III AUa 535/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa rozpatrywana przez Sąd Apelacyjny dotyczyła odwołania A. H. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ZUS) ustalającej podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne na niskim poziomie. A. H. była zatrudniona w spółce z o.o. założonej przez siebie i męża, gdzie ustalono jej wynagrodzenie na kwotę 5.250 zł brutto. ZUS zakwestionował tę kwotę, uznając ją za rażąco zawyżoną i sprzeczną z zasadami współżycia społecznego, sugerując, że celem było zwiększenie przyszłych świadczeń z ubezpieczeń społecznych, zwłaszcza w kontekście ciąży pracownicy. Sąd Okręgowy pierwotnie zmienił decyzję ZUS, uznając umowę o pracę za ważną i ustalając składki od wyższego wynagrodzenia, powołując się na kwalifikacje pracownicy, możliwość płatnicze spółki oraz fakt, że spółka dopiero się rozwijała. Sąd Apelacyjny, po ponownej analizie, uznał apelację ZUS za zasadną. Sąd Apelacyjny stwierdził, że Sąd Okręgowy nie uwzględnił całokształtu okoliczności, w tym faktu, że spółka dopiero rozpoczynała działalność, miała minimalne przychody i wysokie koszty, a wynagrodzenie pracownicy było wypłacane z kapitału własnego, co budziło wątpliwości co do jego realności. Ponadto, Sąd Apelacyjny zwrócił uwagę na równoległe prowadzenie przez A. H. własnej działalności gospodarczej o tym samym profilu, co utrudniało rozgraniczenie czynności. Sąd Apelacyjny uznał, że wysokie wynagrodzenie było fikcyjne, miało na celu obejście prawa i naruszało zasadę solidaryzmu społecznego, ponieważ zostało ustalone świadomie z wiedzą o ciąży pracownicy, aby uzyskać wyższe świadczenia z ubezpieczeń społecznych. W konsekwencji, Sąd Apelacyjny zmienił wyrok Sądu Okręgowego, oddalił odwołanie A. H. i zasądził zwrot kosztów postępowania na rzecz ZUS, uznając, że adekwatne wynagrodzenie dla pracownicy fizycznej obsługującej maszynę powinno być na poziomie minimalnego wynagrodzenia.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne w przypadku umów o pracę, gdzie wynagrodzenie może być uznane za fikcyjne lub sprzeczne z prawem/zasadami współżycia społecznego, zwłaszcza w kontekście ciąży i macierzyństwa pracownicy.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, gdzie istniały silne przesłanki do uznania umowy za fikcyjną i zmierzającą do obejścia prawa. Interpretacja zasad współżycia społecznego i solidaryzmu społecznego w kontekście prawa pracy i ubezpieczeń społecznych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy wynagrodzenie pracownika ustalone w umowie o pracę, które jest rażąco wyższe od przeciętnego wynagrodzenia na danym stanowisku i w danej branży, może zostać zakwestionowane przez organ rentowy jako sprzeczne z zasadami współżycia społecznego lub zmierzające do obejścia prawa, w sytuacji gdy pracownik jest w ciąży i może uzyskać wyższe świadczenia z ubezpieczeń społecznych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, organ rentowy ma prawo zakwestionować i zmienić wysokość wynagrodzenia stanowiącego podstawę wymiaru składek, jeżeli okoliczności sprawy wskazują, że zostało ono wypłacone na podstawie umowy sprzecznej z prawem, zasadami współżycia społecznego lub zmierzającej do obejścia prawa. W tym przypadku, wysokie wynagrodzenie zostało uznane za fikcyjne, mające na celu obejście prawa i naruszenie zasady solidaryzmu społecznego.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że wysokie wynagrodzenie było nierealistyczne w kontekście sytuacji finansowej spółki i zakresu obowiązków pracownicy. Stwierdzono, że celem było uzyskanie wyższych świadczeń z ubezpieczeń społecznych w związku z ciążą, co narusza zasadę solidaryzmu społecznego i ekwiwalentności świadczeń. Dlatego składki powinny być naliczane od minimalnego wynagrodzenia.
Czy pracownik, który świadomie zawarł umowę o pracę z naruszeniem prawa lub zasad współżycia społecznego w celu uzyskania nienależnych świadczeń, może liczyć na ochronę prawną?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, pracownik i pracodawca, którzy świadomie zaaranżowali ustalenie wysokiego wynagrodzenia w celu pozyskania znaczących świadczeń z ubezpieczenia społecznego, działając z naruszeniem prawa i zasad współżycia społecznego, nie mogą liczyć na ochronę prawną (zasada volenti non fit iniuria).
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny stwierdził, że strony działały ze świadomością naruszenia prawa i zasad współżycia społecznego, ustalając fikcyjne wynagrodzenie w celu uzyskania wyższych świadczeń. W związku z tym, nie mogą dochodzić żadnych roszczeń, gdyż ich krzywda wynika ze świadomego złamania prawa.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. H. | osoba_fizyczna | odwołująca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. | instytucja | organ rentowy |
| (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w S. | spółka | płatnik składek / strona w postępowaniu przed sądem niższej instancji |
Przepisy (12)
Główne
k.c. art. 58
Kodeks cywilny
Czynność prawna sprzeczna z ustawą, zasadami współżycia społecznego lub zmierzająca do obejścia prawa jest nieważna. W kontekście prawa pracy, przepis ten stosuje się odpowiednio.
u.s.u.s. art. 6 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowym i wypadkowym podlegają osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są pracownikami.
Pomocnicze
k.p. art. 300
Kodeks pracy
W sprawach nieuregulowanych przez przepisy prawa pracy do stosunku pracy stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu cywilnego.
k.p. art. 13
Kodeks pracy
Pracownik ma prawo do godziwego wynagrodzenia.
k.p. art. 78 § § 1
Kodeks pracy
Wynagrodzenie za pracę powinno być tak ustalone, aby odpowiadało w szczególności rodzajowi wykonywanej pracy i kwalifikacjom wymaganym przy jej wykonywaniu, a także uwzględniało ilość i jakość świadczonej pracy.
u.s.u.s. art. 41 § ust. 1, 3 i 13
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Zakład Ubezpieczeń Społecznych może zakwestionować i zmienić informacje przekazane przez płatnika składek, w tym wysokość wynagrodzenia stanowiącego podstawę wymiaru składek, jeżeli okoliczności sprawy wskazują, że zostało wypłacone na podstawie umowy sprzecznej z prawem, zasadami współżycia społecznego lub zmierzającej do obejścia prawa.
k.p.c. art. 386 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji może zmienić zaskarżony wyrok merytorycznie.
k.p.c. art. 98 § § 1 i § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Strona przegrywająca sprawę ponosi koszty postępowania.
k.p.c. art. 108 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji zasądza od strony przegrywającej na rzecz strony wygrywającej zwrot kosztów postępowania.
k.s.h. art. 255 § § 1
Kodeks spółek handlowych
Zmiana umowy spółki wymaga uchwały wspólników i wpisu do rejestru.
k.s.h. art. 154 § § 1
Kodeks spółek handlowych
Kapitał zapasowy może być tworzony przez objęcie udziałów po cenie wyższej od wartości nominalnej.
k.s.h. art. 233 § § 1
Kodeks spółek handlowych
Kapitały rezerwowe mogą być tworzone z zysku lub z różnic aktualizacji środków trwałych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wysokie wynagrodzenie ustalone w umowie o pracę było fikcyjne i miało na celu obejście prawa oraz zwiększenie świadczeń z ubezpieczeń społecznych. • Spółka nie dysponowała realnymi środkami finansowymi na wypłatę tak wysokiego wynagrodzenia. • Pracownica równolegle prowadziła własną działalność gospodarczą o tożsamym profilu, co utrudniało rozgraniczenie czynności. • Ustalenie wysokiego wynagrodzenia naruszało zasadę ekwiwalentności wynagrodzenia i zasadę solidaryzmu społecznego.
Odrzucone argumenty
Umowa o pracę z wynagrodzeniem 5.250 zł była ważna, a pracownica posiadała odpowiednie kwalifikacje i doświadczenie. • Spółka miała możliwość płatnicze do zatrudnienia pracownicy i zaoferowania jej takiego wynagrodzenia. • Wynagrodzenie nie było sprzeczne z zasadami współżycia społecznego ani nie zmierzało do obejścia prawa. • Kwestia podlegania ubezpieczeniom społecznym została już przesądzona prawomocnym wyrokiem.
Godne uwagi sformułowania
wysokość wynagrodzenia, ustalonego w umowie z 10.10.2013 r. nie miała nic wspólnego z zapewnieniem wynagrodzenia ekwiwalentnego do rodzaju, ilości i jakości pracy, a została wprowadzona jedynie na potrzeby podwyższenia podstawy wymiaru składki na ubezpieczenia społeczne, z jednoznacznym zamiarem pozyskania znaczących świadczeń z ubezpieczenia społecznego. • zasada solidaryzmu społecznego • zasada volenti non fit iniuria • nie można przyjąć jakoby do wypłaty wynagrodzenia doszło z kapitału własnego spółki jeśli wziąć pod uwagę, że odwołująca nie wykazała by spółka realnie dysponowała tego rodzaju zasobami finansowymi. • nie budziło również wątpliwości, iż zakres obowiązków ubezpieczonej był adekwatny do ustalonego przez strony wynagrodzenia.
Skład orzekający
Jolanta Hawryszko
przewodniczący-sprawozdawca
Urszula Iwanowska
sędzia
Gabriela Horodnicka-Stelmaszczuk
sędzia (delegowany)
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne w przypadku umów o pracę, gdzie wynagrodzenie może być uznane za fikcyjne lub sprzeczne z prawem/zasadami współżycia społecznego, zwłaszcza w kontekście ciąży i macierzyństwa pracownicy."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, gdzie istniały silne przesłanki do uznania umowy za fikcyjną i zmierzającą do obejścia prawa. Interpretacja zasad współżycia społecznego i solidaryzmu społecznego w kontekście prawa pracy i ubezpieczeń społecznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa pokazuje, jak ZUS może interweniować w ustalenia pracodawcy i pracownika, gdy uzna umowę o pracę za fikcyjną, mającą na celu wyłudzenie świadczeń. Jest to przykład walki o interpretację prawa i zasad współżycia społecznego w kontekście rodzinnym i biznesowym.
“Czy fikcyjne wynagrodzenie w umowie o pracę może zapewnić wyższe świadczenia z ZUS? Sąd Apelacyjny mówi stanowcze NIE!”
Dane finansowe
koszty zastępstwa procesowego: 420 PLN
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.