III AZP 18/88Brak uprawnień pip w rolniczych spółdzielniach produkcyjnych
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w uchwale rozstrzygnął zagadnienie prawne przekazane przez Naczelny Sąd Administracyjny, dotyczące uprawnień Państwowej Inspekcji Pracy (PIP) do nadzoru i kontroli przestrzegania przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (BHP) przez rolnicze spółdzielnie produkcyjne (RSP), które nie zatrudniają pracowników na podstawie umowy o pracę. Sąd analizował przepisy ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy oraz Kodeksu pracy. Stwierdzono, że PIP jest organem powołanym do nadzoru nad przestrzeganiem prawa pracy i zasad BHP, ale jego uprawnienia podmiotowo odnoszą się do zakładów pracy. Zgodnie z art. 3 Kodeksu pracy, zakładem pracy jest jednostka organizacyjna zatrudniająca pracowników, co nie dotyczy RSP, gdzie pracę świadczą członkowie w ramach stosunku członkostwa, będącego stosunkiem cywilnoprawnym. Brak jest również przepisów wykonawczych wydanych na podstawie art. 304 § 4 pkt 2 Kp, które mogłyby przyznać PIP kompetencje w tym zakresie. Dotychczasowe przepisy wykonawcze (rozporządzenie Ministra Rolnictwa z 1966 r.) wskazują jako organy kontrolne związki RSP i instruktorów mechanizacji, a nie PIP. W związku z tym, Sąd Najwyższy uznał, że Państwowa Inspekcja Pracy nie jest upoważniona do sprawowania nadzoru i kontroli nad przestrzeganiem przepisów BHP przez rolnicze spółdzielnie produkcyjne niezatrudniające pracowników.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaOkreślenie zakresu kompetencji Państwowej Inspekcji Pracy wobec podmiotów niebędących zakładami pracy, w szczególności rolniczych spółdzielni produkcyjnych.
Dotyczy specyficznej sytuacji rolniczych spółdzielni produkcyjnych niezatrudniających pracowników na umowę o pracę. Stan prawny mógł ulec zmianie od czasu wydania orzeczenia.
Zagadnienia prawne (1)
Czy Państwowa Inspekcja Pracy jest upoważniona do nadzoru i kontroli przestrzegania przez rolnicze spółdzielnie produkcyjne, nie zatrudniające pracowników na podstawie umowy o pracę, przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, Państwowa Inspekcja Pracy nie jest upoważniona do sprawowania nadzoru i kontroli nad przestrzeganiem przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy przez rolnicze spółdzielnie produkcyjne, które nie zatrudniają pracowników na podstawie umowy o pracę.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że Państwowa Inspekcja Pracy ma kompetencje nadzorcze wobec zakładów pracy. Rolnicze spółdzielnie produkcyjne, które nie zatrudniają pracowników na umowę o pracę, nie są zakładami pracy w rozumieniu Kodeksu pracy. Brak jest również przepisów wykonawczych przyznających PIP takie uprawnienia wobec tych spółdzielni.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (11)
Pomocnicze
u.P.I.P. art. 1
Ustawa o Państwowej Inspekcji Pracy
Określa podstawowe zadanie PIP jako organu powołanego do nadzoru i kontroli przestrzegania przepisów i higieny pracy.
u.P.I.P. art. 8 § ust. 1
Ustawa o Państwowej Inspekcji Pracy
Określa szczegółowy zakres działalności PIP, w tym nadzór i kontrolę przestrzegania przez zakłady pracy prawa pracy, w szczególności przepisów i zasad BHP.
u.P.I.P. art. 11 § ust. 1
Ustawa o Państwowej Inspekcji Pracy
Stwierdza, że nadzorem i kontrolą PIP są objęte wszystkie zakłady pracy.
k.p. art. 3
Kodeks pracy
Definicja zakładu pracy jako jednostki organizacyjnej zatrudniającej pracowników.
k.p. art. 209 § par. 1
Kodeks pracy
Postanowienie o sprawowaniu nadzoru nad stanem bezpieczeństwa i higieny pracy oraz nad przestrzeganiem prawa pracy przez inspekcję pracy.
k.p. art. 209 § par. 2
Kodeks pracy
Stwierdzenie, że zakres działania i organizację inspekcji pracy określają odrębne przepisy.
k.p. art. 304 § par. 4 pkt 2
Kodeks pracy
Upoważnienie dla właściwych ministrów do określenia w drodze rozporządzeń zakresu i sposobu stosowania przepisów działu X Kp przy wykonywaniu pracy przez członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych.
Przepisy wprowadzające Kp art. XXIV
Przepisy wprowadzające Kodeks pracy
Do czasu wydania przepisów wykonawczych stosuje się przepisy dotychczasowe, chyba że są sprzeczne z przepisami Kp.
Rozporządzenie Ministra Rolnictwa § par. 2 ust. 3
Określa związki RSP i instruktorów mechanizacji jako organy kontrolne stanu realizacji zadań wynikających z rozporządzenia w zakresie BHP.
p.s. art. 2 § par. 1
Prawo spółdzielcze
Eksponuje samodzielność spółdzielni jako podstawową cechę.
p.s. art. 2 § par. 2
Prawo spółdzielcze
Gwarancja samodzielności spółdzielni, organy władzy mogą wydawać wiążące przepisy tylko na podstawie i w zakresie upoważnień ustawowych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Rolnicza spółdzielnia produkcyjna niezatrudniająca pracowników nie jest zakładem pracy w rozumieniu Kodeksu pracy. • Ustawa o Państwowej Inspekcji Pracy oraz Kodeks pracy nie przyznają PIP kompetencji do nadzoru nad RSP niezatrudniającymi pracowników. • Brak jest odpowiednich przepisów wykonawczych, które mogłyby przyznać PIP takie uprawnienia. • Dotychczasowe przepisy wykonawcze wskazują inne organy kontrolne.
Godne uwagi sformułowania
Państwowa Inspekcja Pracy nie jest upoważniona do sprawowania nadzoru i kontroli przestrzegania przez rolnicze spółdzielnie produkcyjne, nie zatrudniające pracowników na podstawie umowy o pracę, przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy. • Zakładem pracy jest jednostka organizacyjna zatrudniająca pracowników. • Stosunek prawny łączący spółdzielnię produkcyjną z członkiem jest stosunkiem cywilnoprawnym.
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Określenie zakresu kompetencji Państwowej Inspekcji Pracy wobec podmiotów niebędących zakładami pracy, w szczególności rolniczych spółdzielni produkcyjnych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji rolniczych spółdzielni produkcyjnych niezatrudniających pracowników na umowę o pracę. Stan prawny mógł ulec zmianie od czasu wydania orzeczenia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy precyzyjnego określenia granic kompetencji organów państwowych wobec specyficznych form organizacji gospodarczych, co jest istotne dla zrozumienia prawa pracy i BHP w kontekście spółdzielczości.
“Czy PIP może kontrolować rolnicze spółdzielnie produkcyjne? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.