona.
u.w.l. art. 3 § ust. 2
Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali
Nieruchomość wspólną stanowi grunt oraz części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali.
u.w.l. art. 4 § ust. 3
Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali
Z odrębną własnością lokalu jest związany udział w prawie użytkowania wieczystego gruntu, jeżeli budynek znajduje się na gruncie oddanym w użytkowanie wieczyste.
k.c. art. 47 § § 1
Kodeks cywilny
Zasada superficies solo cedit - część składowa gruntu jest jego częścią składową.
k.c. art. 48
Kodeks cywilny
Część składowa rzeczy nie może być odrębnym przedmiotem własności.
k.c. art. 191
Kodeks cywilny
Właściciel gruntu jest właścicielem także tego, co jest z gruntem połączone według zasady określonej w art. 48.
Pr. bud.
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Czynności techniczne dotyczące lokalu, podjęte wbrew tej ustawie, mają charakter odwracalny.
Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. o własności lokali art. 18
Odnośnik do przepisu dotyczącego zburzenia całego budynku.
u.ś.m. art. 2 § ust. 3
Ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych
Dawniej w domu jednorodzinnym mógł znajdować się w zasadzie tylko jeden lokal.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wygaśnięcie prawa odrębnej własności lokalu na skutek jego zburzenia powoduje ustanie odrębnej własności drugiego lokalu. • Udziały w nieruchomości wspólnej przekształcają się we współwłasność gruntu po wygaśnięciu odrębnej własności lokali.
Godne uwagi sformułowania
Wygaśnięcie odrębnej własności lokalu na skutek jego zburzenia powoduje ustanie odrębnej własności drugiego lokalu • udziały w nieruchomości wspólnej, związane dotychczas z własnością dwóch lokali, przekształcają się w udziały we współwłasności gruntu • Prawo własności rzeczy nie może istnieć w oderwaniu od właściwego mu przedmiotu lub w ogóle bez tego przedmiotu, a zniszczenie rzeczy będącej przedmiotem prawa własności powoduje jego wygaśnięcie. • Naturalną zaś konsekwencją braku przedmiotu prawa jest jego ustanie.
Skład orzekający
Anna Owczarek
przewodniczący
Krzysztof Pietrzykowski
sprawozdawca
Marta Romańska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie skutków prawnych wyburzenia lokalu stanowiącego odrębną własność dla drugiego lokalu oraz dla udziałów w nieruchomości wspólnej."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy w budynku znajdowały się co najmniej dwa lokale stanowiące odrębną własność, a jeden z nich został całkowicie i nieodwracalnie zniszczony.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii własności nieruchomości i skutków zdarzeń losowych lub działań właścicieli, co jest istotne dla prawników zajmujących się prawem rzeczowym i nieruchomościami.
“Co się dzieje z własnością, gdy budynek znika? Wyjaśnia Sąd Najwyższy.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.