III AUA 450/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWnioskodawca W. W. domagał się wydania zaświadczenia o wykreśleniu hipoteki przymusowej zwykłej w kwocie 15 225,28 zł, zabezpieczającej zaległe składki na ubezpieczenia społeczne. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. odmówił wydania zaświadczenia, wskazując, że należności nie zostały spłacone ani nie uległy przedawnieniu. Ubezpieczony argumentował, że składki uległy przedawnieniu, powołując się na niekonstytucyjność art. 24 ust. 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Sąd Okręgowy w Szczecinie zmienił decyzję ZUS, przyznając rację ubezpieczonemu. Sąd uznał, że przepis art. 24 ust. 5 ustawy systemowej, który stanowi, że należności zabezpieczone hipoteką nie ulegają przedawnieniu, jest niezgodny z Konstytucją RP, w szczególności z art. 64 ust. 2 (ochrona prawa własności). Sąd pierwszej instancji powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 października 2013 r. (sygn. akt SK 40/12), który stwierdził niekonstytucyjność analogicznego przepisu art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej. Sąd Okręgowy uznał, że należności składkowe uległy przedawnieniu. Organ rentowy złożył apelację, zarzucając sądowi pierwszej instancji naruszenie prawa materialnego, Konstytucji RP oraz przepisów proceduralnych, wskazując, że tylko Trybunał Konstytucyjny jest uprawniony do orzekania o zgodności ustawy z Konstytucją. Sąd Apelacyjny w Szczecinie oddalił apelację organu rentowego. Sąd odwoławczy w pełni podzielił stanowisko sądu pierwszej instancji. Podkreślono, że mimo brzmienia art. 24 ust. 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który stanowi, że należności zabezpieczone hipoteką nie ulegają przedawnieniu, należy stosować prokonstytucyjną wykładnię. Powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd Apelacyjny uznał, że analogicznie do art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej, również art. 24 ust. 5 ustawy systemowej należy uznać za niezgodny z Konstytucją RP, co pozwala na stwierdzenie przedawnienia należności zabezpieczonych hipoteką. Sąd Apelacyjny podkreślił, że ustanowienie hipoteki przymusowej nie wyklucza przedawnienia zobowiązania, a przepis różnicujący sytuację płatników w zależności od posiadania nieruchomości zabezpieczonych hipoteką narusza zasady konstytucyjne.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie dopuszczalności stosowania wykładni prokonstytucyjnej przez sądy powszechne w przypadku przepisów analogicznych do uznanych za niekonstytucyjne przez TK, a także kwestia przedawnienia należności ZUS zabezpieczonych hipoteką.
Orzeczenie opiera się na wykładni prokonstytucyjnej i powołuje się na wcześniejsze orzecznictwo SN i NSA. Może być stosowane w sprawach o podobnym charakterze, gdzie pojawia się problem przedawnienia należności zabezpieczonych hipoteką.
Zagadnienia prawne (2)
Czy należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne zabezpieczone hipoteką przymusową podlegają przedawnieniu, pomimo brzmienia art. 24 ust. 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, należności te ulegają przedawnieniu. Przepis art. 24 ust. 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który stanowi, że należności zabezpieczone hipoteką nie ulegają przedawnieniu, należy uznać za niezgodny z Konstytucją RP i tym samym nie stosować go.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny, powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego, uznał, że art. 24 ust. 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych należy interpretować jako niezgodny z Konstytucją RP (art. 64 ust. 2), analogicznie do wyroku TK w sprawie art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej. Ustanowienie hipoteki nie może stanowić podstawy do nieograniczonego egzekwowania należności, co narusza zasady konstytucyjne.
Czy sąd powszechny może odmówić zastosowania przepisu ustawy, uznając go za niezgodny z Konstytucją RP, w sytuacji gdy nie orzekł o tym Trybunał Konstytucyjny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd powszechny może odmówić zastosowania przepisu, stosując wykładnię prokonstytucyjną, zwłaszcza gdy analogiczny przepis został uznany za niekonstytucyjny przez Trybunał Konstytucyjny, a jego zastosowanie prowadziłoby do naruszenia praw konstytucyjnych.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny przyjął, że w sytuacji, gdy przepis ustawy (art. 24 ust. 5 u.s.u.s.) brzmi identycznie jak przepis uznany przez TK za niekonstytucyjny (art. 70 § 6 o.p.), a jego zastosowanie prowadzi do nieuzasadnionego różnicowania sytuacji prawnej obywateli i naruszenia prawa własności, sąd powszechny może odmówić jego zastosowania w drodze wykładni prokonstytucyjnej, bez potrzeby odrębnego orzekania przez TK.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| W. W. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w S. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (5)
Główne
u.s.u.s. art. 24 § ust. 5
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Przepis ten, stanowiący, że należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką lub zastawem nie ulegają przedawnieniu, został uznany za niezgodny z Konstytucją RP (art. 64 ust. 2) i nie podlega zastosowaniu w niniejszej sprawie.
Pomocnicze
o.p. art. 70 § § 6
Ordynacja podatkowa
Przepis ten, w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2002 r., został uznany za niezgodny z Konstytucją RP wyrokiem TK z dnia 8 października 2013 r., sygn. akt SK 40/12.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna oddalenia apelacji.
Konstytucja RP art. 64 § ust. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Przepis dotyczący ochrony prawa własności, który został powołany jako podstawa do uznania art. 24 ust. 5 u.s.u.s. za niezgodny z Konstytucją.
Konstytucja RP art. 84
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Przepis dotyczący obowiązku ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Należności składkowe zabezpieczone hipoteką przymusową uległy przedawnieniu. • Przepis art. 24 ust. 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jest niezgodny z Konstytucją RP i nie powinien być stosowany. • Sąd powszechny może odmówić zastosowania przepisu niezgodnego z Konstytucją RP w drodze wykładni prokonstytucyjnej.
Odrzucone argumenty
Należności składkowe zabezpieczone hipoteką przymusową nie ulegają przedawnieniu zgodnie z art. 24 ust. 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. • Tylko Trybunał Konstytucyjny jest uprawniony do orzekania o niezgodności ustawy z Konstytucją RP. • Sąd pierwszej instancji nie miał podstaw do odmowy zastosowania art. 24 ust. 5 ustawy systemowej.
Godne uwagi sformułowania
nie ma przeszkód, aby ustalić, że należności z tytułu składek zabezpieczone hipoteką uległy przedawnieniu • stosując prokonstytucyjną metodę wykładni przepisów prawa należy przyjąć, że jeżeli tak samo brzmiąca norma prawna występuje w dwóch ustawach o podobnym charakterze, dotyczącym danin publicznych (...), z których w jednej ustawie została ona uznana przez Trybunał Konstytucyjny za sprzeczną z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej (...), to również norma w drugiej ustawie (...) może być uznana za niekonstytucyjną. • nie jest przy tym przekonujące stanowisko, opowiadające się za przeciwnym poglądem, głównie z powodu nie powołania uznanego za niekonstytucyjny art. 70 ust. 6 o.p. w art. 31 u.s.u.s., będącym ogólnym odesłaniem w sprawach nieuregulowanych w tej ustawie do wymienionych w nim przepisów ordynacji podatkowej.
Skład orzekający
Anna Polak
przewodniczący
Barbara Białecka
sprawozdawca
Gabriela Horodnicka-Stelmaszczuk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie dopuszczalności stosowania wykładni prokonstytucyjnej przez sądy powszechne w przypadku przepisów analogicznych do uznanych za niekonstytucyjne przez TK, a także kwestia przedawnienia należności ZUS zabezpieczonych hipoteką."
Ograniczenia: Orzeczenie opiera się na wykładni prokonstytucyjnej i powołuje się na wcześniejsze orzecznictwo SN i NSA. Może być stosowane w sprawach o podobnym charakterze, gdzie pojawia się problem przedawnienia należności zabezpieczonych hipoteką.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia przedawnienia należności ZUS, które ma bezpośrednie przełożenie na sytuację wielu przedsiębiorców. Kluczowe jest tu zastosowanie wykładni prokonstytucyjnej przez sąd powszechny, co jest interesujące z perspektywy prawniczej i obywatelskiej.
“Czy dług ZUS zabezpieczony hipoteką może się przedawnić? Sąd Apelacyjny odpowiada: TAK!”
Dane finansowe
WPS: 15 225,28 PLN
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.