III CZ 182/25

III CZ 182/25 
 
 
  
POSTANOWIENIE 
 
  
27 sierpnia 2026 r. 
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: 
  
SSN Paweł Grzegorczyk 
  
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym 27 sierpnia 2026 r. w Warszawie 
zażalenia D.K. 
na postanowienie Sądu Okręgowego w Poznaniu 
z 25 czerwca 2025 r., X WSC 3/25, 
w toku postępowania sanacyjnego dłużnika D.K., 
  
odrzuca zażalenie. 
 
 
 
(K.G.) 
  
  
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

III CZ 182/25 
2 
 
 
 
 
 
 
 
  
UZASADNIENIE 
 
Postanowieniem z dnia 25 czerwca 2025 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu 
odrzucił skargę kasacyjną dłużnika D.K. od postanowienia z dnia 16 grudnia 2024 r., 
którym Sąd ten oddalił zażalenie na postanowienie Sądu Rejonowego Poznań - 
Stare Miasto w Poznaniu z dnia 1 października 2024 r., umarzające postępowanie 
sanacyjne dłużnika. Sąd wskazał, że zgodnie z art. 202 ustawy z dnia 15 maja 2015 
r. – Prawo restrukturyzacyjne (jedn. tekst: Dz. U. z 2026 r., poz. 533, dalej – „pr. 
restr.”) skarga kasacyjna w postępowaniu restrukturyzacyjnym nie przysługuje.  
Zażalenie na to postanowienie wniósł osobiście dłużnik D.K., zarzucając 
naruszenie art. 3986 § 2 k.p.c.; art. 3986 § 2 k.p.c. w związku z art. 8 ust. 1 Konstytucji 
RP oraz art. 19 TUE i art. 47 Karty Praw Podstawowych UE, a także art. 3986 § 2 w 
związku z art. 871 § 1 k.p.c. w związku z art. 31 ust. 3 i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP. 
Na tej podstawie wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, 
ewentualnie – o zadanie przez Sąd Najwyższy Trybunałowi Konstytucyjnemu lub 
Trybunałowi Sprawiedliwości Unii Europejskiej pytań prawnych o treści wskazanej w 
zażaleniu.  
W toku postępowania zażaleniowego dłużnik złożył wniosek o ustanowienie 
pełnomocnika z urzędu w postępowaniu zażaleniowym. Postanowieniem z dnia 
2 czerwca 2026 r. referendarz sądowy w Sądzie Rejonowym Poznań – Stare Miasto 
ustanowił dla dłużnika pełnomocnika z urzędu w postępowaniu zażaleniowym przed 
Sądem Najwyższym.    
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
Zgodnie z art. 871 § 1 i 2 k.p.c. w postępowaniu przed Sądem Najwyższym, 
w tym inicjowanym zażaleniem, obowiązuje zastępstwo stron przez adwokatów lub 
radców prawnych, chyba że stroną, jej organem, jej przedstawicielem ustawowym 
lub pełnomocnikiem jest sędzia, prokurator, notariusz albo profesor lub doktor 

III CZ 182/25 
3 
 
habilitowany nauk prawnych, a także gdy stroną, jej organem lub jej 
przedstawicielem ustawowym jest adwokat, radca prawny lub radca Prokuratorii 
Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis ten koresponduje z ustrojową 
i procesową rolą Sądu Najwyższego, jako sądu prawa, powołanego do sprawowania 
nadzoru judykacyjnego nad orzecznictwem sądów powszechnych (art. 183 ust. 
1 Konstytucji RP) i zmierza do zagwarantowania – w interesie wymiaru 
sprawiedliwości, a także stron postępowania – że uczestnicy postępowań przed 
Sądem Najwyższym będą reprezentowani przez pełnomocników legitymujących się 
odpowiednią wiedzą prawniczą i doświadczeniem praktycznym (por. np. 
postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 17 kwietnia 2019 r., V CZ 15/19, z dnia 16 
lipca 2021 r., I CNP 15/21, OSNC 2022, nr 4, poz. 43  i z dnia 17 lipca 2026 r.,  
III CZ 11/26). Pozwala to również, w razie potrzeby, na profesjonalne objaśnienie 
mocodawcy wymagań prawnych przewidzianych dla podejmowanych czynności 
procesowych, ich celów i przesłanek skuteczności. Docelowo winno to skłaniać do 
niedokonywania czynności procesowych, które w ocenie profesjonalnego 
pełnomocnika warunków tych nie spełniają, a tym samym nie mogą wywołać 
oczekiwanych skutków. Założenie to ma znaczenie nie tylko z punktu widzenia 
strony, lecz także sprawności postępowania przed Sądem Najwyższym i ekonomii 
postępowania cywilnego w ogólności.  
Obowiązkowe zastępstwo przez kwalifikowanych pełnomocników przed 
Sądem Najwyższym znajduje również szerokie odniesienia w argumentach 
prawnoporównawczych 
i 
odpowiada 
standardom 
konstytucyjnym, 
jak 
i międzynarodowym (por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 
23 października 1996 r., Levages Prestations Services przeciwko Francji, Reports of 
Judgments and Decisions 1996-V, a także wyroki Europejskiego Trybunału Praw 
Człowieka z dnia 13 marca 2007 r., Laskowska przeciwko Polsce i z dnia 22 marca 
2007 r., Siałkowska przeciwko Polsce, nr 8932/05, w których wymaganie 
profesjonalnej reprezentacji przed Sądem Najwyższym uznano za oczywiście 
zgodne z rolą Sądu Najwyższego jako sądu prawa). Stanowisko to aprobowane jest 
również w judykaturze Trybunału Konstytucyjnego, w której wskazuje się, że 
obligatoryjne zastępstwo przed Sądem Najwyższym ma gwarantować stronie 
fachową pomoc prawną w postępowaniu odbywającym się przed najwyższym 
organem sądowym, a więc wymagającym szczególnego profesjonalizmu (por.  

III CZ 182/25 
4 
 
np. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 22 października 2013 r., SK 14/13,  
OTK-A 2013, nr 7, poz. 100).  
W konsekwencji, zażalenie złożone przez skarżącego osobiście, podlegało 
odrzuceniu jako niedopuszczalne (art. 871 w związku z art. 3941 § 3 i art. 3986 § 3 
k.p.c.) (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 7 września 2018 r., III CZ 30/18, 
z dnia 9 sierpnia 2019 r., IV CZ 12/19, z dnia 11 września 2020 r., I CZ 41/20 i z dnia 
18 czerwca 2021 r., V CZ 39/21). 
Na niedopuszczalność środka zaskarżenia wniesionego z pominięciem  
art. 871 k.p.c. nie rzutowało późniejsze wystąpienie z wnioskiem o ustanowienie 
adwokata lub radcy prawnego przez sąd, także w sytuacji, w której wniosek ten został 
uwzględniony przez referendarza sądowego. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, 
brak zdolności postulacyjnej na etapie wnoszenia środka zaskarżenia do Sądu 
Najwyższego nie może być sanowany ex post, nawet w razie późniejszego 
ustanowienia pełnomocnika (por. np. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 
11 marca 2008 r., II CZ 2/08, z dnia 8 września 2016 r., II CZ 92/16, z dnia 17 kwietnia 
2019 r., V CZ 15/19, z dnia 4 września 2020 r., I CZ 34/20, z dnia 24 marca 2022 r., 
III CZ 120/22, dnia 13 lipca 2022 r., III CZ 229/22, z dnia 29 października 2024 r.,  
III CZ 188/24). 
Niedopuszczalność zażalenia z powodu braku zdolności postulacyjnej 
skarżącego stała na przeszkodzie merytorycznej ocenie podniesionych w nim 
argumentów. W związku z tym, ubocznie jedynie należało zauważyć, że jak wskazał 
Sąd Okręgowy sprawa, w której wniesiono skargę kasacyjną, rozpoznawana była 
w postępowaniu 
sanacyjnym 
i 
dotyczyła 
umorzenia 
postępowania 
wobec 
nieprzyjęcia układu, a z art. 202 pr. restr. wynika, że w postępowaniu 
restrukturyzacyjnym nie przysługuje m.in. skarga kasacyjna. Wyłączenie to ma pełny 
charakter i nie jest zależne od wartości przedmiotu sprawy, charakteru zaskarżonego 
rozstrzygnięcia, względnie rodzaju uchybienia procesowego podnoszonego przez 
skarżącego.  
Prawo do wniesienia skargi kasacyjnej nie jest zadeklarowane na poziomie 
konstytucyjnym (por. art. 78 zdanie pierwsze Konstytucji RP), a ograniczenia 
w dopuszczalności wnoszenia tego środka, motywowane dążeniem do zapewnienia 
sprawności funkcjonowania Sądu Najwyższego lub charakterem sprawy, stanowią 
domenę ustawodawcy (por. np. wyroki Trybunału Konstytucyjnego z dnia 10 lipca 

III CZ 182/25 
5 
 
2000 r., SK 12/99, OTK 2000, nr 5, poz. 143, z dnia 6 października 2004 r., SK 23/02, 
OTK-A 2004, nr 9, poz. 89 i z dnia 30 maja 2007 r., SK 68/06, OTK-A 2007, nr 6, 
poz. 53, w których uwypuklono brak uprawnienia jednostki do takiego ukształtowania 
regulacji prawnej, które zapewniałoby jej rozpoznanie każdej sprawy przez Sąd 
Najwyższy, a także postanowienia Trybunału Konstytucyjnego z dnia 12 czerwca 
2013 r., Ts 239/12, OTK-B 2013, nr 5, poz. 510 i z dnia 11 września 2013 r., Ts 83/13, 
OTK-B 2013, nr 6, poz. 606) i nie mogą być samodzielnie kształtowane przez sądy 
w granicach wykraczających poza przyjęte dyrektywy wykładni. Dostrzec przy tym 
należy, że również art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych 
wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r., nr 61, 
poz. 284), jak i powołany w zażaleniu art. 47 Karty Praw Podstawowych UE, nie 
gwarantują prawa do zaskarżenia orzeczenia w sprawach cywilnych.  
Ponadto, również skarga kasacyjna została wniesiona przez skarżącego 
osobiście, z pominięciem art. 871 k.p.c., toteż odnoszą się do niej odpowiednio także 
powołane już uprzednio argumenty związane z obligatoryjnym zastępstwem stron 
w postępowaniu przed Sądem Najwyższym i konsekwencjami jego niezachowania.  
Z tych względów, na podstawie art. 3986 § 3 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c.,   
Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji. 
 
 
(K.G.) 
[a.ł]