III CSK 126/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną wnioskodawczyni od postanowienia Sądu Okręgowego w sprawie rozgraniczenia nieruchomości. Sąd Rejonowy dokonał rozgraniczenia działek nr 135/1 i 135/2, opierając się na mapie geodezyjnej i stwierdzając, że ogrodzenie między nimi nie przebiegało zgodnie z granicą ewidencyjną. Sąd Okręgowy oddalił apelację wnioskodawczyni, akceptując ustalenia Sądu Rejonowego i skupiając się na ocenie dobrej lub złej wiary poprzedników prawnych stron w zakresie posiadania spornego pasa gruntu. Sąd Okręgowy uznał, że poprzednicy prawni wnioskodawczyni byli w złej wierze, ponieważ ustne porozumienie dotyczące ogrodzenia nie stanowiło umowy przenoszącej własność. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną, uznał ją za zasadną. Kluczowe znaczenie miała ocena dobrej wiary poprzednika prawnego wnioskodawczyni. Sąd Najwyższy stwierdził, że poprzednicy prawni stron zgodnie współpracowali przy posadowieniu ogrodzenia, uwzględniając istniejącą zabudowę i respektując ustalenia przez ponad 20 lat. W związku z tym, objęcie pasa granicznego w posiadanie przez poprzednika wnioskodawczyni cechowało się dobrą wiarą, opartą na obiektywnych przesłankach i przekonaniu o nienaruszaniu niczyjego prawa. Sąd Najwyższy uznał, że zarzuty naruszenia art. 7 k.c. i art. 172 § 1 k.c. są zasadne, ponieważ Sąd Okręgowy nie uznał dobrej wiary poprzednika prawnego wnioskodawczyni. W konsekwencji, Sąd Najwyższy uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania, z uwzględnieniem regulacji dotyczących zasiedzenia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie dobrej wiary posiadacza w kontekście zasiedzenia i rozgraniczenia nieruchomości, zwłaszcza gdy granice są ustalane na podstawie długoletnich ustaleń sąsiedzkich i faktycznego stanu posiadania, a nie tylko formalnych umów.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, gdzie kluczowe były zgodne ustalenia sąsiedzkie dotyczące ogrodzenia i długoletnie respektowanie tych ustaleń. Może być trudniejsze do zastosowania w przypadkach braku jakiejkolwiek współpracy lub porozumienia między stronami.
Zagadnienia prawne (3)
Czy poprzednik prawny wnioskodawczyni posiadał sporny fragment pasa granicznego w dobrej wierze, biorąc pod uwagę ustne porozumienie dotyczące budowy ogrodzenia i długoletnie respektowanie ustaleń?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, poprzednik prawny wnioskodawczyni posiadał sporny fragment pasa granicznego w dobrej wierze.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że poprzednicy prawni stron zgodnie współpracowali przy budowie ogrodzenia, uwzględniając istniejącą zabudowę i respektując ustalenia przez ponad 20 lat. Te okoliczności, w tym wspólne ustępstwa i brak kwestionowania przebiegu ogrodzenia, świadczą o dobrej wierze posiadacza, który miał uzasadnione przekonanie o nienaruszaniu niczyjego prawa.
Czy sąd drugiej instancji prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego, w szczególności art. 7 k.c. i art. 172 § 1 k.c., oceniając dobrą wiarę poprzednika prawnego wnioskodawczyni?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd drugiej instancji nieprawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego, błędnie uznając poprzednika prawnego wnioskodawczyni za działającego w złej wierze.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że Sąd Okręgowy nieprawidłowo ocenił dobrą wiarę poprzednika prawnego wnioskodawczyni, ignorując okoliczności faktyczne wskazujące na zgodne ustalenia i długoletnie respektowanie przebiegu ogrodzenia. Brak zawarcia umowy w formie aktu notarialnego nie wyklucza dobrej wiary w takich szczególnych okolicznościach.
Jakie kryteria sąd powinien stosować przy ustalaniu granic nieruchomości, gdy stan prawny jest sporny i nie można stwierdzić ostatniego spokojnego stanu posiadania?
Odpowiedź sądu
Sąd powinien ustalić granice z uwzględnieniem wszelkich okoliczności, a także może przyznać jednemu z właścicieli odpowiednią dopłatę pieniężną.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy przypomniał hierarchię kryteriów ustalania granic według art. 153 k.c., wskazując na konieczność najpierw ustalenia stanu prawnego, a następnie, w przypadku sporów, uwzględnienia ostatniego spokojnego stanu posiadania lub wszelkich okoliczności, z możliwością przyznania dopłaty.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| B. W.-P. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| J. P. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| T. S. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| A. B. | osoba_fizyczna | uczestnik |
Przepisy (6)
Główne
k.c. art. 7
Kodeks cywilny
Dobra wiara jest domniemana i może zostać obalona przez wszelkie okoliczności faktyczne. W niniejszej sprawie ustalenia faktyczne wskazywały na dobrą wiarę poprzednika prawnego wnioskodawczyni.
k.c. art. 172 § 1
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący zasiedzenia nieruchomości przez samoistnego posiadacza w dobrej wierze. Sąd Najwyższy uznał, że poprzednik prawny wnioskodawczyni działał w dobrej wierze od 1986 roku, co mogło prowadzić do nabycia własności przez zasiedzenie w 2006 roku.
k.c. art. 153
Kodeks cywilny
Przepis określający kryteria ustalania granic nieruchomości w przypadku sporów, w tym stan prawny, ostatni spokojny stan posiadania i uwzględnienie wszelkich okoliczności.
Pomocnicze
k.c. art. 172 § 2
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący zasiedzenia nieruchomości przez samoistnego posiadacza w złej wierze (termin 30 lat). Sąd Okręgowy zastosował ten przepis, co zostało zakwestionowane przez Sąd Najwyższy.
k.p.c. art. 398 § 13
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje rozpoznawanie skargi kasacyjnej przez Sąd Najwyższy, w tym związanie ustaleniami faktycznymi sądu drugiej instancji.
k.p.c. art. 108 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Poprzednik prawny wnioskodawczyni działał w dobrej wierze, ponieważ przebieg ogrodzenia był wynikiem zgodnych ustaleń między poprzednikami prawnymi stron, uwzględniających istniejącą zabudowę i poszanowanie granic przez ponad 20 lat. • Naruszenie art. 7 k.c. i art. 172 § 1 k.c. przez Sąd Okręgowy, który błędnie uznał poprzednika prawnego wnioskodawczyni za działającego w złej wierze.
Odrzucone argumenty
Argumentacja Sądu Okręgowego, że brak umowy w formie aktu notarialnego wyklucza dobrą wiarę posiadacza. • Stanowisko Sądu Okręgowego, że poprzednicy prawni wnioskodawczyni byli w złej wierze z uwagi na brak formalnej umowy przenoszącej własność.
Godne uwagi sformułowania
objęcie części pasa granicznego dzialek nr 135/1 i 135/2 w posiadanie przez poprzednika prawnego wnioskodawczyni cechowało się dobrą wiarą, równoznaczną z przekonaniem, opartym na obiektywnych przesłankach, wywodzących się ze stosunku będącego podstawą i przyczyną konkretnego stanu faktycznego, że wykonując w swoim imieniu prawo własności, niczyjego prawa nie narusza, gdyż otrzymał on posiadanie od właściciela rezygnującego ze swego prawa • za posiadacza dobrej wiary należy uważać także tego, kto wprawdzie wie, że posiadane prawo mu nie służy, ale kto ma podstawę do przekonania, że posiadając prawo przysługujące innej osobie, osoby tej nie krzywdzi, przede wszystkim dlatego, że ona raz na zawsze z posiadania na jego rzecz zrezygnowała • ingerowanie w cudzą własność rozpoczęło się w okolicznościach, które usprawiedliwiały przekonanie posiadacza, że nie narusza cudzego prawa
Skład orzekający
Jacek Gudowski
przewodniczący
Karol Weitz
członek
Janusz Kaspryszyn
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie dobrej wiary posiadacza w kontekście zasiedzenia i rozgraniczenia nieruchomości, zwłaszcza gdy granice są ustalane na podstawie długoletnich ustaleń sąsiedzkich i faktycznego stanu posiadania, a nie tylko formalnych umów."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, gdzie kluczowe były zgodne ustalenia sąsiedzkie dotyczące ogrodzenia i długoletnie respektowanie tych ustaleń. Może być trudniejsze do zastosowania w przypadkach braku jakiejkolwiek współpracy lub porozumienia między stronami.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne są długoletnie relacje sąsiedzkie i faktyczne ustalenia w kontekście prawa własności, nawet jeśli brakuje formalnych dokumentów. Podkreśla, że dobra wiara może być oceniana na podstawie obiektywnych przesłanek, a nie tylko formalnych wymogów.
“Dobra wiara sąsiada: czy ustne ustalenia o ogrodzeniu wystarczą do zasiedzenia nieruchomości?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.