III CSK 304/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa I.K. przeciwko P. S.A. o zapłatę zadośćuczynienia, skapitalizowanej renty oraz dalszej renty, a także o ustalenie odpowiedzialności pozwanego za przyszłe szkody. Powódka doznała obrażeń w wypadku samochodowym, w którym kierowca umyślnie naruszył zasady ruchu drogowego. Sądy obu instancji oddaliły powództwo, uznając, że powódka w znacznym stopniu przyczyniła się do powstania obrażeń, nie zapinając pasów bezpieczeństwa. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną powódki, uchylił zaskarżony wyrok w części dotyczącej zadośćuczynienia i renty oraz przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy uznał za zasadny zarzut naruszenia art. 362 k.c., wskazując, że sądy niższych instancji błędnie zinterpretowały ten przepis, nie określając precyzyjnie stopnia przyczynienia się poszkodowanej do szkody. Sąd Najwyższy podkreślił, że stosowanie art. 362 k.c. wymaga określenia stopnia przyczynienia w jednostce pozwalającej na kwotowe obniżenie odszkodowania, a nie jedynie stwierdzenia, że jest ono znaczne. Ponadto, sądy nie powinny opierać oceny wysokości roszczeń na hipotetycznych obrażeniach, które mogłyby powstać przy zapiętych pasach, lecz na faktycznie poniesionych szkodach i ich związku przyczynowym z wypadkiem. Sąd Najwyższy zwrócił również uwagę, że ciężar udowodnienia przyczynienia się poszkodowanego do szkody spoczywa na stronie pozwanej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja i stosowanie art. 362 k.c. w sprawach o odszkodowanie i zadośćuczynienie, w szczególności w kontekście przyczynienia się poszkodowanego do szkody i oceny dowodów.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wypadku komunikacyjnego i oceny przyczynienia się poszkodowanego, ale jego zasady interpretacyjne mogą być stosowane w innych sprawach cywilnych, gdzie występuje przyczynienie się do szkody.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sąd może oddalić roszczenie o zadośćuczynienie i rentę, stwierdzając jedynie, że poszkodowany w znacznym stopniu przyczynił się do powstania szkody, bez precyzyjnego określenia stopnia tego przyczynienia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd musi określić stopień przyczynienia się poszkodowanego do powstania lub zwiększenia szkody w sposób pozwalający na kwotowe obniżenie odszkodowania lub renty.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że błędna wykładnia art. 362 k.c. przez sądy niższych instancji polegała na braku precyzyjnego określenia stopnia przyczynienia się poszkodowanego do szkody, co uniemożliwiło prawidłowe obniżenie należnych świadczeń.
Czy ocena wysokości roszczeń odszkodowawczych powinna opierać się na hipotetycznych obrażeniach, które mogłyby powstać przy zapiętych pasach bezpieczeństwa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ocena wysokości roszczeń powinna opierać się na faktycznie poniesionych szkodach i ich związku przyczynowym z wypadkiem, a nie na hipotetycznych scenariuszach.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że sądy nieuprawnienie dywagowały o hipotetycznych obrażeniach, które mogłaby doznać powódka, gdyby miała zapięte pasy, i uczyniły je podstawą oceny wysokości roszczeń.
Na kim spoczywa ciężar udowodnienia przyczynienia się poszkodowanego do powstania szkody?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Ciężar udowodnienia przyczynienia się poszkodowanego do powstania szkody spoczywa na stronie pozwanej, która podnosi taki zarzut.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że Sąd Okręgowy błędnie obciążył powódkę ciężarem dowodu faktu, że nie doszło do zdarzenia ocenianego jako przyczynienie się przez nią do powstania szkody, podczas gdy zgodnie z art. 6 k.c. dowód ten powinien przeprowadzić pozwany.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| I.K. | osoba_fizyczna | powódka |
| P. S.A. W. | spółka | pozwany |
Przepisy (7)
Główne
k.c. art. 362
Kodeks cywilny
Przepis ten nakazuje sądowi określić stopień przyczynienia się poszkodowanego do powstania bądź zwiększenia szkody, co ma wpływ na odpowiednie zmniejszenie obowiązku jej naprawienia. Określenie tego stopnia wymaga wyrażenia go w takiej jednostce (procent, ułamek), która pozwoli na odpowiednie kwotowe obniżenie odszkodowania (zadośćuczynienia).
Pomocnicze
k.p.c. art. 398 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 322
Kodeks postępowania cywilnego
Instytucja uznania sędziowskiego, mająca zastosowanie tylko wówczas, gdy trudności dowodowe dotyczą wysokości żądania i pozwala na zaniechanie prowadzenia postępowania dowodowego. Nie miała zastosowania w tej sprawie.
k.c. art. 361 § 1
Kodeks cywilny
Zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła.
k.c. art. 6
Kodeks cywilny
Ciężar dowodu spoczywa na stronie, która z określonych faktów wywodzi skutki prawne.
u.u.o. art. 14
Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych
Nawiązanie do postępowania wyjaśniającego po wystąpieniu zdarzenia ubezpieczeniowego, w kontekście terminu wypłaty odszkodowania.
k.k. art. 177 § 1
Kodeks karny
Przepis dotyczący popełnienia występku w ruchu drogowym.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Błędna wykładnia i niewłaściwe zastosowanie art. 362 k.c. przez sądy niższych instancji, polegające na braku precyzyjnego określenia stopnia przyczynienia się poszkodowanej do szkody. • Niewłaściwe oparcie oceny wysokości roszczeń na hipotetycznych obrażeniach zamiast na faktycznie poniesionych szkodach. • Naruszenie art. 6 k.c. poprzez obciążenie powódki ciężarem dowodu przyczynienia się do szkody.
Odrzucone argumenty
Zarzuty dotyczące błędnego ustalenia stanu faktycznego i oceny dowodów. • Zarzut naruszenia art. 322 k.p.c. • Zarzut naruszenia art. 16 ustawy o działalności ubezpieczeniowej (uznany za nieistotny dla rozstrzygnięcia).
Godne uwagi sformułowania
Nieuprawnione było dywagowanie przez Sądy obu instancji, jakich obrażeń hipotetycznie doznałaby powódka, gdyby zapięła pasy bezpieczeństwa i uczynienie takich hipotetycznych obrażeń podstawą oceny tego, jakie roszczenia i w jakiej wysokości należą się poszkodowanej. • Ciężar dowodu faktu, że nie doszło do zdarzenia ocenianego jako przyczynienie się przez nią do powstania szkody spoczywa na stronie pozwanej.
Skład orzekający
Małgorzata Manowska
przewodniczący, sprawozdawca
Jacek Grela
członek
Beata Janiszewska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja i stosowanie art. 362 k.c. w sprawach o odszkodowanie i zadośćuczynienie, w szczególności w kontekście przyczynienia się poszkodowanego do szkody i oceny dowodów."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wypadku komunikacyjnego i oceny przyczynienia się poszkodowanego, ale jego zasady interpretacyjne mogą być stosowane w innych sprawach cywilnych, gdzie występuje przyczynienie się do szkody.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest precyzyjne stosowanie przepisów prawa, nawet w pozornie prostych kwestiach jak zapinanie pasów bezpieczeństwa, i jak błędy proceduralne mogą prowadzić do uchylenia wyroku.
“Czy brak zapiętych pasów zawsze oznacza znaczące przyczynienie się do szkody? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 187 000 PLN
zadośćuczynienie: 87 000 PLN
skapitalizowana renta: 42 028 PLN
miesięczna renta: 1500 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.