III ARN 46/96Zmiana uzasadnienia wyroku naczelnego sadu administracyjnego 3
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuRewizja nadzwyczajna została wniesiona przez Ministra Sprawiedliwości przeciwko uzasadnieniu prawomocnego wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 grudnia 1995 r. (sygn. IV SA 754/95). Przedmiotem sporu była kwestia właściwości organu do stwierdzenia nieważności decyzji nacjonalizacyjnej oraz zarządzenia o wznowieniu postępowania w sprawie przejęcia przedsiębiorstwa "L." na własność Państwa. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił decyzję Ministra Przemysłu i Handlu o stwierdzeniu nieważności zarządzenia o wznowieniu postępowania, wskazując w uzasadnieniu, że decyzję w sprawie wznowienia należało rozpoznać jednocześnie z decyzją merytoryczną, a kompetencje w tym zakresie przypisując Ministrowi Przemysłu i Handlu. Minister Sprawiedliwości zarzucił, że takie stanowisko narusza art. 157 par. 1 Kpa, zgodnie z którym właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji jest organ wyższego stopnia, a w przypadku decyzji naczelnego organu administracji – ten sam organ lub jego następca prawny. W ocenie Ministra Sprawiedliwości, właściwym organem do rozpatrzenia sprawy nacjonalizacji był Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej jako następca prawny Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego. Sąd Najwyższy, rozpoznając rewizję, uznał zarzut naruszenia art. 157 par. 1 Kpa za uzasadniony. Stwierdził, że właściwość do stwierdzenia nieważności orzeczenia o nacjonalizacji przysługuje Ministrowi Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej. Jednocześnie Sąd zauważył, że zmiana zaskarżonej części uzasadnienia nie może prowadzić do jego niezrozumiałości. Dlatego Sąd Najwyższy, na podstawie art. 423 par. 1 zdanie 2 Kpc, zmienił uzasadnienie wyroku NSA, zastępując błędnie wskazany organ administracji państwowej (Ministra Przemysłu i Handlu) właściwym organem (Ministrem Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej).
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących właściwości organów w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnych, a także dopuszczalności i zakresu korygowania uzasadnień wyroków w trybie rewizji nadzwyczajnej.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z nacjonalizacją przedsiębiorstw w okresie PRL i późniejszymi postępowaniami administracyjnymi. Interpretacja art. 157 Kpa ma szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sąd administracyjny w uzasadnieniu wyroku może błędnie wskazać organ właściwy do merytorycznego rozpatrzenia sprawy, naruszając tym samym przepisy Kpa i interes Rzeczypospolitej Polskiej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, sąd administracyjny może błędnie wskazać organ właściwy w uzasadnieniu wyroku, co może stanowić naruszenie przepisów Kpa i interesu Rzeczypospolitej Polskiej. W takiej sytuacji dopuszczalna jest zmiana uzasadnienia w trybie rewizji nadzwyczajnej.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że przepis art. 157 par. 1 Kpa jasno określa właściwość organu do stwierdzenia nieważności decyzji. Błędne wskazanie tego organu w uzasadnieniu wyroku NSA stanowi rażące naruszenie tego przepisu oraz interesu Rzeczypospolitej Polskiej, grożąc wydawaniem wadliwych decyzji administracyjnych. Zmiana uzasadnienia jest dopuszczalna, o ile nie prowadzi do jego niezrozumiałości.
Jaki organ jest właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji o przejęciu przedsiębiorstwa na własność Państwa wydanej w 1949 r. przez Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Właściwym organem jest następca prawny Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego, czyli Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 157 par. 1 Kpa, w przypadku decyzji wydanej przez naczelny organ administracji państwowej, postępowanie o stwierdzenie jej nieważności prowadzi ten sam organ lub jego następca prawny. Minister Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej jest prawnym sukcesorem Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego, zatem posiada wyłączną kompetencję do stwierdzenia nieważności orzeczenia z dnia 23 lipca 1949 r.
Czy zmiana uzasadnienia wyroku w trybie rewizji nadzwyczajnej może polegać na zastąpieniu błędnych słów lub zwrotów, aby zachować zrozumiałość uzasadnienia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zmiana zaskarżonej części uzasadnienia powinna polegać na zastąpieniu jedynie określonych słów lub zwrotów, aby uzasadnienie pozostało zrozumiałe i zgodne z art. 328 par. 2 Kpc.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że celem rewizji nadzwyczajnej w tym zakresie jest korekta, a nie całkowita zmiana uzasadnienia. Usunięcie fragmentu mogłoby uczynić je niezrozumiałym, dlatego zastosowano metodę zastąpienia błędnych sformułowań.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (7)
Główne
Kpc art. 423 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Rewizja nadzwyczajna skierowana przeciwko uzasadnieniu prawomocnego wyroku nie może prowadzić do tego, że przestanie być ono zrozumiałe. Zmiana powinna polegać na zastąpieniu określonych słów lub zwrotów.
Kpa art. 157 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Określa organ właściwy do stwierdzenia nieważności decyzji. Jest to organ wyższego stopnia, a w przypadku decyzji naczelnego organu administracji – ten sam organ lub jego następca prawny.
Pomocnicze
Kpa art. 156 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Określa przypadki, w których decyzja podlega stwierdzeniu nieważności.
Kpc art. 421 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Określa sześciomiesięczny termin na wniesienie rewizji nadzwyczajnej.
Dz.U. nr 74 poz. 368 ze zm. art. 57 § 2
Ustawa o Naczelnym Sądzie Administracyjnym
Reguluje kwestie związane z postępowaniem przed NSA, w tym możliwość zaskarżenia uzasadnienia wyroku.
Ustawa z dnia 3 stycznia 1946 r. art. 3 § 1
Ustawa nacjonalizacyjna, wskazująca przesłanki przejęcia przedsiębiorstw na własność Państwa.
Kpc art. 328 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Określa wymogi dotyczące uzasadnienia orzeczenia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Uzasadnienie wyroku NSA błędnie wskazuje Ministra Przemysłu i Handlu jako organ właściwy do merytorycznego rozpatrzenia sprawy nacjonalizacji, podczas gdy kompetencje te należą do Ministra Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej (następcy prawnego Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego). • Błędne wskazanie organu właściwego w uzasadnieniu wyroku stanowi rażące naruszenie art. 157 par. 1 Kpa oraz interesu Rzeczypospolitej Polskiej.
Godne uwagi sformułowania
Rewizja nadzwyczajna skierowana przeciwko uzasadnieniu prawomocnego wyroku [...] nie może swym wnioskiem o usunięcie jakiegoś fragmentu uzasadnienia doprowadzić do tego, że przestanie być ono zrozumiałe. • W takiej sytuacji zmiana zaskarżonej części uzasadnienia powinna polegać na zastąpieniu w nim jedynie określonych słów, czy zwrotów. • Jest poza dyskusją, iż przedmiotem rozpoznania przez Ministra Przemysłu i Handlu powinna być ocena orzeczenia Ministra Przemysłu Rolnego i Spożywczego z dnia 23 lipca 1949 r., jako mająca zasadnicze znaczenie w sprawie, a decyzję o wznowieniu postępowania należało rozpoznać jednocześnie z decyzją merytoryczną, jako wstępny etap procesowy decyzji merytorycznej. • Trafny jest więc zarzut skarżącego, że kwestionowany fragment uzasadnienia stanowi nie tylko rażące naruszenie art. 157 par. 1 Kpa, ale również naruszenie interesu Rzeczypospolitej Polskiej przez groźbę wydawania w orzecznictwie organów administracji decyzji dotkniętych nieważnością w rozumieniu art. 156 par. 1 pkt 1 Kpa.
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących właściwości organów w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnych, a także dopuszczalności i zakresu korygowania uzasadnień wyroków w trybie rewizji nadzwyczajnej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z nacjonalizacją przedsiębiorstw w okresie PRL i późniejszymi postępowaniami administracyjnymi. Interpretacja art. 157 Kpa ma szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy historycznego kontekstu nacjonalizacji i złożonych problemów proceduralnych w postępowaniach administracyjnych, co może być interesujące dla prawników specjalizujących się w prawie administracyjnym i historii prawa.
“Sąd Najwyższy koryguje błąd NSA w sprawie nacjonalizacji: Kto naprawdę decydował o losach przedsiębiorstw?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.