III Ca 646/13

Sygn. akt III Ca 646 /13 POSTANOWIENIE Dnia 24 kwietnia 2014r. Sąd Okręgowy w Nowym Sączu, Wydział III Cywilny Odwoławczy w składzie następującym: Przewodniczący - Sędzia SO Jacek Małodobry Sędzia SO Zofia Klisiewicz ( sprawozdawca ) Sędzia SO Katarzyna Kwilosz – Babiś Protokolant: staż. Kinga Burny po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2014r. na rozprawie sprawy z wniosku M. S. przy uczestnictwie D. B. , M. K. , W. B. , L. B. , R. D. , S. B. (1) , D. M. , I. P. , K. R. , A. D. , T. D. o dział spadku po S. B. (2) i zniesienie współwłasności na skutek apelacji uczestnika R. D. od postanowienia Sądu Rejonowego w Nowym Targu z dnia 7 maja 2013 r. sygn. akt I Ns 1054/11 p o s t a n a w i a : 1.zmienić zaskarżone postanowienie w ten sposób, że nadać mu treść: „I. ustalić, że przedmiotem działu spadku po S. B. (2) i zniesienia współwłasności nieruchomości są dz. ewid. nr: (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) wraz z zabudowaniami o łącznej pow. 5,76 ha, położone w P. , objęte Kw nr (...) , prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Limanowej Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych w M. ; II. dokonać działu spadku i zniesienia współwłasności nieruchomości w ten sposób, że przyznać; a/ S. B. (1) dz. ewid. nr (...) , (...) ; b/ D. M. dz. ewid. nr (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) i udział wynoszący 1/3 część w dz. ewid. nr (...) i (...) ; c/ I. P. dz. ewid. nr (...) , (...) , (...) i udział wynoszący ½ część w dz. ewid. nr (...) ; d/ K. R. dz. ewid. nr (...) , udział wynoszący ½ część w dz. ewid. nr (...) i (...) , udział wynoszący 1/3 część w dz. ewid. nr (...) i (...) ; e/ A. D. dz. ewid. nr (...) , (...) , (...) , udział wynoszący ½ część w dz. ewid. nr (...) , udział wynoszący 1/3 część w dz. ewid. nr (...) i (...) ; f/ T. D. dz. ewid. nr (...) , (...) , (...) ; g/ R. D. dz. ewid. nr (...) , (...) , (...) ; h/ D. B. dz. ewid. nr (...) , (...) , (...) ; III. spłat i dopłat nie zasądzać; IV. wartość przedmiotu postępowania ustalić na kwotę 519 575,00 zł. V. orzec, że wnioskodawczyni i uczestnicy postępowania ponoszą koszty związane ze swym udziałem w sprawie;” 2. w pozostałej części apelację oddalić; 3. orzec, że wnioskodawczyni i uczestnicy ponoszą koszty postępowania apelacyjnego związane ze swym udziałem w sprawie. Sygn. akt III Ca 646/13 UZASADNIENIE Postanowieniem z dnia 7.05.2013r. Sąd Rejonowy w Nowym Targu w sprawie z wniosku M. S. przy uczestnictwie D. B. , M. K. , W. B. , L. B. , R. D. , S. B. (1) , D. M. , I. P. , K. R. , A. D. , T. D. o dział spadku po S. B. (2) i zniesienie współwłasności nieruchomości, ustalił, że przedmiotem działu spadku po S. B. (2) i zniesienia współwłasności są nieruchomości położone w P. , objęte księgą wieczystą nr (...) Sądu Rejonowego w Limanowej Zamiejscowy Wydział Ksiąg Wieczystych w M. , oznaczone jako dz. ewid. nr: (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) wraz z zabudowaniami (pkt I sentencji), dokonał działu spadku i zniesienia współwłasności w ten sposób, że przyznał; S. B. (1) dz. ewid. nr (...) , (...) , D. M. dz. ewid. nr (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) i współwłasność w 1/3 części w dz. ewid. nr (...) i (...) ( po sprostowaniu), I. P. dz. ewid. nr (...) i (...) i współwłasność w ½ części w dz. ewid. nr (...) i (...) , K. R. dz. ewid. nr (...) , współwłasność w ½ części w dz. ewid. nr (...) i w dz. ewid. nr (...) , współwłasność w 1/3 części w dz. ewid. nr (...) i (...) , A. D. dz. ewid. nr (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , współwłasność w ½ części w dz. ewid. nr (...) i w dz. ewid. nr (...) , współwłasność w 1/3 części w dz. ewid. nr (...) , (...) , T. D. dz. ewid. nr (...) , (...) , (...) , D. B. dz. ewid. nr (...) , (...) , (...) (pkt II a-g sentencji), zasądził od A. D. na rzecz R. D. spłatę w wysokości 30.067,00 zł , płatną w terminie jednego miesiąca od daty uprawomocnienia się postanowienia (pkt III sentencji), ustalił wartość przedmiotu postępowania na kwotę 519,575,00 zł, a wysokość opłaty sądowej na kwotę 1.000,00 zł (pkt IV sentencji), koszty postępowania zniósł ( pkt V sentencji). Sąd Rejonowy podał, że wnioskodawczyni M. S. wniosła o zniesienie współwłasności nieruchomości, położonej w P. , składającej się z dz. ewid. nr: (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) wraz z zabudowaniami, w ten sposób, że wnosiła, aby przyznać na własność i współwłasność S. B. (1) dz. ewid. nr: (...) i (...) , D. M. dz. ewid. nr: (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , współwłasność w 1/3 części w dz. ewid. nr: (...) i (...) , I. P. dz. ewid. nr: (...) , (...) , współwłasność w ½ części w dz. ewid. nr: (...) i (...) , K. R. dz. ewid. nr: (...) , współwłasność w ½ części w dz. ewid. nr (...) , współwłasność w ½ części w dz. ewid. nr (...) , współwłasność w 1/3 części w dz. ewid. nr: (...) i (...) , A. D. dz. ewid. nr: (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , (...) , współwłasność w ½ cz. w dz. ewid. nr (...) , (...) , współwłasność w 1/3 części w dz. (...) , (...) , T. D. dz. ewid. nr: (...) , (...) , (...) , D. B. dz. ewid. nr: (...) , (...) i (...) . Stanowisko to poparli uczestnicy D. B. , M. K. , W. B. (1) , L. B. , S. B. (1) , D. M. , I. P. , K. R. , A. D. i T. D. . Uczestnik R. D. wniósł o przyznanie mu ½ części dz. ewid. nr (...) z udziałem w zabudowaniach na co wnioskodawczyni i pozostali uczestnicy nie wyrazili zgody. Podał dalej Sąd, że przedmiotowe gospodarstwo rolne stanowiło niegdyś własność małżonków S. i S. B. (2) , którzy tytuł własności do niego uzyskali na podstawie Aktu Własności Ziemi nr (...) . W wyniku dziedziczenia po S. B. (3) i S. B. (2) oraz W. B. (2) przedmiotowe gospodarstwo stało się współwłasnością wnioskodawczyni M. S. – w 96/432 częściach, uczestnika T. D. w 18/432 częściach, uczestników; R. D. , S. D. , D. D. (1) , I. D. , K. D. , A. D. w 25/482 częściach, uczestników D. D. (2) , M. K. , W. B. i L. B. w 42/432 częściach. Obecnie ani wnioskodawczyni, ani też żaden z uczestników postępowania nie prowadzi gospodarstwa rolnego i nie zajmuje się rolnictwem. Obecnie pola nie są uprawiane. Wnioskodawczyni i uczestnicy z wyjątkiem R. D. przedstawiając zgodny sposób podziału gospodarstwa rolnego wzięli pod uwagę okoliczność, że żadna z osób zainteresowanych nie zajmuje się czynnie rolnictwem i wg nich przedstawiony podział jest najlepszy, ponieważ w sposób najbardziej korzystny odzwierciedla interesy i aktualne potrzeby wszystkich stron. Z tego względu Sąd uznał, że zaproponowany sposób podziału gospodarstwa rolnego w naturze jest zgodny z przepisami dotyczącymi działu spadku i zniesienia współwłasności nieruchomości i orzekł jak w pkt II. Powołał się Sąd w tej kwestii na treść art. 213 k.c. i art. 215 k.c. Odnośnie sporu pomiędzy uczestnikami, a R. D. dotyczącego dz. ewid. nr (...) podał Sąd, że należy go rozstrzygnąć na korzyść uczestników A. D. , K. R. i D. M. , bowiem są oni zgodni co do otrzymania jej po 1/3 części. Na działce tej znajdują się dwa budynki mieszkalne, stary i nowy. W nowym budynku obecnie mieszka A. D. . W starym budynku obecnie nikt nie mieszka. W nowym budynku uczestnicy planują dwa mieszkania , na parterze chce nadal mieszkać A. D. , na piętrze, które jest obecnie nie wykończone planuje zamieszkać K. R. , a w starym budynku chce zamieszkać D. M. . W/w uczestnicy deklarują zgodne korzystanie z tej współwłasności, a w przyszłości zgodny jej podział i w ten sposób realizację swoich potrzeb mieszkaniowych . Ponieważ uczestnik R. D. nie przyjął żadnej z propozycji przyznania mu innych działek poza (...) , Sąd uznał, że należy mu przyznać spłatę pieniężną i taką zasądził w kwocie 30.067,00 zł, stosownie do udziału we współwłasności jaki uczestnik posiadał i wartości przedmiotu postepowania, który został wyceniony przez biegłego sądowego inż. K. C. na kwotę 519.575,00 zł. Przyznając uczestnikom A. D. , K. R. i D. M. dz. ewid. nr (...) na współwłasność Sąd miał na względzie także sytuację materialną i rodzinną w/w uczestników, zwłaszcza uczestniczki D. M. , która ma czworo dzieci i mieszka w wynajętym mieszkaniu, a jej mąż zarabia ok. 2000 zł miesięcznie. Powołał się Sąd na treść art.; 210, 211, 212 § 1, 213, 215 k.c. oraz na treść art.; 617, 618, 619 § 1 , 622 i 623 k.p.c. O kosztach Sąd orzekł na podstawie art. 520 § 1 kpc . Powyższe postanowienie zaskarżył uczestnik R. D. apelacją, w której zarzucił: naruszenie prawa procesowego tj.; - art. 622 § 2 kpc w zw. z art. 617 kpc i art. 688 kpc przez ich niezastosowanie i przyjęcie, że wszyscy współwłaściciele złożyli zgodny wniosek o dział spadku, w sytuacji gdy on takiego wniosku nie złożył, - art. 510 § 1 i 2 kpc przez niewezwanie do udziału w sprawie w charakterze uczestniczki C. A. , w której nieformalnym użytkowaniu jest dz. ewid. nr (...) , - art. 328 § 2 kpc przez brak wyjaśnienia podstawy prawnej orzeczenia oraz przez odwołanie się w sposób ogólny do zebranego materiału dowodowego, - art. 232 kpc przez pominięcie dowodu z opinii biegłego rolnika w przedmiocie ustalenia możliwości podziału gospodarstwa rolnego w szczególności, czy taki podział jest zgodny z zasadami prawidłowej gospodarki rolnej, - art. 233 kpc przez nierozważenie wszechstronne zebranego w sprawie materiału dowodowego, naruszenie prawa materialnego tj. art. 211, 213, 214 i 215 kc przez ich niewłaściwe zastosowanie, a także nierozważenie możliwości wydzielenia działek budowlanych. Wskazując na powyższe zarzuty, apelujący wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji przy uwzględnieniu kosztów postępowania za obie instancje. W postępowaniu apelacyjnym Sąd Okręgowy dopuścił dowód z opinii biegłego rolnika na okoliczność ustalenia czy podział zaproponowany przez wnioskodawczynię i orzeczony przez Sąd Rejonowy nie jest sprzeczny z zasadami prawidłowej gospodarki rolnej, a jeżeli tak, zaproponowanie ewentualnie innego podziału nienaruszającego te zasady. Biegły wydał opinię, w której podał, że z uwagi na okoliczność, że żaden z uczestników nie deklaruje prowadzenia gospodarstwa rolnego, podział gospodarstwa rolnego zaproponowany przez wnioskodawczynię i orzeczony przez Sąd Rejonowy, jest zasadny. Biegły zaproponował tylko taką zmianę, w której dokonano by wydzielenia działki nadającej się do zabudowy dla uczestnika R. D. (k. 203-210). W toku dalszego postępowania apelujący uczestnik wniósł o przyznanie mu dz. ewid. nr (...) , (...) , (...) , bez dopłaty (k. 251), a wnioskodawczyni i uczestnicy: A. D. , I. P. , K. R. , S. B. (1) , D. M. , D. B. , M. K. , D. B. (1) , wyrazili na powyższą propozycję zgodę (k. 249 i 282). Pozostali uczestnicy nie zgłosili sprzeciwu. Mając powyższe na względzie Sąd Okręgowy zważył co następuje; Stosownie do treści art. 211 kc każdy ze współwłaścicieli może żądać, ażeby zniesienie współwłasności nastąpiło przez podział rzeczy wspólnej, chyba że podział byłby sprzeczny z przepisami ustawy lub ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem rzeczy albo że pociągałby za sobą istotną zmianę rzeczy lub znaczne zmniejszenie jej wartości. Zgodnie z treścią art. 213 kc jeżeli zniesienie współwłasności gospodarstwa rolnego przez podział między współwłaścicieli byłoby sprzeczne z zasadami prawidłowej gospodarki rolnej, sąd przyzna to gospodarstwo temu współwłaścicielowi, na którego wyrażą zgodę wszyscy współwłaściciele. W rozpoznawanej sprawie ani wnioskodawczyni, ani żaden z uczestników nie deklarują prowadzenia gospodarstwa rolnego, zresztą gospodarstwo będące przedmiotem postępowania od kilkunastu lat nie jest uprawiane. W tej sytuacji Sąd Okręgowy uznał stosownie do wniosków biegłego, że podział przedmiotowego gospodarstwa nie będzie sprzeczny z przepisami prawa i uwzględnił ostateczne zgodne wnioski stron. Wnioskodawczyni i uczestnicy, którzy byli zainteresowani otrzymaniem przedmiotu spadku w naturze, złożyli zgodną propozycję podziału gospodarstwa nie domagając się spłat ani dopłat. Apelujący wniósł o przyznanie mu dz. ewid. nr (...) , (...) , (...) , a uczestnik A. D. , któremu Sąd Rejonowy przyznał dz. ewid. nr (...) i (...) oraz udział ½ w dz. ewid. nr (...) wyraził na powyższe zgodę. Również uczestniczka I. P. , której Sąd Rejonowy przyznał udział ½ w dz. ewid. (...) zgodziła się na przyznanie uczestnikowi R. D. tego udziału. W zamian zgodnie zaproponowano uczestniczce I. P. przyznanie dz. ewid. (...) , którą Sąd Rejonowy przyznał uczestnikowi A. D. . W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy dokonał działu spadku i zniesienia współwłasności zgodnie z propozycją stron. Zmiana orzeczenia dotyczyła nie tylko wniosków stron ale również pkt I i II w zakresie jakim Sąd Rejonowy popełnił błędy. Mianowicie w pkt I Sąd Rejonowy pominął dz. ewid. nr (...) , która była przedmiotem postępowania i która została objęta dalszą częścią postępowania. Z kolei w pkt IIb Sąd przyznał D. M. dz. ewid. nr (...) , która nie była własnością spadkodawczyni ani współwłasnością stron. Powyższe uchybienia należało w związku z apelacją wyeliminować co Sąd Okręgowy uczynił. Zarzut apelującego naruszenia art. 510 § 1 i 2 kpc jest pozbawiony jakichkolwiek podstaw prawnych. Okoliczność, że dz. ewid. nr (...) jest w częściowym władaniu innych osób, nie daje podstaw do wezwania ich do udziału w niniejszej sprawie w charakterze zainteresowanych. Uczestniczka S. B. (1) zgodziła się na przyznanie jej tej działki, w związku z czym ewentualne spory o własność tej działki będą się toczyć w odrębnym postępowaniu. W postępowaniu o dział spadku i zniesienie współwłasności zgodnie z treścią art. 618 § 1 kpc i art. 685 kpc spory o własność rozstrzygane są tylko pomiędzy współwłaścicielami i współspadkobiercami, co oznacza, że inne osoby nie są zainteresowane w tym postępowaniu. Z uwagi na zgodny dział spadku i zniesienie współwłasności nieruchomości złożone w postępowaniu apelacyjnym zbędne stało się odnoszenie do pozostałych zarzutów apelującego. Ponieważ apelacja zaskarżała postanowienie Sądu Rejonowego w całości, po uwzględnieniu wniosków stron należało ją w pozostałej części oddalić. W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy orzekł jak w sentencji na zasadzie art. 386 § 1 kpc i art. 385 kpc w zw. z art. 13 § 2 kpc . O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Okręgowy postanowił na zasadzie art. 520 § 1 kpc uznając, że brak jest podstaw do odstąpienia od zasady w nim wyrażonej. W interesie apelującego było poniesienie kosztów apelacyjnych, bowiem przed Sądem Rejonowym nie wyrażał zgody na jakąkolwiek propozycję wnioskodawczyni i uczestników poza żądaniem przyznania mu dz. ewid. nr (...) , a ten wniosek ostatecznie się nie ostał. (...)