III CA 1560/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Rejonowy w Łodzi w postanowieniu z dnia 26 kwietnia 2018 r. dokonał częściowego podziału majątku wspólnego W. H. i S. H. oraz częściowego działu spadku po W. H. Ustalono, że w skład majątku wspólnego wchodziło spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego nr (...) przy ul. (...) wraz z wkładem mieszkaniowym. Prawo to, jako wierzytelność z tytułu wkładu mieszkaniowego, weszło do spadku po W. H. Sąd przyznał to prawo na wyłączność E. B., zasądzając od niej spłatę na rzecz R. H. w wysokości 25.000 zł. Sąd Rejonowy oddalił również roszczenie E. B. o zwrot kosztów pogrzebu, uznając je za nieudowodnione co do wysokości i przedawnione. Apelację od tego postanowienia wniosła E. B., zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym dotyczące ustalenia składu i wartości spadku, rozliczenia kosztów pogrzebu oraz stosowania przepisów prawa spółdzielczego i cywilnego. Kwestionowała przyjęcie przez sąd, że wartość lokatorskiego prawa do lokalu stanowi wierzytelność z tytułu wkładu mieszkaniowego, która podlega rozliczeniu w postępowaniu działowym i podziałowym, a także sposób ustalenia tej wartości. Sąd Okręgowy w Łodzi oddalił apelację jako bezzasadną. Podzielił ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego, uznając je za znajdujące oparcie w materiale dowodowym. Stwierdził, że uzasadnienie Sądu I instancji spełnia wymogi kontroli instancyjnej, a zarzuty naruszenia przepisów procesowych, w tym art. 316 kpc (zasada aktualności orzeczenia) i art. 233 § 1 kpc (ocena dowodów), są chybione. Sąd Okręgowy uznał, że Sąd Rejonowy prawidłowo ocenił dowody dotyczące kosztów pogrzebu, uznając je za niewiarygodne co do wysokości i nieudowodnione. Podkreślił, że roszczenie o zwrot kosztów pogrzebu nie podlega przedawnieniu w postępowaniu działowym, jednakże w tym przypadku nie zostało ono udowodnione co do wysokości. W odniesieniu do zarzutów naruszenia prawa materialnego, Sąd Okręgowy potwierdził ugruntowane stanowisko judykatury i doktryny, zgodnie z którym w dziale spadku stan spadku ustala się według chwili otwarcia spadku, a jego wartość według cen z chwili dokonania działu. W przypadku spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu, które przeszło na rzecz pozostałego przy życiu małżonka (S. H.) na podstawie art. 220 Prawa Spółdzielczego, dziedziczeniu podlegała jedynie wierzytelność z tytułu wkładu mieszkaniowego, a nie samo prawo do lokalu. Sąd Okręgowy uznał, że Sąd Rejonowy prawidłowo ustalił skład i wartość spadku, przyznając E. B. prawo do lokalu i zasądzając od niej spłatę na rzecz R. H. w wysokości odpowiadającej jego udziałowi spadkowemu w wartości wkładu mieszkaniowego. Podkreślono, że wartość ta została ustalona na 150.000 zł przez uczestników, a spłata na 25.000 zł.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie statusu prawnego spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu w kontekście podziału majątku wspólnego i działu spadku, a także rozliczenie kosztów pogrzebu jako długu spadkowego.
Dotyczy stanu prawnego obowiązującego w momencie śmierci spadkodawcy i specyfiki spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu.
Zagadnienia prawne (3)
Jaki jest status prawny spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego w kontekście podziału majątku wspólnego i działu spadku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego, choć niezbywalne i nieprzechodzące na spadkobierców, wchodzi w skład majątku wspólnego małżonków. Po śmierci jednego z małżonków, prawo to przypada drugiemu małżonkowi, a dziedziczeniu podlega jedynie wierzytelność z tytułu wkładu mieszkaniowego związanego z tym prawem.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na przepisach Prawa Spółdzielczego z 1982 r. (art. 218, 220) oraz orzecznictwie Sądu Najwyższego, które stanowi, że w przypadku przejścia prawa do lokalu na rzecz pozostałego przy życiu małżonka, spadkobiercy dziedziczą wierzytelność z tytułu wkładu mieszkaniowego, a nie samo prawo do lokalu. Wartość tego prawa ustala się według cen rynkowych z chwili dokonania działu.
Czy roszczenie o zwrot kosztów pogrzebu spadkodawcy podlega przedawnieniu w postępowaniu o dział spadku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Roszczenie o zwrot kosztów pogrzebu jako dług spadkowy, o którym mowa w art. 922 § 3 k.c., nie podlega przedawnieniu w postępowaniu o dział spadku, gdyż sąd rozstrzyga o spłaconych długach spadkowych na podstawie art. 686 k.p.c.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy skorygował stanowisko Sądu Rejonowego, wskazując, że roszczenie o zwrot kosztów pogrzebu nie ulega przedawnieniu w postępowaniu działowym. Niemniej jednak, w niniejszej sprawie roszczenie to nie zostało uwzględnione z powodu braku udowodnienia jego wysokości.
Jak należy ocenić wysokość poniesionych kosztów pogrzebu na potrzeby rozliczenia długu spadkowego?
Odpowiedź sądu
Wysokość poniesionych kosztów pogrzebu musi zostać udowodniona przez osobę zgłaszającą roszczenie. Sąd ocenia dowody, w tym zeznania świadków i stron, pod kątem ich wiarygodności i precyzji. Zawyżone lub nieprecyzyjnie określone kwoty mogą zostać uznane za niewiarygodne.
Uzasadnienie
Sąd Rejonowy uznał zeznania uczestniczki E. B. dotyczące kosztów pogrzebu za niewiarygodne z uwagi na nieprecyzyjne sformułowania („około”, „gdzieś”) oraz nieadekwatność podawanych kwot do realiów cenowych z 1996 roku, zwłaszcza w kontekście wysokości zasiłku pogrzebowego i średniego wynagrodzenia. Sąd Okręgowy podzielił tę ocenę.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| R. H. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| E. B. | osoba_fizyczna | uczestniczka |
| W. H. | osoba_fizyczna | spadkodawca |
| S. H. | osoba_fizyczna | małżonka spadkodawcy |
| A. B. | osoba_fizyczna | córka uczestniczki |
| W. B. | osoba_fizyczna | mąż uczestniczki |
Przepisy (31)
Główne
k.c. art. 922 § § 1
Kodeks cywilny
Spadek obejmuje prawa i obowiązki majątkowe zmarłego.
k.c. art. 922 § § 2
Kodeks cywilny
Nie należą do spadku prawa i obowiązki zmarłego ściśle związane z jego osobą, ani prawa, które z chwilą jego śmierci przechodzą na oznaczone osoby niezależnie od tego, czy są one spadkobiercami.
k.c. art. 922 § § 3
Kodeks cywilny
Do długów spadkowych zalicza się koszty pogrzebu spadkodawcy w zakresie odpowiadającym zwyczajom przyjętym w danym środowisku oraz koszty postępowania spadkowego.
k.c. art. 924
Kodeks cywilny
k.c. art. 925
Kodeks cywilny
Ustawa z dnia 16 września 1982 r. Prawo spółdzielcze art. 213
Ustawa z dnia 16 września 1982 r. Prawo spółdzielcze art. 215
Spółdzielcze prawo do lokalu przydzielone obojgu małżonkom lub jednemu z nich w czasie trwania małżeństwa dla zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych rodziny należy wspólnie do obojga małżonków.
Ustawa z dnia 16 września 1982 r. Prawo spółdzielcze art. 218 § § 1
Lokatorskie prawo do lokalu jest niezbywalne, nie przechodzi na spadkobierców i nie podlega egzekucji.
Ustawa z dnia 16 września 1982 r. Prawo spółdzielcze art. 218 § § 2
Lokatorskie prawo do lokalu wygasa z chwilą ustania członkostwa. W wypadku gdy przysługuje ono małżonkom, wygaśnięcie następuje z chwilą ustania członkostwa obojga małżonków.
Ustawa z dnia 16 września 1982 r. Prawo spółdzielcze art. 220
Z chwilą śmierci jednego z małżonków lokatorskie prawo do lokalu, które przysługiwało obojgu małżonkom, przypada drugiemu małżonkowi. Przepis ten nie narusza uprawnień spadkobierców do dziedziczenia wkładu.
Pomocnicze
k.c. art. 31
Kodeks cywilny
k.c. art. 33
Kodeks cywilny
k.c. art. 1038 § § 1 zdanie 2
Kodeks cywilny
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
10-letni termin przedawnienia (choć sąd okręgowy uznał, że nie dotyczy kosztów pogrzebu w postępowaniu działowym).
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 224
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 225
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 227
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 299
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 316 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 325
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 520 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 567 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Do postępowania o podział majątku wspólnego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące postępowania w przedmiocie działu spadku.
krio art. 43 § § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Ustawa z dnia 17 lutego 1961 r. o spółdzielniach i ich związkach
Ustawa z dnia 16 września 1982 r. Prawo spółdzielcze art. 218 § § 4
W razie wygaśnięcia lokatorskiego prawa do lokalu, spółdzielnia zwraca osobie uprawnionej wkład mieszkaniowy. Roszczenie o zwrot wkładu jest zbywalne i podlega egzekucji.
u.s.m. art. 11 § ust. 2
Ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych
Wartość wkładu mieszkaniowego odpowiada wartości rynkowej lokalu.
u.s.m. art. 11 § ust. 2[2]
Ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych
u.s.m. art. 14 § ust. 2
Ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych
Przejęcie pełnego prawa lokatorskiego przez drugiego małżonka nie narusza uprawnień spadkobierców zmarłego małżonka do dziedziczenia po nim wkładu mieszkaniowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego, nabyte w czasie trwania wspólności małżeńskiej, wchodzi w skład majątku wspólnego. • Po śmierci jednego z małżonków, prawo to przypada drugiemu małżonkowi, a dziedziczeniu podlega wierzytelność z tytułu wkładu mieszkaniowego. • Wartość wkładu mieszkaniowego dla celów działu spadku i podziału majątku wspólnego ustala się według cen rynkowych z chwili dokonania działu. • Roszczenie o zwrot kosztów pogrzebu jako dług spadkowy nie podlega przedawnieniu w postępowaniu działowym.
Odrzucone argumenty
Spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego nie wchodzi do spadku, a jedynie kwota pieniężna związana z wkładem. • Roszczenie o zwrot kosztów pogrzebu ulega przedawnieniu. • Sąd powinien był ustalić skład i wartość spadku według stanu z daty otwarcia spadku, a nie z daty zamknięcia rozprawy. • Zastosowanie przepisów prawa spółdzielczego i cywilnego było wadliwe.
Godne uwagi sformułowania
W judykaturze i doktrynie ugruntowana jest zasada, że w dziale spadku stan spadku ustala się według chwili otwarcia spadku, zaś jego wartość, wedle cen z chwili dokonania działu. • Z chwilą śmierci jednego z małżonków lokatorskie prawo do lokalu, które przysługiwało obojgu małżonkom, przypada drugiemu małżonkowi. Przepis ten nie narusza uprawnień spadkobierców do dziedziczenia wkładu. • Roszczenie o zwrot kosztów pogrzebu jako dług spadkowy nie podlega przedawnieniu w postępowaniu o dział spadku.
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie statusu prawnego spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu w kontekście podziału majątku wspólnego i działu spadku, a także rozliczenie kosztów pogrzebu jako długu spadkowego."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego obowiązującego w momencie śmierci spadkodawcy i specyfiki spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy złożonych kwestii podziału majątku i dziedziczenia, w szczególności specyfiki spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu, co jest częstym problemem w praktyce prawniczej. Rozstrzygnięcie dotyczące kosztów pogrzebu również ma znaczenie praktyczne.
“Spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu: jak podzielić je w spadku i majątku wspólnym?”
Dane finansowe
WPS: 150 000 PLN
spłata: 25 000 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.