III AUa 402/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wnioskodawczyni M. C., która zarejestrowała pozarolniczą działalność gospodarczą w zakresie usług kosmetycznych od 1 listopada 2015 r., będąc w zaawansowanej ciąży. Zadeklarowała najwyższą możliwą podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne (9 897,50 zł), co skutkowało miesięczną składką przekraczającą 3 000 zł. Celem tej deklaracji było uzyskanie wysokiego zasiłku macierzyńskiego. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. decyzją z 1 sierpnia 2016 r. stwierdził, że wnioskodawczyni nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, uznając działalność za pozorną i mającą na celu stworzenie pozoru jej wykonywania. Sąd Okręgowy w Rzeszowie wyrokiem z 24 marca 2017 r. oddalił odwołanie wnioskodawczyni, podzielając stanowisko ZUS. Sąd Okręgowy ustalił, że wnioskodawczyni wynajęła lokal, zakupiła sprzęt, wystawiała paragony i prowadziła księgę przychodów i rozchodów, jednakże przychody były minimalne, a koszty wysokie, co skutkowało stratą. Ponadto, po trzech miesiącach zrezygnowała z lokalu, a usługi świadczyła głównie w domach klientek, okazjonalnie. Sąd Apelacyjny w Rzeszowie wyrokiem z 20 lutego 2018 r. oddalił apelację wnioskodawczyni oraz zażalenie organu rentowego dotyczące kosztów zastępstwa procesowego. Sąd Apelacyjny w pełni podzielił ustalenia i rozważania prawne Sądu Okręgowego, podkreślając, że kluczowe znaczenie ma rzeczywiste wykonywanie działalności w sposób ciągły i zarobkowy, a nie tylko formalne zgłoszenie. Stwierdzono, że działania wnioskodawczyni, w tym współpraca ze spółką doradczą, miały na celu stworzenie pozoru prowadzenia działalności w celu uzyskania świadczeń, a nie osiągnięcie zysku. Sąd Apelacyjny uznał również zażalenie ZUS dotyczące kosztów za bezzasadne, podzielając stanowisko Sądu Okręgowego o zastosowaniu art. 102 kpc ze względu na trudną sytuację majątkową wnioskodawczyni.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja pojęcia faktycznego prowadzenia działalności gospodarczej w kontekście podlegania ubezpieczeniom społecznym, zwłaszcza w sytuacjach związanych z ciążą i planowanym urlopem macierzyńskim.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której kluczowe znaczenie miały ustalenia faktyczne dotyczące pozorności działalności. Może być mniej bezpośrednio stosowalne w przypadkach, gdzie działalność jest faktycznie prowadzona, nawet jeśli generuje straty.
Zagadnienia prawne (2)
Czy osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, która zgłosiła się do ubezpieczeń społecznych i dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego, deklarując najwyższą możliwą podstawę wymiaru składek, podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, jeśli działalność ta jest pozorna i ma na celu wyłącznie uzyskanie świadczeń z ubezpieczenia społecznego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, osoba taka nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, jeśli działalność jest pozorna i nie jest prowadzona w sposób zorganizowany, ciągły i zarobkowy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że kluczowe dla podlegania ubezpieczeniom społecznym jest faktyczne prowadzenie działalności gospodarczej w sposób zorganizowany, ciągły i zarobkowy. W przypadku wnioskodawczyni, mimo formalnego zgłoszenia, brak było rzeczywistego prowadzenia działalności, a działania miały na celu jedynie stworzenie pozoru w celu uzyskania wysokich świadczeń z ubezpieczenia społecznego, co nie jest zgodne z celem ubezpieczeń.
Czy sąd może odstąpić od obciążenia strony przegrywającej kosztami postępowania na podstawie art. 102 k.p.c. w przypadku trudnej sytuacji majątkowej strony?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd może odstąpić od obciążenia strony przegrywającej kosztami postępowania, jeśli zachodzą szczególnie uzasadnione przypadki, w tym trudna sytuacja majątkowa strony, która uzasadnia zastosowanie zasad współżycia społecznego.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że trudna sytuacja majątkowa wnioskodawczyni, mająca na celu zapewnienie utrzymania dwójki małych dzieci, uzasadnia zastosowanie art. 102 k.p.c. i odstąpienie od obciążenia jej kosztami zastępstwa procesowego, co jest zgodne z zasadami współżycia społecznego i uwzględnia szczególny charakter sprawy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. C. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w R. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (11)
Główne
u.s.u.s. art. 6 § ust. 1 pkt 5
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnym i rentowym.
u.s.u.s. art. 12 § ust. 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Osoby podlegające ubezpieczeniom emerytalnym i rentowym podlegają obowiązkowo ubezpieczeniu wypadkowemu.
u.s.u.s. art. 13 § pkt 4
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Obowiązek ubezpieczenia powstaje z dniem rozpoczęcia działalności rodzącej obowiązek ubezpieczenia do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności.
u.s.u.s. art. 8 § ust. 6 pkt 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą uważa się osobę prowadzącą tę działalność na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych.
Pomocnicze
u.s.u.s. art. 11 § ust. 2
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu podlegają osoby objęte obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowym, w tym prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą.
k.p.c. art. 477¹⁴ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy rozpoznania odwołania od decyzji organu rentowego.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
W wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy swobodnej oceny dowodów przez sąd.
k.p.c. art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy orzekania przez sąd drugiej instancji na podstawie materiału dowodowego zebranego przed sądem pierwszej instancji oraz w postępowaniu apelacyjnym.
u.s.d.g. art. 2
Ustawa z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej
u.s.u.s. art. 1
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Argumenty
Skuteczne argumenty
Działalność gospodarcza była pozorna i nie miała charakteru zarobkowego ani ciągłego. • Deklarowanie najwyższej podstawy wymiaru składek było nieadekwatne do rzeczywistych przychodów i kosztów. • Celem wnioskodawczyni było uzyskanie świadczeń z ubezpieczenia społecznego, a nie prowadzenie działalności gospodarczej. • Trudna sytuacja majątkowa wnioskodawczyni uzasadnia zastosowanie art. 102 k.p.c. w zakresie kosztów postępowania.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 233 § 1 kpc poprzez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego. • Błąd w ustaleniach faktycznych mogący mieć istotny wpływ na treść orzeczenia. • Zarzut naruszenia przepisów postępowania dotyczących kosztów zastępstwa procesowego.
Godne uwagi sformułowania
celowym działaniem M. C. było uzyskanie uprawnień do świadczenia z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych • Czynności podjęte przez w/w nie świadczą o faktycznym i rzeczywistym wykonywaniu działalności gospodarczej, miały natomiast na celu stworzenie pozoru jej wykonywania. • Podstawowe znaczenie dla objęcia ubezpieczeniem społecznym ma, zatem fakt rzeczywistego wykonywania - lub niewykonywania – działalności, na dodatek w sposób ciągły i o charakterze zarobkowym. • Działalność gospodarcza jest, zatem kategorią obiektywną, niezależnie od tego, jak działalność tę ocenia sam prowadzący ją podmiot i jak ją nazywa...
Skład orzekający
Ewa Preneta-Ambicka
przewodniczący-sprawozdawca
Ewa Madera
sędzia
Elżbieta Selwa
del. sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia faktycznego prowadzenia działalności gospodarczej w kontekście podlegania ubezpieczeniom społecznym, zwłaszcza w sytuacjach związanych z ciążą i planowanym urlopem macierzyńskim."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji, w której kluczowe znaczenie miały ustalenia faktyczne dotyczące pozorności działalności. Może być mniej bezpośrednio stosowalne w przypadkach, gdzie działalność jest faktycznie prowadzona, nawet jeśli generuje straty.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak sądy analizują pozorność działalności gospodarczej w celu uzyskania świadczeń socjalnych, co jest częstym problemem i budzi zainteresowanie zarówno prawników, jak i osób prowadzących działalność.
“Czy rejestracja firmy w ciąży to sposób na wyłudzenie zasiłku? Sąd rozstrzyga.”
Dane finansowe
WPS: 40 937,28 PLN
Sektor
usługi
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.