III CZ 329/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła zażalenia pozwanego Banku S.A. na postanowienie Sądu Okręgowego w Warszawie. Sędzia Jacek Widło zawnioskował o swoje wyłączenie od orzekania, opierając się na wyroku ETPC Dolińska-Ficek i Ozimek, który według niego sugerował naruszenie art. 6 EKPC przez sędziów powołanych z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej po zmianach z 2017 r. Sąd Najwyższy pierwotnie wydał postanowienie z 27 października 2022 r. stwierdzające istnienie przesłanek wyłączenia sędziego Jacka Widły. Następnie, w miejsce wyłączonego sędziego, wyznaczono sędzię Beatę Janiszewską. Jednakże, w niniejszym postanowieniu z 25 listopada 2022 r., Sąd Najwyższy stwierdził, że jego własne postanowienie z 27 października 2022 r. jest orzeczeniem nieistniejącym. Uzasadniono to tym, że uwzględnienie wniosku o wyłączenie sędziego opartego na ocenie okoliczności jego powołania, w tym w oparciu o orzeczenia ETPC nawiązujące do niekonstytucyjnych aktów normatywnych, jest wadliwe i rażąco sprzeczne z Konstytucją RP, w szczególności z art. 190 ust. 1 Konstytucji (moc wiążąca orzeczeń TK) oraz art. 7 Konstytucji (brak kompetencji do oceny procedury nominacyjnej). Sąd uznał, że takie orzeczenie jest wydane 'ultra vires' i nie może wywoływać skutków prawnych, a jedyną drogą do pozbawienia go skutków jest stwierdzenie jego nieistnienia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie stanowiska Sądu Najwyższego co do niedopuszczalności kwestionowania sposobu powołania sędziego w postępowaniu cywilnym oraz konsekwencji wydawania orzeczeń sprzecznych z Konstytucją RP.
Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z wyłączeniem sędziego i oceną jego powołania, ale stanowi ważny głos w dyskusji o praworządności i stosowaniu prawa.
Zagadnienia prawne (2)
Czy postanowienie Sądu Najwyższego stwierdzające istnienie przesłanek wyłączenia sędziego, oparte na ocenie okoliczności jego powołania w kontekście orzeczeń ETPC i niekonstytucyjnych aktów normatywnych, może być uznane za nieistniejące z uwagi na rażącą sprzeczność z Konstytucją RP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, takie postanowienie jest orzeczeniem nieistniejącym, ponieważ jest wydane ultra vires i rażąco sprzeczne z obowiązującym porządkiem prawnym, w szczególności z mocą wiążącą orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że uwzględnienie wniosku o wyłączenie sędziego opartego na ocenie procedury nominacyjnej, w tym w oparciu o orzeczenia ETPC nawiązujące do niekonstytucyjnych aktów prawnych, jest niedopuszczalne. Takie orzeczenie narusza art. 190 ust. 1 Konstytucji RP (moc wiążąca orzeczeń TK) i art. 7 Konstytucji RP (brak kompetencji do oceny procedury nominacyjnej), przez co jest wydane ultra vires i nie może wywoływać skutków prawnych.
Czy postanowienie sądu stwierdzające istnienie podstaw wyłączenia sędziego z mocy ustawy (iudex inhabilis) może być wydane w sytuacji, gdy nie zachodzą przesłanki określone w art. 48 k.p.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, postanowienie takie nie ma uzasadnienia w obowiązującym stanie prawnym, jeśli nie opiera się na przepisach prawa, a próbuje stosować przepisy per analogiam lub opiera się na wadliwych podstawach.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że jedynym przepisem prawa polskiego dotyczącym wyłączenia sędziego z mocy ustawy w procesie cywilnym jest art. 48 k.p.c., a wskazane tam powody są kategoryczne i nie obejmują sytuacji wniosku o wyłączenie sędziego opartego na ocenie procedury nominacyjnej. Stosowanie tego przepisu per analogiam lub opieranie się na wadliwych podstawach jest niedopuszczalne.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R.O. | osoba_fizyczna | powód |
| L.W. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank spółce akcyjnej w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
Konstytucja RP art. 190 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie wiążącą; uchylenie aktu normatywnego przez TK oznacza jego wyeliminowanie z obrotu prawnego.
Pomocnicze
k.p.c. art. 51
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 48
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 49
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 44[1] § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Ustawa o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw
Konstytucja RP art. 45 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa; brak kompetencji do oceny prawidłowości procedury nominacyjnej sędziego.
Konstytucja RP art. 178 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Sędziowie w sprawowaniu urzędu podlegają tylko Konstytucji i ustawom.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Postanowienie Sądu Najwyższego z 27 października 2022 r. było rażąco sprzeczne z Konstytucją RP i obowiązującym porządkiem prawnym. • Uwzględnienie wniosku o wyłączenie sędziego opartego na ocenie procedury nominacyjnej, w tym w oparciu o orzeczenia ETPC nawiązujące do niekonstytucyjnych aktów prawnych, jest niedopuszczalne. • Orzeczenie wydane ultra vires, ignorujące moc wiążącą orzeczeń TK, nie może wywoływać skutków prawnych. • Nie można stosować art. 48 k.p.c. per analogiam do sytuacji nieprzewidzianych w tym przepisie. • Orzeczenie sądu musi znajdować uzasadnienie w obowiązujących normach prawnych i być zgodne z Konstytucją.
Odrzucone argumenty
Argumentacja oparta na wyroku ETPC Dolińska-Ficek i Ozimek jako podstawa do wyłączenia sędziego w polskim postępowaniu cywilnym. • Stwierdzenie istnienia przesłanek wyłączenia sędziego na podstawie okoliczności jego powołania, które naruszają standard sądu ustanowionego ustawą.
Godne uwagi sformułowania
orzeczeniem nieistniejącym • wydane ultra vires • rażąco sprzecznym z obowiązującym w Polsce porządkiem prawnym • ignorujące moc powszechnie wiążącą orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego • niekonstytucyjne, a zatem niedopuszczalne, jest rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego, który obejmuje zarzuty odnoszące się do okoliczności jego powołania
Skład orzekający
Mariusz Załucki
przewodniczący-sprawozdawca
Kamil Zaradkiewicz
członek
Beata Janiszewska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie stanowiska Sądu Najwyższego co do niedopuszczalności kwestionowania sposobu powołania sędziego w postępowaniu cywilnym oraz konsekwencji wydawania orzeczeń sprzecznych z Konstytucją RP."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej związanej z wyłączeniem sędziego i oceną jego powołania, ale stanowi ważny głos w dyskusji o praworządności i stosowaniu prawa.
Wartość merytoryczna
Ocena: 9/10
Sprawa dotyczy fundamentalnych kwestii praworządności, niezależności sądownictwa i zgodności orzeczeń z Konstytucją RP, co jest tematem o dużym znaczeniu społecznym i prawnym.
“Sąd Najwyższy orzekł: własne postanowienie było nieistniejące! Kluczowa sprawa o praworządność.”
Zdanie odrębne
Kamil Zaradkiewicz
Sędzia Zaradkiewicz zgłosił zdanie odrębne, co sugeruje odmienną ocenę prawną lub proceduralną niż większość składu orzekającego, choć treść tego zdania nie została przedstawiona w analizowanym fragmencie.
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.