III CSKP 111/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła ochrony praw autorskich do programu komputerowego "E.", stworzonego przez powoda D.R., funkcjonariusza Policji. Powód dochodził zapłaty od Skarbu Państwa za bezumowne korzystanie z jego programu przez jednostki Policji. Sąd Okręgowy zasądził od Skarbu Państwa na rzecz powoda kwotę 108.000 zł, uznając program za utwór w rozumieniu prawa autorskiego i ustalając miesięczne wynagrodzenie licencyjne na 1.000 zł, a następnie zasądzając dwukrotność tego wynagrodzenia za okres bezumownego korzystania. Sąd Apelacyjny zmienił wyrok, zasądzając wyższą kwotę (140.933 zł) tytułem wynagrodzenia i dodatkowo 50.000 zł tytułem zadośćuczynienia za krzywdę niemajątkową, uznając naruszenie praw osobistych powoda. Sąd Apelacyjny podzielił ustalenia co do autorstwa programu przez powoda i bezprawnego korzystania przez Policję, ale zakwestionował sposób zastosowania art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b pr. aut. przez Sąd Okręgowy, uwzględniając zarzut przedawnienia i ograniczając zakres roszczenia. Sąd Apelacyjny uznał również zasadność żądania zadośćuczynienia za krzywdę niemajątkową. Sąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną powoda. Odrzucił część skargi dotyczącą oddalenia apelacji pozwanego jako niedopuszczalną. W pozostałym zakresie skargę kasacyjną oddalił, uznając, że Sąd Apelacyjny prawidłowo zróżnicował wysokość należnego odszkodowania w zależności od okresu i stopnia naruszenia praw autorskich, uwzględniając zarówno orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego, jak i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej dotyczące zasad ustalania zryczałtowanego odszkodowania. Sąd Najwyższy podkreślił, że celem odszkodowania jest wyrównanie szkody, a nie wzbogacenie poszkodowanego czy ukaranie sprawcy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie, że program komputerowy stworzony przez funkcjonariusza Policji poza zakresem obowiązków służbowych nie jest utworem pracowniczym. Zasady ustalania zryczałtowanego odszkodowania za naruszenie praw autorskich, w tym możliwość miarkowania jego wysokości w zależności od stopnia naruszenia i zakresu szkody, zgodnie z orzecznictwem TK i TSUE.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji funkcjonariusza Policji i programu komputerowego. Interpretacja przepisów o zryczałtowanym odszkodowaniu może być stosowana do innych utworów, ale wymaga analizy konkretnych okoliczności sprawy.
Zagadnienia prawne (4)
Czy program komputerowy stworzony przez funkcjonariusza Policji w ramach obowiązków służbowych lub poza nimi stanowi utwór pracowniczy, do którego prawa autorskie przysługują pracodawcy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Program komputerowy stworzony przez funkcjonariusza Policji, nawet jeśli jego stworzenie było aprobowane przez przełożonych i wykorzystywało narzędzia służbowe, nie stanowi utworu pracowniczego, jeśli jego stworzenie nie należało do zakresu obowiązków służbowych, nie było przedmiotem poleceń służbowych ani ingerencji przełożonych. Prawa autorskie przysługują twórcy.
Uzasadnienie
Sąd analizował, czy istniał ścisły związek między powstaniem utworu a obowiązkami służbowymi. Stwierdzono, że praca nad programem wykraczała poza zakres obowiązków, nie było poleceń służbowych, a Policja nie posiadała kodu źródłowego. Powód liczył na przyszłe uregulowanie kwestii praw do programu.
Jaka jest podstawa prawna i wysokość roszczenia o zryczałtowane odszkodowanie za naruszenie praw autorskich majątkowych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Podstawą prawną jest art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b Prawa autorskiego. Sąd może zasądzić kwotę odpowiadającą dwukrotności stosownego wynagrodzenia. W przypadku naruszenia zawinionego, pierwotnie możliwe było żądanie trzykrotności, jednak Trybunał Konstytucyjny uznał tę część przepisu za niezgodną z Konstytucją. Wysokość odszkodowania może być miarkowana w zależności od zakresu szkody i stopnia naruszenia, a dwukrotność stanowi górną granicę.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odniósł się do orzecznictwa TK i TSUE, podkreślając, że celem odszkodowania jest wyrównanie szkody, a nie wzbogacenie poszkodowanego. Sąd Apelacyjny prawidłowo zróżnicował wysokość odszkodowania (dwukrotność lub jednokrotność wynagrodzenia) w zależności od okresu i intensywności korzystania z programu, co uzasadniało mniejsze roszczenie za okres, gdy program służył jedynie celom archiwalnym.
Czy naruszenie praw autorskich do programu komputerowego, połączone z odmową zawarcia umowy licencyjnej i utrudnianiem dostępu do programu, może uzasadniać zasądzenie zadośćuczynienia za krzywdę niemajątkową?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, świadome ignorowanie autorskich uprawnień twórcy, połączone z utrudnieniami w dostępie do programu, może uzasadniać zasądzenie zadośćuczynienia za krzywdę niemajątkową, która dotyczy uszczerbku w poczuciu własnej wartości w sferze zawodowej.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że pozwany spowodował po stronie powoda uszczerbek niemajątkowy, uzasadniający zasądzenie 50.000 zł zadośćuczynienia, biorąc pod uwagę, że skala krzywdy była już ograniczona ze względu na ograniczony zakres korzystania z programu przez pozwanego.
Czy skarga kasacyjna obejmująca rozstrzygnięcie korzystne dla skarżącego jest dopuszczalna?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, skarga kasacyjna skierowana przeciwko rozstrzygnięciu korzystnemu dla skarżącego jest niedopuszczalna ze względu na brak pokrzywdzenia (gravamen).
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odrzucił część skargi kasacyjnej powoda dotyczącą oddalenia apelacji pozwanego, ponieważ było to rozstrzygnięcie korzystne dla skarżącego, co czyniło skargę w tym zakresie niedopuszczalną.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| D.R. | osoba_fizyczna | powód |
| Skarb Państwa - [...] Komendant Wojewódzki Policji w K. | organ_państwowy | pozwany |
Przepisy (7)
Główne
pr. aut. art. 6 § ust. 1
Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych
Program komputerowy stanowi utwór w rozumieniu ustawy.
pr. aut. art. 79 § ust. 1 pkt 3 lit. b
Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych
Uprawniony, którego autorskie prawa majątkowe zostały naruszone, może żądać od osoby naruszającej naprawienia szkody poprzez zapłatę sumy pieniężnej w wysokości odpowiadającej dwukrotności stosownego wynagrodzenia. Przepis ten został uznany za zgodny z Konstytucją RP w zakresie dwukrotności wynagrodzenia.
Pomocnicze
k.c. art. 442 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy przedawnienia roszczeń o naprawienie szkody.
k.c. art. 120
Kodeks cywilny
Dotyczy przedawnienia roszczeń.
k.p.c. art. 398 § 6
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy niedopuszczalności skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 398 § 13
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy związania Sądu Najwyższego ustaleniami faktycznymi sądu drugiej instancji.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zasad zasądzania kosztów postępowania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarga kasacyjna powoda w części dotyczącej oddalenia apelacji pozwanego była niedopuszczalna z powodu braku pokrzywdzenia. • Sąd Apelacyjny prawidłowo zróżnicował wysokość należnego odszkodowania w zależności od okresu i stopnia naruszenia praw autorskich, uwzględniając orzecznictwo TK i TSUE. • Dwukrotność stosownego wynagrodzenia stanowi górną granicę odszkodowania, a miarkowanie jego wysokości jest dopuszczalne w zależności od zakresu szkody.
Odrzucone argumenty
Sąd Apelacyjny naruszył art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b pr. aut. poprzez modyfikowanie krotności odszkodowania w zależności od okresu naruszenia. • Sąd Apelacyjny naruszył art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b pr. aut. poprzez różnicowanie wysokości odszkodowania z innych przyczyn niż wskazane w przepisie.
Godne uwagi sformułowania
Program E. nie ma cech utworu pracowniczego. • Dwukrotność stosownego wynagrodzenia stanowi górną granicę zasądzenia świadczenia, co nie stoi na przeszkodzie każdorazowemu rozważeniu przez sąd meriti zasądzenia jego jednokrotności. • Głównym celem odpowiedzialności odszkodowawczej jest wyrównanie szkody, nie chodzi zatem o nieuzasadnioną gratyfikację poszkodowanego lub ukaranie sprawcy.
Skład orzekający
Joanna Misztal-Konecka
przewodniczący
Beata Janiszewska
członek
Tomasz Szanciło
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie, że program komputerowy stworzony przez funkcjonariusza Policji poza zakresem obowiązków służbowych nie jest utworem pracowniczym. Zasady ustalania zryczałtowanego odszkodowania za naruszenie praw autorskich, w tym możliwość miarkowania jego wysokości w zależności od stopnia naruszenia i zakresu szkody, zgodnie z orzecznictwem TK i TSUE."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji funkcjonariusza Policji i programu komputerowego. Interpretacja przepisów o zryczałtowanym odszkodowaniu może być stosowana do innych utworów, ale wymaga analizy konkretnych okoliczności sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy praw autorskich do oprogramowania stworzonego przez funkcjonariusza Policji, co jest nietypowym kontekstem. Wyjaśnia również złożone kwestie związane z ustalaniem odszkodowania za naruszenie praw autorskich, odwołując się do orzecznictwa krajowego i europejskiego.
“Czy policjant może być twórcą oprogramowania i dochodzić praw autorskich od państwa?”
Dane finansowe
WPS: 129 000 PLN
wynagrodzenie: 140 933 PLN
zadośćuczynienie: 50 000 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.