III AUA 344/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny w Szczecinie rozpoznał sprawę dotyczącą ustalenia statusu ubezpieczeniowego A. K. (1). Ubezpieczona kwestionowała decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, która stwierdziła, że nie podlega ona obowiązkowym ubezpieczeniom jako pracownik zatrudniony przez męża, M. K. (1), lecz jako osoba współpracująca przy jego działalności gospodarczej od 1 stycznia 2022 r. Sąd Okręgowy w Koszalinie oddalił odwołanie ubezpieczonej, uznając, że mimo rozdzielności majątkowej i okresowego osobnego zamieszkiwania, małżonkowie nadal prowadzili wspólne gospodarstwo domowe i współpracowali przy działalności gospodarczej. Sąd Apelacyjny podzielił to stanowisko. Kluczowym zagadnieniem była interpretacja pojęcia „wspólnego gospodarstwa domowego” oraz „współpracy przy prowadzeniu działalności” w kontekście przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Sąd odwoławczy podkreślił, że sama rozdzielność majątkowa czy tymczasowe osobne zamieszkiwanie nie wykluczają prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego, jeśli małżonkowie wspólnie zaspokajają potrzeby rodziny, dzielą się opieką nad dzieckiem i ponoszą koszty utrzymania domu. W ocenie sądu, relacje gospodarcze między małżonkami, mimo formalnej rozdzielności majątkowej, nadal istniały, a praca ubezpieczonej na stanowisku kierownika sklepu miała istotny wpływ na działalność męża. W związku z tym, A. K. (1) została prawidłowo uznana za osobę współpracującą, a nie pracownika, co skutkowało oddaleniem jej apelacji.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie statusu ubezpieczeniowego małżonka przedsiębiorcy, interpretacja pojęć 'wspólne gospodarstwo domowe' i 'współpraca przy działalności gospodarczej' w kontekście przepisów o ubezpieczeniach społecznych, zwłaszcza w przypadkach rozdzielności majątkowej i okresowego osobnego zamieszkiwania.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, ale jego interpretacja przepisów ma szersze zastosowanie. Warto pamiętać o konieczności indywidualnej oceny każdego przypadku.
Zagadnienia prawne (3)
Czy małżonek przedsiębiorcy, który posiada rozdzielność majątkową i okresowo zamieszkuje osobno, ale nadal wspólnie zaspokaja potrzeby rodziny i dziecka oraz współpracuje przy działalności gospodarczej, powinien być traktowany jako pracownik czy osoba współpracująca dla celów ubezpieczeń społecznych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Małżonek taki powinien być traktowany jako osoba współpracująca, a nie pracownik, jeśli spełnia kryteria wspólnego gospodarstwa domowego i współpracy przy działalności, nawet przy formalnej rozdzielności majątkowej i okresowym osobnym zamieszkiwaniu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że pojęcie wspólnego gospodarstwa domowego nie jest równoznaczne ze wspólnym zamieszkiwaniem czy brakiem rozdzielności majątkowej. Kluczowe jest wspólne zaspokajanie potrzeb rodziny i dziecka oraz faktyczna współpraca przy działalności gospodarczej, która ma istotny wpływ na jej funkcjonowanie. Praca na stanowisku kierownika sklepu i menadżera spełnia kryteria istotnego zaangażowania i wpływu na działalność.
Czy fakt posiadania rozdzielności majątkowej przez małżonków wyklucza uznanie ich za prowadzących wspólne gospodarstwo domowe na potrzeby ubezpieczeń społecznych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, rozdzielność majątkowa sama w sobie nie wyklucza prowadzenia wspólnego gospodarstwa domowego.
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że obowiązek zaspokajania potrzeb rodziny istnieje niezależnie od ustroju majątkowego. Wspólne gospodarstwo domowe charakteryzuje się udziałem i współpracą w codziennych sprawach, a nie tylko wspólnym zamieszkiwaniem czy posiadaniem wspólnego majątku.
Czy sporadyczna pomoc małżonka przy działalności gospodarczej może być uznana za współpracę podlegającą ubezpieczeniom społecznym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jedynie okazjonalna pomoc nie prowadzi do powstania odrębnego tytułu ubezpieczenia. Wymagana jest stabilność, zorganizowanie i znaczący czas/częstotliwość działań.
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do orzecznictwa Sądu Najwyższego, wskazując, że współpraca musi mieć istotny ciężar gatunkowy, bezpośredni związek z przedmiotem działalności, być stabilna i zorganizowana.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. K. (1) | osoba_fizyczna | ubezpieczona |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w K. | instytucja | organ rentowy |
| M. K. (1) | osoba_fizyczna | płatnik składek / uczestnik postępowania |
Przepisy (13)
Główne
u.s.u.s. art. 8 § ust. 11
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Definicja osoby współpracującej z osobą prowadzącą pozarolniczą działalność, obejmująca m.in. małżonka, jeśli pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym i współpracuje przy tej działalności.
u.s.u.s. art. 8 § ust. 2
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Pracownik spełniający kryteria osoby współpracującej jest traktowany dla celów ubezpieczeń społecznych jako osoba współpracująca.
u.s.u.s. art. 6 § ust. 1 pkt 5
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Obowiązek ubezpieczeń emerytalnego, rentowych i wypadkowego dla małżonka osoby prowadzącej pozarolniczą działalność, jeśli spełnia warunki z art. 8 ust. 11.
u.s.u.s. art. 12 § ust. 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Obowiązek ubezpieczenia emerytalnego i rentowego.
u.s.u.s. art. 13 § pkt 5
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Okres trwania obowiązku ubezpieczenia od momentu rozpoczęcia współpracy do jej zakończenia.
Pomocnicze
k.c. art. 22
Kodeks cywilny
Definicja stosunku pracy.
k.p.c. art. 477¹⁴ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Oddalenie odwołania od decyzji organu rentowego.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik procesu w zakresie kosztów.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasady swobodnej oceny dowodów.
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Elementy uzasadnienia wyroku.
k.r.o. art. 133
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Obowiązek alimentacyjny rodziców wobec dziecka.
k.r.o. art. 135 § § 3
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Zakres obowiązku alimentacyjnego.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 9 § ust. 2
Stawki minimalne opłat za czynności radców prawnych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Małżonkowie prowadzili wspólne gospodarstwo domowe mimo rozdzielności majątkowej i okresowego osobnego zamieszkiwania. • Praca ubezpieczonej miała charakter współpracy przy działalności gospodarczej, a nie stosunku pracy. • Współpraca miała istotny ciężar gatunkowy, była stabilna i zorganizowana, z bezpośrednim związkiem z przedmiotem działalności.
Odrzucone argumenty
Ubezpieczona twierdziła, że nie prowadzili wspólnego gospodarstwa domowego. • Ubezpieczona twierdziła, że jej praca miała charakter stosunku pracy. • Argumenty dotyczące naruszenia przepisów postępowania (błędna ocena dowodów, brak wszechstronności).
Godne uwagi sformułowania
forma stosunku prawnego łączącego współpracującego z osobą prowadzącą działalność gospodarczą nie ma decydującego znaczenia dla uznania pracownika za współpracującego na gruncie przepisów dotyczących ubezpieczeń społecznych. • nawet pracownik zatrudniony w ramach umowy o pracę traktowany jest jako osoba współpracująca, o ile spełnia on przesłanki określające taką osobę. • pojęcie wspólnego gospodarstwa domowego nie zostało doprecyzowane w ustawie systemowej. • ocena, czy osoba pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym zależy od okoliczności konkretnego przypadku, przy czym sam fakt wspólnego zamieszkiwania nie może tu mieć decydującego znaczenia. • współpraca osoby bliskiej musi mieć znaczenie ekonomiczne dla prowadzącego działalność. • rozdzielność majątkowa sama z siebie nie stanowi zatem podstawy do tego, by współpracującego małżonka uznać za osobę niepodlegającą ubezpieczeniom społecznym. • nie można wywodzić, że każda praca wykonywana przez małżonka na rzecz współmałżonka przedsiębiorcy musi być kwalifikowana jako współpraca przy prowadzeniu tej działalności. • niewątpliwie okazjonalna pomoc współmałżonka przy prowadzonej działalności nie prowadzi do powstania odrębnego tytułu ubezpieczenia społecznego.
Skład orzekający
Gabriela Horodnicka-Stelmaszczuk
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie statusu ubezpieczeniowego małżonka przedsiębiorcy, interpretacja pojęć 'wspólne gospodarstwo domowe' i 'współpraca przy działalności gospodarczej' w kontekście przepisów o ubezpieczeniach społecznych, zwłaszcza w przypadkach rozdzielności majątkowej i okresowego osobnego zamieszkiwania."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, ale jego interpretacja przepisów ma szersze zastosowanie. Warto pamiętać o konieczności indywidualnej oceny każdego przypadku.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu rozgraniczenia stosunku pracy od współpracy przy działalności gospodarczej w rodzinie, co ma bezpośrednie przełożenie na obowiązki składkowe. Interpretacja kluczowych pojęć prawnych jest istotna dla wielu przedsiębiorców i ich bliskich.
“Pracownik czy współpracownik? Jak rozdzielność majątkowa i osobne mieszkanie wpływają na składki ZUS małżonka przedsiębiorcy.”
Sektor
inne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.