III CA 1032/25

Sygn. akt III Ca 1032/25
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 11 czerwca 2026 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący – Sędzia Sądu Okręgowego Roman Troll
Protokolant Monika Piasecka
po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2026 r. w P.
na rozprawie
sprawy z powództwa K. K. (2)
przeciwko (...) Spółce Akcyjnej w T.
o zapłatę
na skutek apelacji powoda
od wyroku Sądu Rejonowego w Gliwicach
z dnia 11 sierpnia 2025 r., sygn. akt I C 572/22
1) prostuje niedokładność w oznaczeniu pozwanej w rubrum zaskarżonego wyroku poprzez dodatnie po skrócie „S.A.” wyrażenia „w T.”, które określa jej siedzibę,
2) zmienia zaskarżony wyrok w punkcie 4. o tyle tylko, że powód ponosi koszty procesu w 64% (sześćdziesiąt cztery procent), a pozwana ponosi koszty procesu w 36% (trzydzieści sześć procent),
3) oddala apelację w pozostałej części,
4) zasądza od powoda na rzecz pozwanej 1800 zł (tysiąc osiemset złotych) wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się tego punktu orzeczenia, z tytułu zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu odwoławczym.
SSO Roman Troll
Sygn. akt: III Ca 1032/25
UZASADNIENIE
Powód K. K. (1) wniósł o zasądzenie od (...) Towarzystwa (...) S.A. w T. 12700 zł tytułem zadośćuczynienia i 2483,76 zł tytułem utraconych dochodów z odsetkami ustawowymi za opóźnienie oraz kosztów procesu. Uzasadniając wskazał, że w wypadku komunikacyjnym z 21 czerwca 2021 r. doznał urazu, do 21 lipca 2021 r. nie był zdolny do pracy zawodowej, a wina sprawcy została stwierdzona wyrokiem w postępowaniu karnym; dochodzone roszczenie stanowi różnicę pomiędzy należnym powodowi zadośćuczynieniem, a wypłaconymi 2300 zł przez pozwaną w toku postępowania likwidacyjnego.
Pismem z 16 maja 2022 r. powód cofnął żądanie ze zrzeczeniem się roszczenia w zakresie 2483,76 zł.
Pozwana wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów procesu. Nie kwestionował zdarzenia drogowego z 21 czerwca 2021 r. ani też swojej odpowiedzialności.
Powód 17 kwietnia 2023 r. rozszerzył żądanie pozwu o 2095 zł z tytułu poniesionych kosztów leczenia z ustawowymi odsetkami za opóźnienie. Pozwana wniosła o oddalenie go
w całości i zasądzenie kosztów procesu związanych z rozszerzonym powództwem.
Powód 15 maja 2025 r. rozszerzył powództwo do 37700 zł ponad wypłacone w toku postępowania likwidacyjnego 2300 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 12700 zł od 21 grudnia 2021 r., natomiast od 25000 zł od dnia następnego po dniu doręczenia pisma
z rozszerzeniem powództwa pozwanej.
Wyrokiem 11 sierpnia 2025 r. Sąd Rejonowy w Gliwicach zasądził od pozwanej na rzecz powoda 12700 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 21 grudnia 2021 r. (pkt 1.), oddala powództwo w pozostałym zakresie (pkt 2.), umorzył postępowanie co do 2483,76 zł (pkt 3.) oraz ustalił, że powód ponosi koszty postępowania w 68%, natomiast pozwana
w 32%, pozostawiając szczegółowe wyliczenie referendarzowi sądowemu (pkt 4.).
Orzeczenie to zapadło przy następujących ustaleniach faktycznych: w wypadku 21 czerwca 2021 r. powód został potrącony przez sprawcę, który był ubezpieczony od odpowiedzialności cywilnej u pozwanej, wina sprawcy została stwierdzona wyrokiem sądu wydanym w postępowaniu karnym; powód był przewieziony do szpitala, ale po badaniu został zwolniony do domu, od 21 czerwca do 21 lipca 2021 r. był niezdolny do wykonywania pracy zawodowej; leczenie kontynuował w trybie ambulatoryjnym, korzystał z usług specjalistów z zakresu medycyny; w wyniku wypadku doznał obrażeń ciała w postaci stłuczenia barku lewego, uszkodzenia kostki oraz złamania żeber 3-6 po lewej stronie; powód wzywał pozwaną do dobrowolnej zapłaty, lecz ta odmówiła; obrażenia doznane w wyniku wypadku spowodowały obniżenie komfortu życia powoda, po upływie okresu niezdolności do pracy zarobkowej powód powrócił do pracy wykonywanej przed zdarzeniem, odzyskał sprawność układu ruchu porównywalną do tej sprzed wypadku; biegli wskazali, że u powoda wystąpił stały powypadkowy uszczerbek na zdrowiu w łącznej wysokości 16%, zaś na podstawie opinii innego biegłego – 14%.
Przy tak dokonanych ustaleniach faktycznych Sąd Rejonowy, przywołując regulacje art. 361 k.c., art. 363 § 1 zd. 1 k.c., art. 444 § 1 k.c., art. 445 § 1 k.c., art. 822 § 1 k.c.
w związku z art. 436 § 1 k.c. oraz art. 505 4 k.p.c. i art. 34 ust. 1 ustawy z 22 maja 2003 r.
o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, uwzględnił powództwo w części. Wskazał, że zarówno doznanie przez powoda obrażeń ciała w wyniku wypadku z 21 czerwca 2021 r., jak
i odpowiedzialność pozwanej były bezsporne, zaś powód doznał co najmniej 14% uszczerbku na zdrowiu, był osobą starszą, na emeryturze, niepracującą zawodowo. Obrażenia przez niego doznane spowodowały obniżenie komfortu życia, a niezdolność do pracy zarobkowej trwała miesiąc i powrócił on do jej wykonywania. Należne poszkodowanemu zadośćuczynienie nie może być mechanicznie mierzone przy zastosowaniu stwierdzonego procentu uszczerbku na zdrowiu, gdyż byłoby to niedopuszczalne uproszczenie, trzeba zaś odnieść się do wszystkich okoliczności sprawy b będących podstawą ustalenia odpowiedniej kwoty zadośćuczynienia. Przy ocenie wysokości zadośćuczynienia należy uwzględniać czynniki obiektywne w postaci czasu trwania oraz stopnia intensywności cierpień fizycznych i psychicznych, nieodwracalności skutków urazu (zespoły bólowe), rodzaju wykonywanej pracy, szans na przyszłość, wieku poszkodowanego, a także czynniki subiektywne, jak poczucie nieprzydatności społecznej, bezradność życiową itp.
Dlatego też Sąd Rejonowy uznał za zasadne przyznanie powodowi zadośćuczynienia w żądanej wysokości 15000 zł, a że pozwany wypłacił mu już 2300 zł, to należało mu się dodatkowo 12700 zł.
Sąd Rejonowy oddalił powództwo w pozostałym zakresie, gdyż zmiana powództwa była w jego ocenie niedopuszczalna z uwagi na rozpoznanie sprawy w postępowaniu uproszczonym, a dodatkowo – jak ocenił – zasądzona kwota jest adekwatna do stopnia krzywdy doznanej przez powoda.
W zakresie, w którym powództwo zostało cofnięte, Sąd Rejonowy umorzył postępowanie, a o kosztach procesu orzekł na podstawie art. 100 k.p.c. i art. 108 § 1 k.p.c., uznając, że powód ostał się ze swoim roszczeniem w 32%, a zatem powinien ponieść koszty w 68%.
Apelację od tego wyroku złożył powód, zaskarżając go w pkt. 2. w części oddalającej powództwo w zakresie zadośćuczynienia co do 25000 zł oraz w zakresie rozstrzygnięcia
o kosztach procesu. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie: art. 445 § 1 k.c. w związku z art. 444 § 1 k.c. poprzez jego błędną wykładnię polegającego na niewłaściwej interpretacji pojęcia „odpowiednia suma” i w konsekwencji przyjęciu, że odpowiednią sumą zadośćuczynienie dla powoda za poniesioną przez niego szkodę będzie łącznie 15000 zł, która obejmuje kwotę wypłaconą przez pozwanego w toku postępowania likwidacyjnego (2300 zł), kwotę zadośćuczynienia zasądzoną zaskarżonym wyrokiem (12700 zł) – zdaniem powoda przyjęcie w stanie faktycznym tej sprawy, że odpowiednią kwotą zadośćuczynienia za szkodę poniesioną przez powoda jest 17235 zł nie znajduje uzasadnienia w regułach prawidłowej wykładni art. 445 § 1 k.c.; art. 505 3 § 3 k.p.c. poprzez jego niezastosowanie i nie pominięcie przepisów o postępowaniu uproszczonym w sytuacji, gdy mając na uwadze całość roszczenia powoda wynikającego z przytoczonych przez niego faktów, sąd winien rozpoznać sprawę z pominięciem przepisów o postępowaniu uproszczonym, przemawia też za tym ekonomika procesowa; art. 505 4 k.p.c. poprzez jego błędne zastosowanie i oddalenie powództwa w zakresie kwoty rozszerzonej pismem z 15 maja 2025 r. w sytuacji, gdyby Sąd Rejonowy uznał powyższe rozszerzenie za niedopuszczalne winien zwrócić to pismo lub pozostawić je bez rozpoznania; art. 100 k.p.c. poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że powód przegrał sprawę w 68% procentach w sytuacji, gdy w przypadku uznania rozszerzenia za niedopuszczalne powód utrzymał się ze swoim żądaniem w całości.
Przy tak postawionych zarzutach wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda dalszych 25000 zł zadośćuczynienia, łącznie 37700 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w zapłacie od 12700 zł od 21 grudnia 2021 r. i od 25000 zł od dnia następnego po doręczeniu pisma rozszerzającego powództwo, a także zasądzenia na jego rzecz kosztów procesu. Wniósł także o zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego. Zgłosił także ewentualne żądanie- uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego.
Pozwana wniosła o oddalenie apelacji w całości jako bezzasadnej i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej kosztów postępowania odwoławczego,
Sąd Okręgowy ustalił i zważył, co następuje:
Sąd Okręgowy rozpoznał sprawę w postępowaniu zwykłym.
Rozpoznając sprawę w postępowaniu uproszczonym Sąd Rejonowy nie powinien nadawać biegu rozszerzonemu powództwu bądź powinien pominąć przepisy o postępowaniu uproszczonym i je rozpoznać (por. art. 505 1 § 3 k.p.c., art. 505 4 § 1 k.p.c.). Sąd Rejonowy podjął zaś czynności w zakresie rozszerzonego powództwa – nawet je oddalił; także ze względu na postępowanie uproszczone, to ostatnie nie zostało jednak odzwierciedlone w jego decyzjach procesowych w toku postępowania przed wydaniem zaskarżonego wyroku.
W tym zakresie zarzuty apelacji są zasadne. Nie prowadzi to jednak wprost do oceny, że takie procedowanie skutkowało wydaniem orzeczenia oddalającego żądanie powoda
w części. Ostatecznie bowiem Sąd Rejonowy nadał mu bieg, ustalił stan faktyczny sprawy oraz ocenił jaka suma jest odpowiednia dla powoda z tytułu doznanej krzywdy. Sam fakt, że oddalenie powództwa miało swoje uzasadnienie – w jego ocenie – także z uwagi na niedopuszczalność rozszerzenia powództwa nie ma w tym zakresie znaczenia, gdyż apelujący nie wykazał, aby doznana przez niego krzywda wymagała wyższego zadośćuczynienia niż 15000 zł (por. art. 6 k.c.).
Naruszenie regulacji procesowych tylko wtedy może mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, gdy ma wpływ na treść orzeczenia (por. A. Partyk [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz aktualizowany. Art. 1–505(39). Tom I, red. O. M. Piaskowska, Gdańsk 2025, t. 8. do art. 368, M. Manowska [w:] A. Adamczuk i in., Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz aktualizowany. Tom I. Art. 1-477(16), Gdańsk 2022, t. 32., 36., 37. i 38. do art. 368; T. Ereciński [w:] M. Dziurda, B. Wołodkiewicz, T. Ereciński, Apelacja i kasacja w postępowaniu cywilnym. Komentarz do art. 367-391(1) i 398(1)-398(21) k.p.c., Warszawa 2023, t. 7. do art. 368; uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 27 marca 2014 r., sygn. akt I ACa 863/13, LEX nr 1451599).
W realiach tej sprawy naruszenia w tym zakresie nie miały wpływu na treść orzeczenia; oddalenie bowiem powództwa było podyktowane zakresem doznanej krzywdy, a tylko dodatkowo niedopuszczalnością rozszerzenia powództwa w postępowaniu uproszczonym. Apelujący nie zauważa też, że Sąd Rejonowy uznał za adekwatne – w realiach tej sprawy – zadośćuczynienie wynoszące 15000 zł.
Ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd Rejonowy nie były kwestionowane w apelacji. Te ustalenia jako prawidłowe Sąd Okręgowy uznaje je za własne. Stanowiły też one podstawę zaskarżonego wyroku, w którym Sąd Rejonowy ostatecznie przyjął jako minimalny 14% uszczerbek na zdrowiu powoda. Sąd Rejonowy nie uwypuklił jednak, że uszczerbek ten został przez biegłego rozróżniony – dotyczy on bowiem uszczerbku trwałego, związanego ze złamaniem żeber (10%) oraz długotrwałego związanego z urazem w zakresie stawu barkowego, jak i skokowego, przy których występują także samoistne zmiany zwyrodnieniowe u powoda (opinia biegłego ortopedy i traumatologa Z. O., k. 239-24).
Należy zaznaczyć, że powód wycenił swoją krzywdę na 15000 zł; wynika to z wezwania do zapłaty przed procesem i uzasadnienia pozwu. Sąd Rejonowy w całości przyjął taką optykę powoda, uwzględniając jego żądanie w tym zakresie.
Rozszerzenie powództwa nie wskazuje na zajście jakichś nowych faktów w stanie zdrowia powoda, przywołuje jedynie ogólnie jego krzywdę, bez zaznaczania konkretnych faktów. Oczywistym jest, że optyka powoda może się zmienić w toku procesu, niemniej jednak w realiach tej sprawy – przy niekwestionowanych ustaleniach faktycznych – nie ma żadnych podstaw, aby ocenić, że przyznane zadośćuczynienie jest rażąco zbyt niskie.
Zapomina bowiem apelujący, że powód po zdarzeniu przebywał tylko na Izbie Przyjęć Szpitala (...) w P., a po badaniu został zwolniony do domu, po miesiącu od zdarzenia powrócił do pracy, a z opinii biegłego Z. O. wynika, że zarówno
w zakresie stawu barkowego, jak i skokowego występują u niego również samoistne zmiany zwyrodnieniowe /k. 239-246/. Te okoliczności także są istotne dla oceny krzywdy doznanej przez powoda.
Trzeba mieć jednak na uwadze, że procent uszczerbku na zdrowiu nie jest główną przesłanką ustalenia zakresu krzywdy, ma on charakter jedynie pomocniczy. Wyliczony procent uszczerbku na zdrowiu nie stanowi sam w sobie odpowiednika krzywdy, Sąd Rejonowy zasadnie wskazywał na to, że jest to pomocniczy środek ustalania jej rozmiaru. W tym zakresie istotne też jest rozróżnienie uszczerbku trwałego, który dotyczy żeber (10%) i pozostałych uszczerbków jako długotrwałych. Apelujący na to także nie zwraca uwagi.
O wysokości należnego zadośćuczynienia decyduje rozmiar doznanej szkody niemajątkowej, przede wszystkim zakres doznanej krzywdy, na który wpływają przede wszystkim takie czynniki, jak rodzaj uszkodzenia ciała czy rozstroju zdrowia, ich nieodwracalny charakter polegający zwłaszcza na trwałym kalectwie, długotrwałość i przebieg procesu leczenia, stopień cierpień fizycznych i psychicznych, ich intensywność i długotrwałość, wiek poszkodowanego i jego szanse na przyszłość. Zadośćuczynienie ma mieć przede wszystkim charakter kompensacyjny, wobec czego jego wysokość nie może stanowić zapłaty symbolicznej, lecz musi przedstawiać jakąś ekonomicznie odczuwalną wartość. Jednocześnie wysokość ta nie może być nadmierną w stosunku do doznanej krzywdy, ale musi być „odpowiednia”
w tym znaczeniu, że powinna być – przy uwzględnieniu krzywdy poszkodowanego – utrzymana w rozsądnych granicach, odpowiadających aktualnym warunkom i przeciętnej stopie życiowej społeczeństwa (por. wyrok Sądu Najwyższego z 26 maja 2021 r., sygn. akt V CSKP 114/21, LEX nr 3220006 i przywołane tamże orzecznictwo). Sąd, przy określaniu wysokości zadośćuczynienia, ma oczywiście obowiązek w każdym przypadku dokonywać oceny konkretnego stanu faktycznego i brać pod uwagę wszystkie okoliczności mające wpływ na rozmiar doznanej krzywdy; to powoduje zindywidualizowanie zasądzanej kwoty.
Zadośćuczynienie można przyznać, gdy doszło do uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia (art. 444 § 1 k.c. w związku z art. 445 § 1 k.c.). Ustawodawca nie wskazał szczegółowych przesłanek, jakimi sąd winien się kierować ustalając wysokość zadośćuczynienia, dlatego też ocena taka, z samej istoty należy do swobodnego uznania sędziowskiego (por. wyrok Sądu Najwyższego z 17 stycznia 2001 r., sygn. akt II KKN 351/99, LEX nr 477661). W przypadku szkody niemajątkowej sąd dysponuje większym zakresem swobody niż przy ustalaniu szkody majątkowej i sumy potrzebnej do jej naprawienia (por. wyrok Sądu Najwyższego z 20 kwietnia 2006 r., sygn. akt IV CSK 99/05, OSP 2009/4/40). Jednocześnie w sprawach o zadośćuczynienie sąd odwoławczy ma prawo ingerować w rozstrzygniecie sądu pierwszej instancji tylko wówczas, gdy zasądzone na rzecz strony powodowej zadośćuczynienie jest rażąco zawyżone lub zaniżone (por. wyrok Sądu Najwyższego z 18 listopada
2004 r., sygn. akt I CK 219/04, LEX nr 146356), co w tej sprawie nie ma miejsca. Sąd Rejonowy właściwie wskazał na wynikające ze stanu faktycznego sprawy elementy składające się na krzywdę powoda i jej wysokość.
Niekwestionowane w apelacji ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd Rejonowy nie wskazują na możliwość oceny, że przyznane powodowi zadośćuczynienie jest rażąco za niskie.
Zastosowana przez Sąd Rejonowy ocena prawna, związana z zastosowaniem prawa materialnego, w zakresie dotyczącym zadośćuczynienia, jest prawidłowa i jako taką Sąd Okręgowy uznaje ją za własną.
W tym zakresie zarzuty apelacji – związane z naruszeniem prawa materialnego – są bezzasadne.
Dlatego też zarzuty apelacji nie mogły doprowadzić do merytorycznej zmiany orzeczenia w zakresie oceny krzywdy doznanej przez powoda.
Jednocześnie Sąd Okręgowy orzekając o żądaniu głównym (przedmiocie postępowania) ingeruje także w rozstrzygnięcie o kosztach procesu, gdyż są one immanentnie związane z rozstrzygnięciem o przedmiocie sporu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 22 czerwca 2010 r., sygn. akt IV CZ 42/10, OSNC-ZD 2011/2/26).
Powód w tej sprawie dochodził 42248,76 zł (z pozwu wynika, że dotyczy to:12700 zł zadośćuczynienia, 2483,76 zł utraconych dochodów, w tym ostatnim zakresie cofną powództwo, gdyż pozwana uregulowała 2312,61 zł; ponadto rozszerzył powództwo o 2095 zł kosztów leczenia, k. 147, a dodatkowo o 25000 zł zadośćuczynienia, k. 259). Wygrał zaś proces
w zakresie 12700 zł oraz 2312,61 zł, czyli co do 15012,61 zł, która stanowi 36% z sum ww. kwot dochodzonych przez powoda. Z tego wniosek, że w takim zakresie powinna ponieść koszty procesu pozwana, bo przegrała go w tej części (art. 100 k.p.c.). Powód zaś przegrał proces w 64% i w tej części powinien on ponieść koszty procesu (art. 100 k.p.c.).
Powyższe wskazuje, że rozstrzygniecie Sądu Rejonowego w zaskarżonym wyroku
o stosunku w jakim strony powinny ponieść koszty wymagało korekty.
Ponadto w rubrum zaskarżonego wyroku Sąd Rejonowy nie wskazał siedziby pozwanej, co należało sprostować; ta siedziba znajduje się w T. /KRS, k. 40-43/.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie:
a) art. 350 § 3 k.p.c., należało orzec jak w punkcie 1. sentencji,
b) art. 386 § 1 k.p.c., należało orzec jak w punkcie 2. sentencji,
c) art. 385 k.p.c., należało orzec jak w punkcie 3. sentencji, oddalając w pozostałej części bezzasadną apelację.
O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono na podstawie art. 100 k.p.c., gdyż pozwana tylko w niewielkim zakresie uległa powodowi, a co za tym idzie w całości powód powinien ponieść koszty jej zastępstwa procesowego w postępowaniu odwoławczym wynoszące 1800 zł (por. § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych w związku z § 10 ust. 1 pkt 1 tego rozporządzenia). Odsetki od kosztów procesu zasądzono mając na uwadze regulację art. 98
§ 1 1 k.p.c.
SSO Roman Troll