III AUZ 204/26

sygn. akt III A Uz 204/26
POSTANOWIENIE
Dnia 15 lipca 2026 r.
Sąd Apelacyjny w Szczecinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w osobie sędziego Urszuli Iwanowskiej, po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2026 r., na posiedzeniu niejawnym,
sprawy z odwołania P. M.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w N.
o rentę
na skutek zażalenia ubezpieczonego na postanowienie Sądu Okręgowego w Koszalinie IV Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 9 marca 2026 r., sygn. akt IV U 124/26,
postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę przekazać do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Koszalinie, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego.
sędzia Urszula Iwanowska
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 26 czerwca 2025 r., znak (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w N. odmówił P. M. prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy wskazując, że orzeczeniem z dnia 11 czerwca 2025 r. komisja lekarska ZUS orzekła, iż ubezpieczony nie jest niezdolny do pracy. W treści decyzji zawarto pouczenie o możliwości wniesienia odwołania do właściwego ze względu na miejsce zamieszkania Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, za pośrednictwem organu rentowego, w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji. Wskazano, że po tym terminie stanie się ona prawomocna.
Korespondencja zawierająca powyższą decyzję została nadana pod adres odwołującego w dniu 27 czerwca 2025 r. Przesyłkę oznaczono u operatora pocztowego numerem (...). W dniu 30 czerwca 2025 r. została ona odebrana w placówce pocztowej (...), przy ulicy (...).
W dniu 30 października 2025 r. P. M. złożył do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w N. wniosek o doręczenie mu decyzji w sprawie renty z tytułu niezdolności do pracy, twierdząc, że jeszcze jej nie otrzymał.
Pismem z dnia 30 stycznia 2026 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w N. przesłał kserokopię decyzji z dnia 26 czerwca 2025 r. wskazując, że oryginał decyzji został nadany pod jego adres przesyłką poleconą w dniu 27 czerwca 2025 r. wraz z orzeczeniem komisji lekarskiej ZUS z dnia 11 czerwca 2025 r., zaś z danych z Poczty Polskiej S.A. wynikało, że przesyłka nr (...) została doręczona.
W dniu 6 lutego 2026 r. P. M. złożył odwołanie od decyzji ZUS z dnia 26 czerwca 2025 r., znak: (...). W treści odwołania ubezpieczony wyjaśnił, że zaniepokojony milczeniem ze strony organu rentowego, uzyskał od jego przedstawicieli informację, że komisja lekarska ZUS zebrała się i wydano decyzję 26 czerwca 2025 r., która nie została do niego wysłana. Tego samego dnia wnioskował o dokument, który pozwoliłby mu odwołać się od decyzji. Dopiero w dniu w dniu 28 października 2025 r. otrzymał orzeczenie lekarskie. Od 30 października 2025 r. bezskutecznie wnioskował do ZUS o przesłanie mu właściwego dokumentu, który pozwoliłby mu na złożenie odwołania. Ubezpieczony wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie mu prawa do renty z tytułu całkowitej (lub częściowej) niezdolności do pracy na czas nieokreślony (bezterminowo), ewentualnie na czas określony – stosownie do ustaleń biegłych sądowych. Odwołujący podał, że stan jego zdrowia powoduje niezdolność do pracy, stąd wniesione odwołanie jest zasadne
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego odrzucenie ewentualnie o oddalenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych prawem.
Postanowieniem z dnia 9 marca 2026 r. Sad Okręgowy w Koszalinie IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych na podstawie art. 477 9 § 3 k.p.c. odrzucił odwołanie jako złożone po upływie terminu, bez dostatecznego wykazania okoliczności niezależnych od odwołującego, które usprawiedliwiałyby jego przekroczenie.
Sąd Okręgowy wskazał, że godnie z art. 477 9 § 1 k.p.c., odwołania od decyzji organów rentowych wnosi się na piśmie do organu lub zespołu, który wydał decyzję lub orzeczenie, lub do protokołu sporządzonego przez ten organ lub zespół, w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji lub orzeczenia. Natomiast zgodnie z art. 477 9 § 3 k.p.c., sąd odrzuci odwołanie wniesione po upływie terminu, chyba że przekroczenie terminu nie jest nadmierne i nastąpiło z przyczyn niezależnych od odwołującego się.
Sąd Okręgowy podkreślił, że przepisy Kodeksu postępowania cywilnego ani akty prawa ubezpieczeń społecznych nie regulują zasad dotyczących doręczania decyzji organu rentowego. W tym zakresie znajdują natomiast zastosowanie reguły Kodeksu postępowania administracyjnego, ponieważ faza poprzedzająca postępowanie sądowe w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych ma charakter postępowania administracyjnego. Zgodnie zaś z art. 40 § 1 k.p.a., pisma doręcza się co do zasady stronie. W świetle art. 46 § 1 k.p.a., dowodem doręczenia przesyłki pocztowej poleconej jest prawidłowo wypełnione potwierdzenie odbioru. Natomiast stosownie do regulacji art. 57 § 3 k.p.a., terminy określone w miesiącach kończą się z upływem tego dnia w ostatnim miesiącu, który odpowiada początkowemu dniowi terminu, a gdyby takiego dnia w ostatnim miesiącu nie było - w ostatnim dniu tego miesiąca.
Sąd Okręgowy wskazał, że zgodnie z art. 477 9 § 3 k.p.c., uchybienie terminowi wniesienia odwołania powoduje jego odrzucenie, chyba że przekroczenie terminu nie jest nadmierne i nastąpiło z przyczyn niezależnych od odwołującego. Wskazane przesłanki muszą być spełnione łącznie, a ciężar wykazania tych warunków spoczywa na wnoszącym odwołanie. Powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, Sąd ten podniósł, że dokonanie oceny, czy przekroczenie terminu było nadmierne i nastąpiło z przyczyn niezależnych od odwołującego się pozostawione jest uznaniu sądu.
W niniejszej sprawie, sąd pierwszej instancji miał na uwadze, że decyzja organu rentowego z dnia 26 czerwca 2025 r. odmawiająca P. M. prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, została odebrana w placówce operatora pocztowego w dniu 30 czerwca 2025 r., o godzinie 13:15, na dowód czego organ rentowy przedłożył wydruk z systemu Poczty Polskiej S.A. dotyczący doręczenia przesyłki nr (...). Powyższe według tego Sądu wskazuje, że nieprawdziwe jest twierdzenie odwołującego, jakoby nie otrzymał przesyłki zawierającej decyzję. W celu wydania korespondencji w placówce pocztowej koniecznym było, aby stawił się tam on osobiście albo osoba upoważniona przezeń do odbioru korespondencji.
Zdaniem Sądu Okręgowego, odwołujący w żaden sposób nie obalił powyższej, wynikającej z przedłożonego przez ZUS dowodu, okoliczności, że skutecznie doręczono mu decyzję w dniu 30 czerwca 2025 r. Nawet jeśli przez przeoczenie w korespondencji odebranej we wskazanym dniu nie znajdowała się decyzja, musiało tam być przynajmniej orzeczenie komisji lekarskiej ZUS, natomiast odwołujący twierdził, że bliżej nieokreślone orzeczenie lekarskie otrzymał dopiero 28 października 2025 r. Nie udowodnił również w żaden sposób twierdzenia, jakoby w placówce ZUS poinformowano go, że decyzja nie została mu wysłana. W tym świetle jego insynuacje, jakoby o decyzji dowiedział się znacznie później należało uznać za nieudowodnione.
W konsekwencji Sąd Okręgowy przyjął, że już w dniu 30 czerwca 2025 r. ubezpieczony uzyskał decyzję, odbierając ją na poczcie, na co wskazuje przedłożony przez ZUS dowód. W tej dacie został zatem również należycie pouczony o prawie, sposobie i terminie zaskarżenia decyzji. Natomiast odwołanie złożył dopiero w dniu 6 lutego 2026 r., a zatem znacznie po upływie terminu do jego wniesienia, który upłynął z dniem 30 lipca 2025 r.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd Okręgowy stwierdził, że ubezpieczony nie uprawdopodobnił należycie, aby opóźnienie było wynikiem okoliczności od niego niezależnych.
Z powyższym postanowieniem Sądu Okręgowego w Koszalinie w całości nie zgodził się P. M., który w złożonym zażaleniu zarzucił mu:
1. naruszenie prawa procesowego, tj. art. 477 9 § 3 k.p.c. poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że przekroczenie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło z przyczyn zależnych od odwołującego, podczas gdy materiał sprawy nie dawał podstaw do jednoznacznego przyjęcia skutecznego doręczenia decyzji organu rentowego z dnia 26 czerwca 2025 r.;
2. naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i dokonanie ustaleń w sposób dowolny, polegający na przyjęciu skutecznego doręczenia decyzji wyłącznie na podstawie wydruku systemowego operatora pocztowego, bez weryfikacji Elektronicznego Potwierdzenia Odbioru przesyłki oraz bez ustalenia tożsamości osoby, której przesyłkę wydano;
3. naruszenie art. 227 k.p.c. w zw. z art. 232 k.p.c. poprzez zaniechanie przeprowadzenia postępowania dowodowego koniecznego dla ustalenia kluczowej okoliczności sprawy, tj. czy przesyłka zawierająca decyzję organu rentowego została skutecznie doręczona odwołującemu;
4. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że odwołujący odebrał przesyłkę zawierającą decyzję ZUS w dniu 30 czerwca 2025 r., podczas gdy okoliczność ta nie została w sposób niewątpliwy wykazana.
Wobec powyższego skarżący wniósł o:
- uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Koszalinie do dalszego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego,
ewentualnie
- zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez uznanie odwołania za wniesione skutecznie i nadanie mu dalszego biegu;
nadto o:
- dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z reklamacji z dnia 28 kwietnia 2026 r. skierowanej do Urzędu Pocztowego Ś. wraz z potwierdzeniem nadania - na okoliczność zakwestionowania prawidłowości doręczenia przesyłki nr (...) oraz podjęcia przez odwołującego działań zmierzających do wyjaśnienia sposobu jej wydania;
- zobowiązanie operatora pocztowego - Poczty Polskiej S.A. Urząd Pocztowy (...) przy ul. (...) w X. - do przedłożenia Elektronicznego Potwierdzenia Odbioru (EPO) przesyłki poleconej nr (...), nadanej w dniu 27 czerwca 2025 r., obejmującego podpis osoby odbierającej przesyłkę, datę i godzinę wydania przesyłki oraz dane identyfikujące osobę, której została ona wydana, względnie dokumentacji stanowiącej podstawę wydania przesyłki
na okoliczność ustalenia czy decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 26 czerwca 2025 r. została skutecznie doręczona odwołującemu.
W uzasadnieniu skarżący podkreślił, że zaskarżone postanowienie zostało wydane przedwcześnie, przy niepełnym wyjaśnieniu okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy oraz w oparciu o dowolną ocenę materiału dowodowego. Sąd pirwszej instancji przyjął bowiem, iż doręczenie nastąpiło skutecznie w dniu 30 czerwca 2025 r., opierając swoje ustalenia wyłącznie na wydruku z systemu śledzenia przesyłek operatora pocztowego.
W ocenie skarżącego, taki materiał dowodowy nie pozwala na stanowcze przyjęcie, że przesyłka została odebrana przez samego odwołującego albo osobę uprawnioną do jej odbioru. Jednocześnie odwołujący konsekwentnie zaprzeczał, aby odebrał przesyłkę zawierającą decyzję organu rentowego, wskazując również, że nie udzielał osobom trzecim pełnomocnictwa do odbioru kierowanej do niego korespondencji. Mimo tego sąd pierwszej instancji poprzestał na domniemaniu, iż skoro system operatora pocztowego wskazuje na wydanie przesyłki w placówce pocztowej, to musiała ona zostać odebrana przez odwołującego lub osobę przez niego upoważnioną. Wniosek taki pozostaje nieuprawniony i stanowi przejaw dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego. Skarżący podkreślił, że w szczególności Sąd nie zweryfikował podstawowego dowodu pozwalającego na ocenę prawidłowości doręczenia, tj. Elektronicznego Potwierdzenia Odbioru przesyłki (EPO), zawierającego podpis osoby odbierającej oraz dane umożliwiające jej identyfikacje. Brak przeprowadzenia tego dowodu ma charakter istotny, skoro sam fakt odbioru przesyłki był od początku konsekwentnie kwestionowany przez odwołującego. W celu wyjaśnienia powyższych okoliczności pełnomocnik odwołującego skierował do Urzędu Pocztowego (...) reklamację z dnia 28 kwietnia 2026 r. dotyczącą sposobu wydania przesyłki nr (...). W reklamacji zakwestionowano fakt osobistego odbioru przesyłki przez odwołującego oraz wniesiono o udostępnienie Elektronicznego Potwierdzenia Odbioru wyjaśnienie podstaw wydania przesyłki. Do chwili wniesienia niniejszego zażalenia operator pocztowy nie udzielił odpowiedzi.
Zdaniem skarżącego, powyższe jednoznacznie wskazuje, że kwestia skuteczności doręczenia pozostaje sporna i niewyjaśniona, zaś przyjęcie przez sąd pierwszej instancji, iż odwołujący niewątpliwie odebrał decyzję w dniu 30 czerwca 2025 r., nastąpiło przed przeprowadzeniem niezbędnego postępowania dowodowego. Jednocześnie odwołujący podejmował również działania zmierzające do uzyskania decyzji organu rentowego, czego wyrazem był wniosek z dnia 30 października 2025 r. o jej doręczenie. Zachowanie to pozostaje sprzeczne z przyjętą przez Sąd oceną, jakoby odwołujący biernie i z przyczyn od siebie zależnych zaniechał wniesienia odwołania.
Sąd Apelacyjny rozważył, co następuje:
Zażalenie ubezpieczonego okazało się uzasadnione.
Na wstępie należy przypomnieć, że zgodnie z art. 477 9 § 1 k.p.c., odwołania od decyzji organów rentowych lub orzeczeń wojewódzkich zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności wnosi się na piśmie do organu lub zespołu, który wydał decyzję lub orzeczenie, lub do protokołu sporządzonego przez ten organ lub zespół, w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji lub orzeczenia. Sąd nie odrzuci odwołania od decyzji organu rentowego na podstawie art. 477 9 § 3 k.p.c. tylko wówczas, gdy bezspornie stwierdzi, że przekroczenie ustawowego terminu nie jest nadmierne i że nastąpiło z przyczyn niezależnych od odwołującego się. W pozostałych wypadkach jest obowiązany odrzucić odwołanie. Odrzucając odwołanie na podstawie powyższego przepisu Sąd uzasadnia, że nie wystąpiły wskazane w nim obie przesłanki potraktowania spóźnionego odwołania tak, jakby zostało wniesione w terminie. Ocena, czy przekroczenie terminu nastąpiło z przyczyn niezależnych od odwołującego się, jest pozostawione uznaniu sądu.
W niniejszej sprawie Sąd Okręgowy nieprawidłowo, bo schematycznie, zastosował art. 477 ( 9 )§ 3 k.p.c. przyjmując, że nie zaistniała okoliczność wskazująca, że przekroczenie ustawowego terminu nastąpiło z przyczyn niezależnych od odwołującego się. Sąd pierwszej instancji swoje rozstrzygnięcie oparł wyłącznie na twierdzeniach jednej ze stron postępowania, pomijając przy tym całkowicie zarzuty zgłaszane przez ubezpieczonego, który konsekwentnie zaprzeczał, aby odebrał przesyłkę zawierającą decyzję organu rentowego, wskazując również, że nie udzielał osobom trzecim pełnomocnictwa do odbioru kierowanej do niego korespondencji. W toku postępowania pierwszoinstancyjnego organ rentowy podnosił wyłącznie, że zaskarżona decyzja z dnia 26 czerwca 2025 r., wysłana listem poleconym nr (...), została doręczona za pośrednictwem Poczty Polskiej w dniu 30 czerwca 2025 r., co jednoznacznie wynika z wydruku z systemu śledzenia Poczty Polskiej S.A. Sąd Okręgowy, uznając powyższy dokument za w pełni wiarygodny, poprzestał na stwierdzeniu, że wobec braku skutecznego podważenia przez ubezpieczonego powyższego dowodu, brak jest podstaw do stwierdzenia, że przesyłka zawierająca zaskarżoną decyzję nie została mu skutecznie doręczona. W konsekwencji za bezzasadne sąd meriti uznał zweryfikowanie dokumentu jakim jest Elektroniczne Potwierdzenie Odbioru przesyłki (EPO), w celu poczynienia ustaleń związanych z dostarczeniem przedmiotowej przesyłki.
Na etapie postępowania odwoławczego Sąd Apelacyjny zwrócił się więc do Naczelnika (...) Pocztowego Placówki Pocztowej w (...) - celem uzyskania Elektronicznego Potwierdzenia Odbioru (EPO) przesyłki poleconej nr (...), nadanej w dniu 27 czerwca 2025 r. przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w N., obejmującego podpis osoby odbierającej przesyłkę, datę i godzinę wydania przesyłki oraz względnie dokumentacji stanowiącej podstawę wydania przesyłki. Pismem z dnia 6 lipca 2026 r. Poczta Polska S.A. poinformowała, że przesyłka o nr (...) adresowana do M. P., ul. (...), (...)-(...) Ś., została doręczona za pośrednictwem oddawczej skrzynki pocztowej adresata w dniu 30 czerwca 2025 r. godz. 13:15, bez uzyskania podpisu osoby odbierającej. Jednocześnie wskazano, że w ww. placówce pocztowej nie natrafiono na ślad żądania złożonego przez P. M. o pozostawianiu przesyłek rejestrowanych w oddawczej skrzynce pocztowej. Dalej poinformowano, że z uwagi na fakt, iż osoba odpowiedzialna za pozostawienie przedmiotowej przesyłki w oddawczej skrzynce pocztowej adresata nie jest już pracownikiem Poczty Polskiej S.A. nie ma możliwości pozyskania i przekazania bliższych okoliczności w zakresie doręczenia omawianej przesyłki.
W załączeniu do pisma przedłożono również wydruk z systemu Poczty Polskiej S.A., z którego jednoznacznie wynika, iż data doręczenia przesyłki nastąpiła w dniu 30 czerwca 2025 r., o godzinie 13:15:10, jednakże w miejscu podpisu osoby odbierającej przesyłkę widnieje wpis „wrzut”.
dowód: pismo z dnia 6 lipca 2026 r. k. 42-43
Powyższe ustalenia jednoznacznie wskazują, że przesyłka zawierająca decyzję z dnia 26 czerwca 2025 r. - wbrew twierdzeniom organu rentowego - nie została przekazana bezpośrednio do rąk adresata, bądź osoby uprawnionej do jej odebrania. Z pisma przesłanego przez Pocztę Polską S.A. bezspornie wynika, że przesyłka o nr (...), mimo iż stanowiła list polecony - a zatem powinna zostać doręczona osobiście adresatowi, który w momencie jej odebrania poświadczyłby ten fakt własnoręcznym podpisem - została pozostawiona w skrzynce pocztowej. Nie można przy tym pomijać również, że w placówce pocztowej brak jest jakiejkolwiek informacji na temat tego, że P. M. wyraził zgodę na pozostawianie przesyłek rejestrowanych w oddawczej skrzynce pocztowej.
Dokonane ustalenia wskazują, że zaskarżona decyzja nie została skutecznie doręczona ubezpieczonemu, a zatem złożenie przez P. M. odwołania 6 lutego 2026 r., należy uznać za złożenie odwołania w terminie.
Reasumując, w sprawie nie wystąpiły przesłanki do odrzucenia odwołania na podstawie art. 477 ( 9) § 3 k.p.c., a konsekwencją tego jest ustalenie, że postępowanie z odwołania P. M. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w N. z dnia 26 czerwca 2025 r. winno być prowadzone.
Mając na uwadze powyższe ustalenia i rozważania Sąd Apelacyjny na podstawie art. 397 § 3 w zw. z art. 386 § 4 k.p.c. uchylił zaskarżone postanowienie i sprawę przekazał do dalszego prowadzenia Sądowi Okręgowemu w Koszalinie. O kosztach orzeczono na podstawie art. 108 § 2 k.p.c. uznając, że niniejsze orzeczenie nie kończy sprawy w instancji.
sędzia Urszula Iwanowska