III CO 109/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód B. H. złożył pozew o rozwód przeciwko V. H. w Sądzie Okręgowym w Legnicy. Sąd ten, postanowieniem z dnia 15 stycznia 2025 r., zwrócił się do Sądu Najwyższego o oznaczenie sądu właściwego do rozpoznania sprawy. Powodem takiej decyzji było ustalenie, że oboje małżonkowie mają miejsce zamieszkania poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (w N.), co uniemożliwiło zastosowanie art. 41 Kodeksu postępowania cywilnego (k.p.c.) do określenia właściwości miejscowej. Sąd Najwyższy, rozpatrując wniosek na posiedzeniu niejawnym w dniu 26 lutego 2025 r., uznał, że oznaczenie sądu właściwego w trybie art. 45 k.p.c. jest uzasadnione w sytuacji, gdy nie można ustalić właściwości na podstawie art. 41 k.p.c. z powodu braku miejsca zamieszkania stron w Polsce. W związku z tym, Sąd Najwyższy oznaczył Sąd Okręgowy w Legnicy jako sąd właściwy do rozpoznania sprawy. Odnosząc się do podniesionej przez pozwaną kwestii braku jurysdykcji krajowej, Sąd Najwyższy wyjaśnił, że oznaczenie sądu właściwego nie przesądza o istnieniu jurysdykcji, a jej ocena należy do sądu właściwego. Podkreślono, że sąd wskazany jako właściwy ma obowiązek samodzielnego zbadania wszystkich bezwzględnych przesłanek procesowych, a wynik badania jurysdykcji przez Sąd Najwyższy nie byłby wiążący.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUstalanie właściwości sądu w sprawach z elementem zagranicznym, gdy strony zamieszkują poza Polską.
Dotyczy specyficznej sytuacji braku możliwości ustalenia właściwości miejscowej na podstawie art. 41 k.p.c.
Zagadnienia prawne (2)
Jak ustalić właściwość miejscową sądu do rozpoznania sprawy o rozwód, gdy oboje małżonkowie zamieszkują poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
W przypadku, gdy oboje małżonkowie zamieszkują poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a ustalenie właściwości miejscowej na podstawie art. 41 k.p.c. jest niemożliwe, Sąd Najwyższy w trybie art. 45 k.p.c. oznacza sąd właściwy do rozpoznania sprawy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że oznaczenie sądu właściwego na podstawie art. 45 k.p.c. jest uzasadnione, gdy nie można ustalić właściwości miejscowej na podstawie art. 41 k.p.c. z powodu braku miejsca zamieszkania stron w Polsce. Wskazano, że sąd właściwy ma obowiązek samodzielnego zbadania jurysdykcji krajowej.
Czy oznaczenie sądu właściwego przez Sąd Najwyższy przesądza o istnieniu jurysdykcji krajowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, oznaczenie sądu właściwego przez Sąd Najwyższy nie przesądza o istnieniu jurysdykcji krajowej. Kwestia jurysdykcji krajowej powinna być badana przez sąd właściwy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że nawet jeśli Sąd Najwyższy byłby zobowiązany do zbadania jurysdykcji krajowej przed oznaczeniem sądu właściwego, wynik tego badania nie byłby wiążący dla sądu wskazanego jako właściwy, który ma obowiązek samodzielnego zbadania wszystkich bezwzględnych przesłanek procesowych.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| B. H. | osoba_fizyczna | powód |
| V. H. | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (2)
Główne
k.p.c. art. 45
Kodeks postępowania cywilnego
Umożliwia Sądowi Najwyższemu oznaczenie sądu właściwego do rozpoznania sprawy, gdy nie można ustalić właściwości na podstawie przepisów poprzedzających.
Pomocnicze
k.p.c. art. 41
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy ustalenia właściwości miejscowej sądu na podstawie miejsca zamieszkania stron.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Obie strony mają miejsce zamieszkania poza terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, co uniemożliwia ustalenie właściwości miejscowej na podstawie art. 41 k.p.c.
Godne uwagi sformułowania
oznaczenie przez Sąd Najwyższy w trybie art. 45 k.p.c. sądu właściwego do rozpoznania sprawy jest uzasadnione w przypadku jednoznacznego stwierdzenia na podstawie zebranego materiału dowodowego, że żadna ze stron nie ma miejsca zamieszkania na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej i nie jest możliwe ustalenie właściwości miejscowej sądu na podstawie art. 41 k.p.c. • oznaczenie sądu właściwego nie przesądza o istnieniu jurysdykcji, a oceną jej istnienia powinien zająć się sąd właściwy.
Skład orzekający
Mariusz Łodko
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalanie właściwości sądu w sprawach z elementem zagranicznym, gdy strony zamieszkują poza Polską."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku możliwości ustalenia właściwości miejscowej na podstawie art. 41 k.p.c.
Wartość merytoryczna
Ocena: 4/10
Sprawa dotyczy rutynowej procedury oznaczenia sądu właściwego, ale może być interesująca dla prawników zajmujących się sprawami z elementem zagranicznym.
“Gdzie Polak mieszkający za granicą ma się rozwodzić? Sąd Najwyższy wskazuje drogę.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.