Lexedit
Wróć do analizy orzeczeniaŹródło (SAOS)
Pełny tekst orzeczenia

III AUA 26/25

Oryginalna, niezmieniona treść orzeczenia. Jeżeli chcesz przeczytać analizę (zagadnienia prawne, podstawa prawna, argumentacja, rozstrzygnięcie), wróć do strony orzeczenia.

sygn. akt III AUa 26/25
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 27 sierpnia 2025 r.
Sąd Apelacyjny w Szczecinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w osobie sędziego Urszuli Iwanowskiej, po rozpoznaniu w dniu 27 sierpnia 2025 r., w S., na posiedzeniu niejawnym,
sprawy z odwołania M. P.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi w G.
o ustalenie podstawy wymiaru składek
na skutek apelacji organu rentowego od wyroku Sądu Okręgowego w Gorzowie Wielkopolskim VI Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 21 listopada 2024 r., sygn. akt VI U 390/24,
I. zmienia zaskarżony wyrok i oddala odwołanie;
II. zasądza od M. P. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w G. kwotę 1.350 (jeden tysiąc trzysta pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym wraz z ustawowymi odsetkami należnymi za czas od uprawomocnienia się tego orzeczenia do dnia zapłaty.
sędzia Urszula Iwanowska
sygn. akt III AUa 26/25
UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 22 lipca 2024 r., znak: (...), nr (...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. stwierdził, że obowiązująca płatnika składek M. P. jako komornika sądowego, do którego stosuje się przepisy ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych, dotyczące osób prowadzących działalność gospodarczą:
1) miesięczna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne jest ustalana:
- za styczeń 2022 r. - jako zadeklarowana kwota, nie niższa jednak niż 75% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w IV kwartale 2021 r., włącznie z wypłatami z zysku;
- od lutego 2022 r. - jako dochód z działalności gospodarczej uzyskany w miesiącu poprzedzającym miesiąc, za który opłacana jest składka, ustalany na podstawie art. 81 ust. 2c w zw. z ust. 2d ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych;
2) roczna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne za rok 2022 i 2023 jest ustalana jako dochód z działalności gospodarczej uzyskany za ten rok kalendarzowy, ustalany na podstawie art. 81 ust. 2 w zw. z ust. 2b ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
W odwołaniu od powyższej decyzji M. P. wniósł o jej zmianę poprzez nakazanie wszczęcia przez ZUS postępowania w zakresie stwierdzenia, że jako płatnik składek będący komornikiem sądowym, przy ustalaniu wysokości składki na ubezpieczenie zdrowotne za kolejne miesiące 2022 r. ma wobec płatnika składek zastosowanie art. 79 ust. 1 w zw. z art. 81 ust. 2za ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych podnosząc, że w zaskarżonej decyzji organ rentowy dokonał de facto merytorycznej oceny i interpretacji sprawy w kontekście wątków zgłaszanych przez płatnika składek w jego wniosku. Jednocześnie odwołujący zarzucił, że ZUS zamiast wydać decyzję podlegającą kontroli sądu w jej warstwie merytorycznej, niezasadnie zdecydował o wydaniu decyzji odmawiającej wszczęcia postępowania tj. ZUS poprzestał na aspekcie formalnym.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie odwołania wskazując, że w deklaracjach rozliczeniowych płatnik wskazał formę opodatkowania zasady ogólne - podatek liniowy - kwota należnej składki za lata 2022-2023 wynosi 21.361,59 zł. Jeśli płatnik zmieniłby formę opodatkowania na - bez formy opodatkowania, o co wnioskuje - to kwota należnej składki za lata 2022-2023 wyniosłaby 14.241,84 zł. Organ rentowy swoje stanowisko opiera na literalnej wykładni art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych. Oznacza to, że dla komorników sądowych traktowanych na gruncie przepisów ustawy zdrowotnej, jako osób prowadzących działalność gospodarczą, należy ustalać wysokość podstawy wymiaru składki zdrowotnej w ścisłym powiązaniu z ich formą opodatkowania oraz wysokością uzyskiwanych dochodów/przychodów z działalności gospodarczej, w rozumieniu przepisów podatkowych czyli w oparciu o art. 81 ust. 2 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
Wyrokiem z dnia 21 listopada 2024 r. Sąd Okręgowy w Gorzowie Wielkopolskim VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zmienił zaskarżoną decyzję i ustalił, że podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne płatnika składek M. P., jako osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą od lutego 2022 r. stanowi kwota przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w IV kwartale roku poprzedniego, włącznie z wypłatami z zysku, o której mowa w art. 81 ust. 2za ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2024 r., poz. 146).
Powyższe orzeczenie Sąd Okręgowy oparł o następujące ustalenia faktyczne i rozważania prawne:
M. P. jest komornikiem sądowym. Od dnia 2 stycznia 2013 r. prowadzi kancelarię komorniczą pod nazwą: „Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w G.”, której siedziba znajduje się w G. przy ul. (...). Działalność jest wpisana do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej Rzeczypospolitej Polskiej.
Wnioskiem z dnia 27 maja 2024 r. M. P. wystąpił do organu rentowego o potwierdzenie prawidłowości przyjętego założenia, tj. że jako płatnik składek będący komornikiem sądowym, przy ustalaniu wysokości składki na ubezpieczenie zdrowotne za poszczególne miesiące 2022 r. - podlega on dyspozycji art. 79 ust. 1 w zw. z art. 81 ust. 2za ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Wniósł o wydanie przez ZUS decyzji w powyższym zakresie.
W odpowiedzi organ rentowy wydał zaskarżoną decyzję z dnia 22 lipca 2024 r.
Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotnego płatnika składek M. P., jako osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą, od lutego 2022 r. stanowi kwota przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w IV kwartale roku poprzedniego, włącznie z wypłatami z zysku, o której mowa w art. 81 ust. 2za ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
Po ustaleniu powyższego - bezspornego między stronami - stanu faktycznego oraz na podstawie przepisów prawa niżej powołanych Sąd Okręgowy uznał odwołanie za zasadne.
W ocenie sądu pierwszej instancji stanowisko oparte na literalnej wykładni art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1458), nie było trafne. W myśl tego przepisu do komorników stosuje się przepisy ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 226), ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 497) oraz ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 146), dotyczące osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą.
Zdaniem sądu meriti uwadze organu rentowego uszło, że w tym samym przepisie art. 33 ustawy o komornikach, znalazło się jednocześnie stwierdzenie, że komornik nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów regulujących podejmowanie, wykonywanie i zakończenie działalności gospodarczej (ust. 1) i komornik nie może prowadzić działalności gospodarczej (ust. 2).
Ustalenia te miały decydujące znaczenie przy określaniu podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne komorników za okres od lutego 2022 r. Od tej bowiem daty zmieniono zasady obliczania składki zdrowotnej dla przedsiębiorców, wiążąc ją z formą opodatkowania i wysokością uzyskiwanych dochodów. Pomijając wykładnię historyczną opartą na uzasadnieniu projektu zmieniającego z dnia 29 października 2021 r., zgodnie z którą zmiana dotyczy przedsiębiorców sensu stricto, a nie komorników, to należało dokonać wykładni funkcjonalnej opierając się na odczytaniu sensu wprowadzonych zmian w kontekście statusu komornika sądowego.
Sąd Okręgowy podniósł, że organ rentowy wskazał, iż komorników należy traktować jako osoby prowadzące działalność gospodarczą i rozliczać na podstawie art. 81 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym. Stanowisko to nie było trafne zważywszy na treść art. 8 ust. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który wskazuje, że za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się:
1) osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców lub innych przepisów szczególnych, z wyjątkiem ust. 6a;
2) twórcę i artystę;
3) osobę prowadzącą działalność w zakresie wolnego zawodu;
a) w rozumieniu przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne;
b) z której przychody są przychodami z działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych;
4) wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wspólnika spółki jawnej, komandytowej i partnerskiej;
4a) akcjonariusza prostej spółki akcyjnej wnoszącego do spółki wkład, którego przedmiotem jest świadczenie pracy lub usług;
4b) komplementariusza w spółce komandytowo-akcyjnej;
5) osobę prowadzącą publiczną lub niepubliczną szkołę, inną formę wychowania przedszkolnego, placówkę lub ich zespół, na podstawie przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2023 r., poz. 900, 1672, 1718 i 2005);
Ust. 6a cytowanego przepisu stanowi, że za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność nie uważa się w rozumieniu niniejszej ustawy osoby fizycznej, o której mowa w art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców.
Powyższy katalog nie wymienia komorników, a zatem nie można do nich stosować art. 81 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu zdrowotnym. Skoro tak, to należy wobec komorników stosować art. 81 ust. 2za ustawy zdrowotnej, zgodnie z którym: „podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne pozostałych osób prowadzących działalność pozarolniczą wymienionych w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, innych niż wskazane w ust. 2, 2e, 2z i 2zaa, stanowi kwota przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w IV kwartale roku poprzedniego, włącznie z wypłatami z zysku, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej „Monitor Polski”. Składka w nowej wysokości obowiązuje od dnia 1 stycznia do 31 grudnia danego roku kalendarzowego.”. Wyłączenia dotyczą twórców i artystów, niań i przedsiębiorców na ryczałcie, a zatem nie komorników.
Dalej sąd pierwszej instancji podzieli stanowisko Sądu Apelacyjnego w Łodzi przedstawione w wyroku z dnia 28 września 2023 r., III AUa 230/23 (Legalis), w który wskazano, iż „okoliczność, że art. 33 ust. 3 ustawy o komornikach sądowych nakazuje stosowanie do komornika ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych dotyczących osób prowadzących pozarolnicza działalność gospodarczą, nie oznacza, że następuje zmiana charakteru prawnego podmiotu ubezpieczenia. Podobnie okoliczność, że w zakresie opodatkowania komornika sądowego traktuje się jako osobę prowadzącą działalność gospodarczą nie oznacza, że następuje zmiana charakteru tego podmiotu. Sposób opodatkowania przychodów w ustawie podatkowej nie kreuje bowiem samodzielnie ani podstawy działania danego podmiotu, ani jego charakteru, czy tytułu ubezpieczenia. Konstruowanie przez organ rentowy analogii w sytuacji komornika do zasad przewidzianych w art. 81 ust. 2 ustawy o świadczeniach zdrowotnych nie ma żadnego uzasadnienia w świetle obowiązującej zasady ścisłej wykładni przepisów prawa publicznego z zakresu systemu ubezpieczeń społecznych.”.
Kontynuując sąd meriti podkreślił, że podobnie Sąd Okręgowy w Rzeszowie w wyroku z dnia 5 marca 2024 r., IV U 934/23 wskazał, iż ”celem działania komornika sądowego nie jest prowadzenie działalności gospodarczej rozumianej jako zorganizowana działalność zarobkowa wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły. Nie jest to także działalność podporządkowana regułom zysku i opłacalności, zasadzie racjonalnego działania i uczestnictwu w obrocie gospodarczym. Ryzyko finansowe związane z funkcjonowaniem kancelarii obciąża komornika, uzyskującego środku na ten cel z opłat pobieranych przy wykonywaniu czynności urzędowych, jednakże nie jest to działalność podporządkowana regułom zysku i opłacalności, gdyż po spełnieniu warunków przez uprawniony podmiot, komornik sądowy nie może odmówić dokonania określonych czynności urzędowych, a opłata za nie może być określona inaczej niż jedynie według zasad określonych w przepisach prawa.” Dalej, Sąd ten wskazał, iż „okoliczność, że w zakresie podlegania ubezpieczeniu społecznemu przez komornika, ustawodawca odsyła do stosowania przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych w zakresie przepisów dotyczących osób prowadzących działalność gospodarczą, nie oznacza, że następuje zmiana charakteru prawnego podmiotu ubezpieczonego. Podobnie okoliczność, że w zakresie opodatkowania komornika sądowego traktuje się jak osobę prowadzącą działalność gospodarczą nie oznacza, że następuje zmiana charakteru tego podmiotu. Sposób opodatkowania przychodów w ustawie podatkowej nie kreuje samodzielnie ani podstawy działania danego podmiotu, ani jego charakteru czy też tytułu ubezpieczenia. W innych niż ubezpieczenie czy podatkowe sytuacje, ustawodawca nie traktuje komorników sądowych jako przedsiębiorców, czy podmiotów traktowanych jak prowadzące działalność gospodarczą. Przykładem jest ustawodawstwo dotyczące pomocy przewidzianej dla przedsiębiorców w okresie pandemii covid-19. Sama konstrukcja przepisu art. 81 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, a mianowicie wprowadzenie zasady zróżnicowania sposobu obliczania składki na ubezpieczenie zdrowotne wskazuje na to, że ustawodawca zakładał, iż grupa podmiotów podlegających składce zdrowotnej z tytułu działalności gospodarczej lub traktowanych pod niektórymi względami jako prowadzący działalność gospodarczą, jest zróżnicowana. Ustawodawca przewidział, że oprócz osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców, osób uważanych za prowadzących działalność gospodarczą czyli prowadzących działalność w zakresie wolnego zawodu, jako wspólnicy jednoosobowych spółek z ograniczoną odpowiedzialnością, wspólnicy spółki jawnej, komandytowej, partnerskiej oraz osób prowadzących szkołę publiczną i niepubliczną, istnieje grupa opisana w art. 81 ust. 2za ustawy regulującej ubezpieczenie zdrowotne. Z przepisu tego wynika, że ustawodawca z punktu widzenia obliczenia podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne, przewiduje istnienie podmiotów określonych jako pozostałe osoby prowadzące działalność gospodarczą, w tym osoby współpracujące z osobami prowadzącymi działalność gospodarczą.”.
Sąd Okręgowy podzielając powyższe stanowisko, podzielił również stanowisko wyrażone przez Krajową Radę Komorniczą (k. 5-11) uznając, że komornicy powinni być traktowani z punktu widzenia ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej jako pozostałe osoby prowadzące działalność pozarolniczą, o których mowa w art. 81 ust. 2za. Powyższe podyktowane jest szczególną pozycją komornika, powodami wprowadzenia zmian w zakresie obliczania składki na ubezpieczenie zdrowotne - ustalenia jako podstawy wymiaru składki na to ubezpieczenie rzeczywistych dochodów przedsiębiorcy i likwidacją możliwości odliczania składki zdrowotnej od podatku dochodowego. Przepisy ustawy o komornikach sądowych jednoznacznie stwierdzają, że komornik nie jest przedsiębiorcą. Nie jest także osobą wymienioną w art. 8 ust. 6 pkt 1, 3, 4 i 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Komornik jest funkcjonariuszem publicznym wykonującym określone zadania wynikające z ustawy o komornikach sądowych. Jest organem Państwa powołanym do wykonywania orzeczeń sądowych oraz innych czynności określonych w ustawach, posiadającym w tym zakresie władcze kompetencje wobec innych podmiotów. Celem działania komornika sądowego nie jest prowadzenie działalności gospodarczej rozumianej jako zorganizowana działalność zarobkowa wykonywana we własnym imieniu i w sposób ciągły. Nie jest to także działalność podporządkowana regułom zysku i opłacalności, zasadzie racjonalnego działania i uczestnictwu w obrocie gospodarczym. Ryzyko finansowe związane z funkcjonowaniem kancelarii obciążą komornika, uzyskującego środki na ten cel z opłat pobieranych przy wykonywaniu czynności urzędowych, jednakże nie jest to działalność podporządkowana regułom zysku i opłacalności gdyż po spełnieniu warunków przez uprawniony podmiot, komornik sądowy nie może odmówić dokonania określonych czynności urzędowych, a za nie, nie może być określona inaczej niż jedynie według zasad określonych w przepisach prawa.
W przedstawionych okolicznościach sąd pierwszej instancji nie podzielił stanowiska przedstawionego przez organ rentowy, który stwierdził, że literalna wykładnia przepisu ustawy o komornikach sądowych wskazuje wprost, że komornika traktuje się jako osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na potrzeby ubezpieczeń społecznych nie na podstawie art. 8 ust. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, lecz wprost na podstawie art. 33 ust. 3 ustawy o komornikach.
Ponadto sąd meriti podkreślił, że ratio legis zmian wprowadzonych przez ustawodawcę a dotyczących określenia składki na ubezpieczenie zdrowotne wyrażone w projekcie do ustawy z dnia 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2105), dotyczyło zasad określenia składki na ubezpieczenie zdrowotne przedsiębiorców. W uzasadnieniu projektu ustawodawca wskazał, że „zmierza do odejścia w stosunku do przedsiębiorców od określania podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne jako stałej opłaty ryczałtowej na rzecz uzależnienia jej od rzeczywistych dochodów przedsiębiorcy.”. Ustawodawca zmierzał zatem do określenia w inny niż dotychczas, sposobu określenia podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne co do przedsiębiorców sensu stricte, a nie w stosunku do komorników sądowych.
Mając powyższe na uwadze Sąd, na mocy art. 477 14 § 2 k.p.c., orzekł jak w sentencji wyroku.
Z powyższym wyrokiem Sądu Okręgowego w Gorzowie Wielkopolskim w całości nie zgodził się Zakład Ubezpieczeń Społecznych, który w wywiedzionej apelacji zarzucił mu:
- naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 81 ust. 2za ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych przez niewłaściwe zastosowanie, podczas gdy zgodnie z art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych zastosowanie w niniejszej sprawie ma art. 81 ust. 2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
W związku z tym apelujący wniósł o:
- zmianę zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie odwołania;
- zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego;
ewentualnie
- o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji i pozostawienie temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania.
W uzasadnieniu skarżący między innymi podniósł, że podziela argumenty prawne zawarte w uzasadnieniu wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 5 listopada 2024 r., III AUa 280/24 i wyroku Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 15 maja 2024 r., III AUa 17/24.
W ocenie organu rentowego art. 33 ustawy o komornikach sądowych nie pozostawia wątpliwości - w zakresie regulacji dotyczących należności podatkowych, zasad podlegania ubezpieczeniom społecznym opieki zdrowotnej, w tym reguł ustalania podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne - i odsyła do regulacji prawnych tych, które znajdują zastosowanie dla kategorii podmiotów zidentyfikowanych jako „osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą”. System prawa również w zakresie zabezpieczenia społecznego i ubezpieczenia zdrowotnego należy traktować jako spójny.
Dalej skarżący wskazał, że w art. 8 ust. 6 ustawy systemowej w pkt 1 zawarte zostało pojęcie użyte przez ustawodawcę w art. 33 ust. 3 ustawy o komornikach sądowych: osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców lub innych przepisów szczególnych. Następne przepisy art. 8 ust. 6 ustawy systemowej precyzują kolejno, kogo uważa się osobę prowadząca pozarolniczą działalność.
W ocenie apelującego art. 8 ust. 6 ustawy systemowej jest normą kompletną, statuuje zamknięty krąg podmiotów objętych tytułem ubezpieczeniowym z art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy systemowej i nie budzi wątpliwości, iż komornik sądowy objęty jest obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi zgodnie z tytułem ubezpieczeniowym z art. 8 ust. 6 pkt 1 w związku z art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy systemowej.
Zdaniem organu rentowego, kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia zawisłego sporu ma reguła zawarta w ustawie o świadczeniach z opieki zdrowotnej, regulująca wysokość składki zdrowotnej. Zgodnie z literalnym i jednoznacznym brzmieniem art. 79a ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, wysokość składki dla kręgu podmiotów, o których mowa w art. 8 ust. 6 pkt 1, 3, 4 i 5 ustawy systemowej, opłacających podatek dochodowy na zasadach określonych w art. 30c ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych wynosi wskazany procent od podstawy określonej w art. 81 ust. 2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej. Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych pozwala na dokonanie wyboru zasad opodatkowania. W art. 9a ust. 1 stanowi zasadę opodatkowania dla dochodów osiągnięte przez podatników ze źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy podatkowej tzn. z pozarolniczej działalności gospodarczej, pozwalając w ust. 2 art. 9a na dokonanie innego wyboru systemu opodatkowania niż zasady ogólne, tj. zgodnie z zasadami określonymi w art. 30c - na zasadach podatku liniowego. Przepis art. 30c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych również stanowi, iż skala podatku liniowego 19% zachodzi w przypadku osiągania „dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej”.
Natomiast by rozstrzygnąć zawisły przed Sądem spór - w ocenie skarżącego - należy dokonać zabiegu zidentyfikowania cech wnioskodawcy, którymi posłużył się ustawodawca, kreując zasady ustalenia podstawy wymiaru składek, przytoczone w analizie art. 81 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej. W sprawie niesporny jest fakt, iż płatnik dokonał wyboru systemu podatkowego zgodnie z art. 30c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych tzn. na zasadach podatku liniowego. Płatnik będący komornikiem sądowym nie prowadzi działalności gospodarczej i nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów regulujących podejmowanie, wykonywanie i zakończenie działalności gospodarczej. Podstawą prawną jest jasno sformułowany przepis, iż dla dokonywania rozliczeń publiczoprawnych do komornika stosuje się przepisy regulacji prawnych określonych w art. 33 ust. 3 ustawy o komornikach sądowych dotyczące osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą. Te dwa istotne aspekty sprawy uzasadniają stanowisko, iż do wnioskodawcy mają zastosowanie zasady obliczania podstawy wymiaru składki zdrowotnej rocznej i miesięcznej określone w art. 81 ust. 2, 2b-d ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Płatnika należy zaliczyć do osób wymienionych art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy systemowej, ponieważ stosuje się do niego przepisy dotyczące osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą, czyli inaczej mówiąc dotyczące osób wymienionych w art. 8 ust. 6 pkt 1 ustawy systemowej. Opłaca on podatek liniowy, czyli określony w art. 30c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. W konsekwencji mają do niego zastosowanie zasady obliczania składki rocznej i miesięcznej określone w art. 81 ust. 2, 2b-d.
Na poparcie przedstawionego stanowiska apelujący zwrócił uwagę na dorobek orzeczniczy sądów administracyjnych, w których komornika sądowego dla rozliczeń publicznoprawnych traktowano odpowiednio jak podmiot prowadzący działalność gospodarczą. W argumentacji sądów wskazano, iż działalność egzekucyjna komornika nie jest działalnością gospodarczą sensu stricte, a sam komornik nie jest przedsiębiorcą. Komornik jest funkcjonariuszem publicznym, organem egzekucyjnym wykonującym orzeczenia sądowe za pomocą ustawowo określonych metod i środków. Jednakże działalność komornika ma charakter zarobkowy. Komornik na własny rachunek wykonuje czynności egzekucyjne i inne czynności przekazane na podstawie odrębnych przepisów. Działanie na własny rachunek wymaga podporządkowania się regułom racjonalnego gospodarowania. Komornik z uzyskiwanych opłat finansuje swoją działalność, która nastawiona jest na osiągnięcie korzystnego wyniku gospodarczego. Nie zmienia oceny, że działalność komornika ma charakter zarobkowy okoliczność, że nie wszystkie czynności komornika prowadzą do osiągnięcia zysku, ze względu na obowiązek przyjmowania wszystkich wniosków egzekucyjnych zgodnie z właściwością lub ze względu na brak opłat egzekucyjnych w razie bezskutecznej egzekucji świadczeń pieniężnych. Istotne jest, że działalność komornika jako całość jego aktywności podporządkowana jest regułom racjonalnego gospodarowania i prowadzi do osiągnięcia zysku. W związku z tym komornik w zakresie swojej działalności podporządkowuje się regułom funkcjonującym w obrocie gospodarczym, w tym również konkurencyjności - przy czym regulacja prawna o komornikach sądowych w ustawie o komornikach sądowych i w poprzedniej z dnia 29 sierpnia 1997 r. w zakresie posiadanego statusu jest zbliżona.
W odpowiedzi na apelację M. P. wniósł o jej oddalenie w całości, podzielając stanowisko zajęte i przedstawione przez Sąd Okręgowy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
Ubezpieczony zaznaczył, że apelujący organ akcentuje, iż rzekomo nie ma podstaw do różnicowania komorników sądowych od innych grup ubezpieczonych - prowadzących działalność gospodarczą (przedsiębiorców), podczas gdy zarówno sam ZUS, jak też ustawodawca - takie rozróżnienie wprowadzają i stosują je. Dobitnie świadczy o tym fakt odmiennego potraktowania komorników sądowych w stosunku do przedsiębiorców, w zakresie możliwości uzyskania pomocy w okresie pandemii Covid-19. Dodatkowo ZUS de facto w całości pomija odmienną charakterystykę działalności prowadzonej przez komorników sądowych, w zestawieniu z podmiotami prowadzącymi klasyczną działalność gospodarczą tj. nieobjętych chociażby (tak jak ma to miejsce w odniesieniu do komorników sądowych) regulacjami ograniczającymi wysokość stawek za prowadzone czynności. W kontekście powyższego ZUS nie chce zauważyć, że w stosunku do komorników występuje znacząca liczba restrykcji (w tym restrykcji co do możliwości uzyskiwania wsparcia publicznego, ograniczeń w liczbie prowadzonych spraw egzekucyjnych itp.), która nie jest stosowana wobec innych podmiotów-przedsiębiorców.
Nadto odwołujący podniósł, że ZUS w toku całego postępowania - poza kontestowaniem stanowiska zaprezentowanego przez stronę odwołującą się - nie wskazał, jakie podmioty (jeśli nie komornicy sądowi), są objęte regulacją art. 81 ust. 2 za ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r, o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych. Tym samym organ (jak się wydaje) celowo przemilczał ten obszar wyłącznie, dlatego, aby nie można było dokonać ewentualnego zweryfikowania i analizy sytuacji prawnej i faktycznej tych potencjalnych podmiotów do sytuacji prawnej i faktycznej, w jakiej znajdują się komornicy sądowi. Dlatego też strona odwołująca, w świetle postawy ZUS (w tym przy uwzględnieniu treści podnoszonych przez organ w apelacji) wnosi o jednoznaczne określenie i wskazanie przez ZUS, jakie podmioty (ze wskazaniem ich formy działania w kontekście prawnym i faktycznym) - podlegają zdaniem ZUS pod regulację art. 81 ust. 2za ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
Zdaniem ubezpieczonego w przypadku, gdyby sąd drugiej instancji nie podzieli stanowiska zaprezentowanego przez sąd pierwszej instancji, odpowiedź na powyższe ma istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, albowiem udzielenie przez ZUS jednoznacznej odpowiedzi umożliwi dokonanie i przeprowadzenie porównania poszczególnych podmiotów względem siebie, w tym co do ich sytuacji faktycznej i prawnej. Paradoksalnie może się bowiem okazać, że podmioty określone i wskazane przez ZUS, które to w ocenie ZUS podlegają pod regulację art. 81 ust. 2za ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - znajdują się w lepszej sytuacji faktycznej i prawnej niż komornicy sądowi. Przy tym strona odwołująca wyjaśniła, iż z uwagi na swoją pozycję prawną (mniej korzystnie ukształtowaną niż innych podmiotów - przedsiębiorców) - komornicy sądowi nie mają możliwości skierowania do ZUS wniosku o udzielenie interpretacji prawnej tego wątku, co uzasadnia ustosunkowanie się do niego przez organ w ramach niniejszego postępowania.
Nadto odwołujący zwrócił uwagę, że stanowisko przez niego prezentowane prawomocnie potwierdził Sąd Apelacyjny w Łodzi (sygn. akt III AUa 230/23).
Sąd Apelacyjny rozważył, co następuje:
Apelacja organu rentowego okazała się uzasadniona.
W ocenie Sądu Apelacyjnego, przy bezspornym stanie faktycznym sprawy, sąd pierwszej instancji wskutek błędnej interpretacji, nieprawidłowo zastosował prawo materialne i w oparciu o błędne przesłanki tego prawa, nietrafnie ocenił okoliczności sprawy.
Spór w sprawie ma wyłącznie charakter prawny, tj. sprowadza się do rozstrzygnięcia, czy do ustalenia wysokości składki zdrowotnej, którą winien uiścić ubezpieczony - komornik sądowy - ma zastosowanie przepis art. 81 ust. 2za (jak przyjmuje ubezpieczony i Krajowa Rada Komornicza ) czy też art. 81 ust. 2 i 2c ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (jak twierdzi organ rentowy).
W ocenie Sądu Apelacyjnego zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ma art. 33 ust. 3 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych, w myśl którego, do komornika stosuje się przepisy ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 226, 232, 854, 858, 859 i 863), ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1230; powoływana dalej jako: ustawa systemowa) oraz ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 146, 858 i 1222), dotyczące osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą. Oczywistym przy tym jest, że komornik nie jest przedsiębiorcą w rozumieniu przepisów regulujących podejmowanie, wykonywanie i zakończenie działalności gospodarczej (art. 33 ust. 1 ustawy o komornikach sądowych), a także nie może prowadzić działalności gospodarczej (art. 33 ust. 2 ustawy o komornikach sądowych).
Przywoływane powyższej akty prawne, tj. ustawa systemowa oraz ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, w zakresie odnoszącym się do pojęcia osoby prowadzącej działalność pozarolniczą pozostają ze sobą spójne terminologicznie. Zgodnie bowiem z treścią art. 5 pkt 21 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - użyte w ustawie określenie „osoba prowadząca działalność pozarolniczą” oznacza osobę, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Zaś art. 8 ust. 6 ustawy systemowej stanowi, że za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się:
1) osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców lub innych przepisów szczególnych, z wyjątkiem ust. 6a, tj. za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność nie uważa się w rozumieniu niniejszej ustawy osoby fizycznej, o której mowa w art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców;
2) twórcę i artystę;
3) osobę prowadzącą działalność w zakresie wolnego zawodu:
a) w rozumieniu przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne,
b) z której przychody są przychodami z działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych;
4) wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz wspólników spółki jawnej, komandytowej lub partnerskiej;
4a) akcjonariusza prostej spółki akcyjnej wnoszącego do spółki wkład, którego przedmiotem jest świadczenie pracy lub usług;
4b) komplementariusza w spółce komandytowo-akcyjnej;
5) osobę prowadzącą publiczną lub niepubliczną szkołę, inną formę wychowania przedszkolnego, placówkę lub ich zespół, na podstawie przepisów ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. - Prawo oświatowe (Dz. U. z 2024 r. poz. 737, 854, 1562, 1635 i 1933).
Stosownie zaś do przepisów określających wysokość składki na ubezpieczenie zdrowotne osób prowadzących pozarolniczą działalność, tj. art. 79a ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - składka na ubezpieczenie zdrowotne osób prowadzących działalność pozarolniczą, o których mowa w art. 8 ust. 6 pkt 1, 3, 4 i 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz w art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców, opłacających podatek dochodowy na zasadach określonych w art. 30c ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych wynosi 4,9% podstawy wymiaru składki, jednak nie mniej niż kwota odpowiadająca 9%:
1) minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w pierwszym dniu roku składkowego, o którym mowa w art. 81 ust. 2, w przypadku składki obliczanej od miesięcznej podstawy jej wymiaru;
2) iloczynu liczby miesięcy w roku składkowym, o którym mowa w art. 81 ust. 2, i minimalnego wynagrodzenia obowiązującego w pierwszym dniu tego roku składkowego, w przypadku składki obliczanej od rocznej podstawy jej wymiaru (art. 79a ust.1). Powyższą regulację stosuje się również w przypadku, gdy ubezpieczony opłaca w tym samym roku kalendarzowym podatek dochodowy na zasadach określonych w art. 30 ca ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (art. 79a ust. 2).
Natomiast wyróżnienie poszczególnych grup osób prowadzących pozarolniczą działalność, do których mają zastosowanie przepisy art. 81 ust. 2 i 2b-2zd, tj. przepisy ustalające podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne, zostało dokonane ze względu na: rodzaje działalności, o których mowa w art. 8 ust. 6 ustawy systemowej oraz zasady opłacania podatku PIT. W ten sposób wyróżnia się:
1. zgodnie z art. 81 ust. 2 (oraz 2b-2d) - osoby prowadzące działalność pozarolniczą, o których mowa w art. 8 ust. 6 pkt 1, 3, 4 i 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców, opłacające podatek dochodowy na zasadach określonych w art. 27, art. 30c lub art. 30ca ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych;
2. zgodnie z art. 81 ust. 2e (oraz 2ga, 2h-2y) - osoby prowadzące działalność pozarolniczą, o których mowa w art. 8 ust. 6 pkt 1, 3, 4 i 5 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz w art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców, które stosują opodatkowanie w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych zgodnie z przepisami ustawy z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. z 2022 r. poz. 2540 oraz z 2023 r. poz. 1059 i 1414);
3. zgodnie z art. 81 ust. 2z - osoby prowadzące działalność pozarolniczą, o których mowa w art. 8 ust. 6 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz w art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców, które stosują opodatkowanie w formie karty podatkowej zgodnie z przepisami ustawy z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne;
4. zgodnie z art. 81 ust. 2za - pozostałe osoby prowadzące działalność pozarolniczą wymienione w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, innych niż wskazane w ust. 2, 2e, 2z i 2zaa;
5. zgodnie z art. 81 ust. 2zaa - osoby prowadzące działalność pozarolniczą wymienione w art. 8 ust. 6 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, które jednocześnie prowadzą inną działalność pozarolniczą wymienioną w art. 8 ust. 6 tej ustawy, z której opłacają podatek dochodowy z działalności gospodarczej na zasadach określonych w art. 27, art. 30c lub art. 30ca ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych lub na zasadach określonych w ustawie z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym;
6. zgodnie z art. 81 ust. 2ya - osoby współpracujące z osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą oraz osobami, o których mowa w art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców.
Mając na uwadze przywołane powyżej przepisy wskazać należy, że z literalnej wykładni art. 33 ustawy o komornikach sądowych wynika, co nie budzi wątpliwości, że komornik nie jest przedsiębiorcą, jednakże na potrzeby ubezpieczeń społecznych jest traktowany jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą. Z uwagi na przepis szczególny, jakim jest art. 33 ust. 3 ustawy o komornikach, komornik, jako że nie jest definiowany jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, nie musi spełniać przesłanek wynikających z ustawy Prawo przedsiębiorców, aby w celu ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne posiadać status osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą. Sama okoliczność stosowania do komornika przepisów ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, dotyczących osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą, nie oznacza iż następuje zmiana charakteru prawnego podmiotu ubezpieczonego. Podobnie okoliczność, że w zakresie opodatkowania komornika sądowego traktuje się jak osobę prowadzącą działalność gospodarczą, nie oznacza iż następuje zmiana charakteru tego podmiotu.
Sąd Apelacyjny zwraca uwagę, że M. P. w latach 2022-2023 podlegał opodatkowaniu podatkiem liniowym, określonym w art. 30c ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych. Zgodnie z przepisami ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych - dochody osiągnięte przez podatników z pozarolniczej działalności gospodarczej są opodatkowane na zasadach ogólnych, określonych w art. 27, chyba że podatnicy złożą właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego sporządzone na piśmie oświadczenie o zastosowaniu opodatkowania w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych określonego w ustawie o zryczałtowanym podatku dochodowym. Jednakże podatnicy mogą wybrać również sposób opodatkowania dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej na zasadach określonych w art. 30c, tj. podatek liniowy (art. 9a ustawy). Ubezpieczony zdecydował się na wybór korzystniejszego sposobu opodatkowania uzyskiwanego przychodu, mimo iż skorzystanie z niego dotyczy wyłącznie przychodów uzyskiwanych z pozarolniczej działalności gospodarczej.
W ocenie sądu odwoławczego, całkowicie błędne jest stanowisko sądu pierwszej instancji, w którym sąd ten ocenił, że stanowisko oparte na literalnej wykładni przepisu art. 33 ust. 3 ustawy o komornikach nie jest trafne, a w konsekwencji komorników należy traktować, z punktu widzenia ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych jak pozostałe osoby prowadzące działalność pozarolniczą (art. 81 ust. 2za). Zastosowanie art. 81 ust. 2za może nastąpić dopiero po stwierdzeniu, że dana osoba nie może zostać zaliczona do żadnej z powyżej przywołanych grup osób prowadzących pozarolniczą działalność, tj. wynikających z przepisów art. 81 ust. 2 i 2b-2zd. Ponadto, przepis art. 81 ust. 2za nie tworzy nowej, niezidentyfikowanej kategorii "pozostałych osób prowadzących pozarolniczą działalność" niewymienionych w art. 8 ust. 6 ustawy systemowej, bowiem z samej jego treści wynika, że odnosi się do osób prowadzących działalność pozarolniczą wymienionych w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, lecz których nie dotyczą regulacje zawarte w art. 81 ust. 2, 2e, 2z i 2zaa. W konsekwencji, po wyeliminowaniu osób wymienionych w art. 81 ust. 2, 2e, 2z ze zbioru osób określonych w art. 8 ust. 6 ustawy systemowej, przepis art. 81 ust. 2za dotyczyć będzie pozostałych osób wymienionych w art. 8 ust. 6 ustawy systemowej, czyli twórcy i artysty; akcjonariusza prostej spółki akcyjnej wnoszącego do spółki wkład, którego przedmiotem jest świadczenie pracy lub usług; komplementariusza w spółce komandytowo-akcyjnej. Osoby wykonujące zawód komornika nie są twórcami, artystami, akcjonariuszami prostej spółki akcyjnej wnoszącym do spółki wkład, którego przedmiotem jest świadczenie pracy lub usług, czy też komplementariuszami w spółce komandytowo-akcyjnej. Brak zatem podstaw dla stwierdzenia, że właściwe stają się w stosunku do komorników przepisy odnoszące się do wyższej wskazanych osób.
Ponadto, zdaniem Sądu Apelacyjnego bezzasadne jest stanowisko zarówno ubezpieczonego, jak i sądu pierwszej instancji wskazujące na brak zastosowania w stosunku do komorników przepisu art. 81 ust. 2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, przy jednoczesnym przyjęciu możliwości dla tej grupy zawodowej rozliczania podatku dochodowego jak dla osób korzystających z opodatkowania dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej. Ustawodawca umożliwił komornikom skorzystanie z preferencyjnej formy opodatkowania - zrównując charakter uzyskiwanych przez nich dochodów do dochodów osiąganych z pozarolniczej działalności gospodarczej. W związku z powyższym, określając sposób naliczania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne komorników, również nakazał stosować w stosunku do nich przepisy dotyczące osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą.
Konkludując, oczywistym jest, że komornik nie jest osobą prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą, jednakże z uwagi na przepis szczególny jakim jest art. 33 ust. 3 ustawy o komornikach, a także korzystanie przez ubezpieczonego z preferencyjnej formy opodatkowania - M. P. należało zaliczyć do grupy osób wymienionych w art. 81 ust. 2, tj. jako osobę prowadzącą działalność pozarolniczą oraz jednocześnie opłacającą podatek dochodowy na zasadach określonych w art. 30c ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych.
Uwzględniając wszystko powyższe, Sąd Apelacyjny na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. zmienił zaskarżony wyrok i oddalił odwołanie jako nieuzasadnione (art. 477 14 § 1 k.p.c.).
O kosztach, Sąd Apelacyjny orzekł na podstawie art. 98 § 1 k.p.c., zgodnie z którym strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu), przy czym Sąd rozstrzyga o kosztach w każdym orzeczeniu kończącym sprawę w instancji (art. 108 § 1 k.p.c.). Do celowych kosztów postępowania należy, między innymi, koszt ustanowienia zastępstwa procesowego (art. 98 § 3 i art. 99 k.p.c.). Zatem, skoro uwzględniono apelację organu rentowego w całości, uznać należało, że organ ten wygrał postępowanie. Sąd miał na uwadze, iż sprawa dotyczy składek na ubezpieczenie zdrowotne, a zatem nie jest to sprawa o świadczenie z ubezpieczenia społecznego ani też dotyczącą podlegania ubezpieczeniom społecznym, w których wynagrodzenie określa się w ustalonej stawce minimalnej dla tych spraw. Wysokość kosztów ustalono zatem na podstawie § 2 pkt 4 i § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1935) zasądzając, zgodnie z wnioskiem apelującego, od ubezpieczonego na rzecz organu rentowego kwotę 1.350 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego. Powyższa kwota w oparciu o art. 98 § 1 1 k.p.c. została przyznana wraz z należnymi ustawowymi odsetkami.
sędzia Urszula Iwanowska