III AUa 868/12
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuDecyzją z dnia 12 lipca 2012 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. odmówił A. W. prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, argumentując, że nie wykazała ona wymaganego okresu ubezpieczenia w dziesięcioleciu poprzedzającym powstanie niezdolności do pracy, a stwierdzona niezdolność powstała po upływie 18-miesięcznego okresu ochronnego. A. W. wniosła odwołanie, wskazując na całkowitą niezdolność do pracy od 10 stycznia 2012 r. i powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego. Sąd Okręgowy w Gorzowie Wlkp. zmienił decyzję ZUS i przyznał prawo do renty, uznając, że ubezpieczona spełnia warunki z art. 57 i 58 ustawy emerytalno-rentowej, opierając się m.in. na wcześniejszej decyzji organu rentowego z 2007 r. Sąd Apelacyjny w Szczecinie, rozpoznając apelację ZUS, zmienił zaskarżony wyrok i oddalił odwołanie. Sąd odwoławczy uznał, że choć ustalenia faktyczne są trafne, to ich subsumpcja z przepisami prawa jest wadliwa. Podkreślono, że sąd pierwszej instancji nie mógł przyjąć za wiążące wcześniejszych stwierdzeń organu rentowego bez ponownego zbadania wszystkich przesłanek. Sąd Apelacyjny szczegółowo zinterpretował art. 57 i 58 ustawy emerytalno-rentowej, wskazując, że nawet przy całkowitej niezdolności do pracy i długim stażu ogólnym (22 lata), kluczowe jest spełnienie warunku posiadania co najmniej 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych w ciągu ostatniego dziesięciolecia przed datą złożenia wniosku lub powstania niezdolności do pracy. Ubezpieczona wykazała jedynie 11 miesięcy i 19 dni w ostatnim dziesięcioleciu przed wnioskiem oraz 2 miesiące w ostatnim dziesięcioleciu przed powstaniem niezdolności do pracy. Z uwagi na nowelizację z 2011 r. (dodanie art. 58 ust. 4), rezygnacja z tego warunku jest możliwa tylko dla osób z co najmniej 25 latami okresów składkowych (kobiety), czego A. W. nie spełniła. Sąd Apelacyjny oddalił odwołanie, ale zasugerował możliwość złożenia wniosku o rentę w drodze wyjątku na podstawie art. 83 ustawy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących wymogów stażowych do nabycia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, w szczególności po nowelizacji z 2011 r. i znaczeniu wymogu 5-letniego okresu ubezpieczenia w ostatnim dziesięcioleciu.
Dotyczy stanu prawnego obowiązującego po 23 września 2011 r. i specyficznej sytuacji ubezpieczonej, która nie spełniła wymogu 5 lat w ostatnim dziesięcioleciu, ale posiadała długi staż ogólny.
Zagadnienia prawne (1)
Czy ubezpieczony, który jest całkowicie niezdolny do pracy i posiada długi staż ubezpieczeniowy ogółem, nabywa prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy, jeśli nie udowodnił co najmniej 5-letniego okresu składkowego i nieskładkowego w ciągu ostatniego dziesięciolecia przed datą złożenia wniosku lub powstania niezdolności do pracy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ubezpieczony nie nabywa prawa do renty, jeśli nie spełnia warunku 5-letniego okresu składkowego i nieskładkowego w ostatnim dziesięcioleciu, chyba że posiada co najmniej 25 lat samych okresów składkowych (kobieta) lub 30 lat (mężczyzna), co pozwala na rezygnację z tego warunku zgodnie z art. 58 ust. 4 ustawy.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny zinterpretował art. 57 i 58 ustawy emerytalno-rentowej, wskazując, że nowelizacja z 2011 r. (dodanie art. 58 ust. 4) wprowadziła wymóg posiadania co najmniej 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych w ostatnim dziesięcioleciu przed wnioskiem lub powstaniem niezdolności do pracy, jako warunek nabycia prawa do renty. Rezygnacja z tego warunku jest możliwa tylko dla osób z bardzo długim stażem składkowym (25/30 lat), co nie miało miejsca w analizowanej sprawie.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. W. | osoba_fizyczna | odwołująca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (8)
Główne
ustawa emerytalno-rentowa art. 57 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Określa ogólne warunki nabycia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, w tym wymóg posiadania okresu składkowego i nieskładkowego oraz powstania niezdolności do pracy w określonych okresach lub w ciągu 18 miesięcy od ich ustania.
ustawa emerytalno-rentowa art. 57 § 2
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Stanowi, że warunek powstania niezdolności do pracy w określonych okresach lub w ciągu 18 miesięcy od ich ustania (art. 57 ust. 1 pkt 3) nie ma zastosowania do ubezpieczonego, który udowodnił co najmniej 20 lat okresów składkowych i nieskładkowych (kobieta) i jest całkowicie niezdolny do pracy.
ustawa emerytalno-rentowa art. 58 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Doprecyzowuje wymóg posiadania okresu składkowego i nieskładkowego, wskazując m.in. w pkt 5, że ubezpieczony, u którego niezdolność do pracy powstała po 30. roku życia, musi mieć co najmniej 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych.
ustawa emerytalno-rentowa art. 58 § 2
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Określa, że okres, o którym mowa w ust. 1 pkt 5 (5 lat w ostatnim dziesięcioleciu), powinien przypadać w ciągu ostatniego dziesięciolecia przed zgłoszeniem wniosku o rentę lub przed dniem powstania niezdolności do pracy.
ustawa emerytalno-rentowa art. 58 § 4
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Stanowi, że przepisu ust. 2 (wymóg 5 lat w ostatnim dziesięcioleciu) nie stosuje się do ubezpieczonego, który udowodnił okres składkowy wynoszący co najmniej 25 lat dla kobiety i 30 lat dla mężczyzny oraz jest całkowicie niezdolny do pracy.
Pomocnicze
k.p.c. art. 477 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje postępowanie w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, w tym możliwość zmiany decyzji organu rentowego przez sąd.
k.p.c. art. 386 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje możliwość zmiany zaskarżonego orzeczenia przez sąd drugiej instancji.
ustawa emerytalno-rentowa art. 83
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Umożliwia przyznanie świadczenia w drodze wyjątku przez Prezesa ZUS w szczególnych okolicznościach.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Ubezpieczona nie spełniła wymogu posiadania co najmniej 5-letniego okresu składkowego i nieskładkowego w ostatnim dziesięcioleciu przed datą złożenia wniosku lub powstania niezdolności do pracy, co jest warunkiem nabycia prawa do renty zgodnie z art. 58 ust. 2 i 4 ustawy emerytalno-rentowej. • Zmiana przepisów wprowadzona ustawą z dnia 28 lipca 2011 r. (dodanie art. 58 ust. 4) ma zastosowanie w sprawie i wyklucza stosowanie wcześniejszego orzecznictwa Sądu Najwyższego (np. I UZP 5/05) w zakresie rezygnacji z warunku 5-letniego okresu w ostatnim dziesięcioleciu dla osób z długim stażem ogólnym, jeśli nie posiadają one 25 lat samych okresów składkowych.
Odrzucone argumenty
Argumentacja sądu pierwszej instancji oparta na wcześniejszej decyzji organu rentowego z 2007 r. i przyznaniu prawa do renty, bez ponownego zbadania wszystkich przesłanek. • Powoływanie się przez ubezpieczoną na orzecznictwo Sądu Najwyższego, które stało się nieaktualne po nowelizacji przepisów.
Godne uwagi sformułowania
Właściwa wykładnia podstawy prawnej rozstrzygnięcia, to jest art. 57 i art. 58 ustawy emerytalno-rentowej w brzmieniu obowiązującym tak w dacie wydania decyzji, jak i wyrokowania – przy niespornych okolicznościach faktycznych – nie pozwala na stwierdzenie, że ubezpieczona A. W. spełniła przesłanki do nabycie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. • Sąd odwoławczy podkreśla, że zmieniając decyzję organu rentowego poprzez przyznanie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy sąd pierwszej instancji obowiązany jest sprawdzić, czy spełnione są wszystkie warunki do przyznania świadczenia. • Niespełnienie bowiem jednej z łącznie określonych przesłanek powoduje brak powstania prawa. • Omówiona wyżej zmiana przepisów powoduje, że orzecznictwo, na które powołuje się ubezpieczona jest nieaktualne. • Sąd Apelacyjny wskazuje na możliwość wystąpienia przez ubezpieczoną z wnioskiem do Prezesa ZUS o przyznanie prawa do renty w drodze wyjątku wynikającą z art. 83 ustawy emerytalno-rentowej.
Skład orzekający
Urszula Iwanowska
przewodniczący-sprawozdawca
Zofia Rybicka - Szkibiel
sędzia
Beata Górska
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących wymogów stażowych do nabycia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, w szczególności po nowelizacji z 2011 r. i znaczeniu wymogu 5-letniego okresu ubezpieczenia w ostatnim dziesięcioleciu."
Ograniczenia: Dotyczy stanu prawnego obowiązującego po 23 września 2011 r. i specyficznej sytuacji ubezpieczonej, która nie spełniła wymogu 5 lat w ostatnim dziesięcioleciu, ale posiadała długi staż ogólny.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak istotne są szczegółowe wymogi stażowe do uzyskania świadczeń rentowych i jak zmiany w prawie mogą wpłynąć na możliwość ich przyznania, nawet w trudnych sytuacjach życiowych. Wskazuje też na możliwość skorzystania z renty w drodze wyjątku.
“Długi staż pracy to za mało? ZUS odmawia renty z powodu jednego, kluczowego wymogu – sprawdź, czy Ciebie to nie dotyczy!”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.