II UZ 5/23Oddalenie zażalenia ubezpieczenia społeczne SN
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał zażalenie E. C. Spółki z o.o. na wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie, który uchylił postanowienie Sądu Okręgowego w Warszawie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Sprawa pierwotnie dotyczyła odwołania spółki od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stwierdzającej podleganie ubezpieczeniom społecznym przez pracownika W. P. Sąd Okręgowy uchylił decyzję ZUS, zarzucając organowi rażące naruszenie przepisów postępowania, w tym brak udziału wszystkich zainteresowanych podmiotów. Sąd Apelacyjny nie podzielił tego stanowiska, wskazując, że organ rentowy jest uprawniony do badania rzeczywistego charakteru umów i stosunków prawnych, a sąd pracy i ubezpieczeń społecznych ma obowiązek wezwać do udziału osoby zainteresowane, które nie brały udziału w postępowaniu przed organem rentowym. Sąd Apelacyjny uznał, że Sąd Okręgowy nie poczynił wystarczających ustaleń faktycznych i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Płatnik składek wniósł zażalenie, zarzucając Sądowi Apelacyjnemu naruszenie przepisów k.p.c. poprzez nieuchylenie wyroku sądu pierwszej instancji i poprzedzającej go decyzji organu rentowego oraz nieprzekazanie sprawy bezpośrednio organowi rentowemu. Sąd Najwyższy oddalił zażalenie, stwierdzając, że Sąd Apelacyjny prawidłowo zastosował przepisy Kodeksu postępowania cywilnego. Podkreślono, że przepis art. 477^14 § 2^1 k.p.c. dotyczy wyłącznie decyzji nakładających na ubezpieczonego zobowiązanie, a nie decyzji stwierdzających podleganie ubezpieczeniom społecznym, które mają charakter deklaratywny. Ponadto, Sąd Najwyższy wskazał, że płatnik składek nie jest traktowany jako ubezpieczony w rozumieniu tego przepisu. W konsekwencji, Sąd Najwyższy oddalił zażalenie i zasądził od odwołującej się spółki na rzecz organu rentowego zwrot kosztów zastępstwa procesowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów k.p.c. dotyczących postępowania w sprawach ubezpieczeń społecznych, w szczególności zakresu stosowania art. 477^14 § 2^1 k.p.c. oraz rozróżnienia między decyzją nakładającą zobowiązanie a decyzją deklaratoryjną.
Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej i interpretacji przepisów k.p.c. w kontekście spraw ubezpieczeniowych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy sąd drugiej instancji może uchylić wyrok sądu pierwszej instancji i poprzedzającą go decyzję organu rentowego, a następnie przekazać sprawę do ponownego rozpoznania bezpośrednio organowi rentowemu w trybie art. 477^14a k.p.c. w sytuacji, gdy organ rentowy rażąco naruszył przepisy o postępowaniu administracyjnym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd drugiej instancji nie może zastosować art. 477^14 § 2^1 k.p.c., gdyż przepis ten jest adresowany wyłącznie do sądu pierwszej instancji. Ponadto, przepis ten dotyczy decyzji nakładających na ubezpieczonego zobowiązanie, a nie decyzji stwierdzających podleganie ubezpieczeniom społecznym.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wyjaśnił, że art. 477^14 § 2^1 k.p.c. upoważnia jedynie sąd pierwszej instancji do uchylenia decyzji organu rentowego i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Sąd odwoławczy nie może stosować tego przepisu. Dodatkowo, przepis ten dotyczy decyzji nakładających na ubezpieczonego zobowiązanie, a nie decyzji deklaratoryjnych o podleganiu ubezpieczeniom społecznym. Płatnik składek nie jest traktowany jako ubezpieczony w rozumieniu tego przepisu.
Czy decyzja stwierdzająca podleganie ubezpieczeniom społecznym jest tożsama z decyzją nakładającą na ubezpieczonego zobowiązanie w rozumieniu art. 477^14 § 2^1 k.p.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, decyzja stwierdzająca podleganie ubezpieczeniom społecznym ma charakter deklaratoryjny i nie jest tożsama z decyzją nakładającą na ubezpieczonego zobowiązanie, która ma charakter konstytutywny.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił różnicę między 'nałożeniem zobowiązania' (działanie konstytutywne) a 'ustaleniem podlegania ubezpieczeniom społecznym' (działanie deklaratoryjne). Termin 'zobowiązanie' w art. 477^14 § 2^1 k.p.c. jest nieprecyzyjny i obcy prawu ubezpieczeń społecznych, a decyzja o podleganiu ubezpieczeniom nie jest równoznaczna z nałożeniem zobowiązania.
Kto jest stroną postępowania w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych i jakie są kryteria ustalania statusu zainteresowanego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Status zainteresowanego w postępowaniu w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych przysługuje osobie (podmiotowi), której prawa lub obowiązki zależą od rozstrzygnięcia sprawy, co wynika z obiektywnej okoliczności, a nie subiektywnego przekonania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na orzecznictwo, zgodnie z którym o statusie zainteresowanego decyduje obiektywna okoliczność, że prawa lub obowiązki danej osoby (podmiotu) zależą od rozstrzygnięcia sprawy. Nie chodzi o przypadki, w których prawo lub obowiązek wynika bezpośrednio z decyzji, lecz o sytuacje, w których decyzja organu rentowego wpływa na prawa i obowiązki danej osoby, choć nie wynikają one bezpośrednio z tej decyzji.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| E. C. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością | spółka | odwołująca się |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych […] Oddział w Warszawie | organ_państwowy | organ rentowy |
| W. P. | osoba_fizyczna | ubezpieczona |
Przepisy (7)
Główne
k.p.c. art. 477^14 § § 2^1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis ten upoważnia jedynie sąd pierwszej instancji do uchylenia decyzji organu rentowego i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Dotyczy wyłącznie decyzji nakładających na ubezpieczonego zobowiązanie, ustalających jego wymiar lub obniżających świadczenie.
k.p.c. art. 398^14
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzekania przez Sąd Najwyższy w przedmiocie zażalenia.
k.p.c. art. 394^1 § § 1^1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzekania przez Sąd Najwyższy w przedmiocie zażalenia.
Pomocnicze
k.p.c. art. 386
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez sąd niższej instancji.
k.p.c. art. 477^11 § § 2 zdanie drugie
Kodeks postępowania cywilnego
Obowiązek sądu pracy i ubezpieczeń społecznych wezwania do udziału osoby zainteresowanej, która nie brała udziału w sprawie przed organem rentowym.
u.s.u.s. art. 68 § ust. 1 pkt 1 lit. a
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Uprawnienie organu rentowego do badania rzeczywistego charakteru prawnego łączącej strony umowy i stwierdzania obowiązku ubezpieczenia.
u.s.u.s. art. 83 § ust. 1 pkt 1a
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Upoważnienie organu rentowego do wydawania decyzji dotyczących ustalania płatnika składek.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd Apelacyjny prawidłowo zastosował przepisy k.p.c. i nie naruszył art. 477^14 § 2^1 k.p.c., gdyż przepis ten nie jest adresowany do sądu drugiej instancji. • Decyzja stwierdzająca podleganie ubezpieczeniom społecznym nie jest decyzją nakładającą na ubezpieczonego zobowiązanie w rozumieniu art. 477^14 § 2^1 k.p.c. • Płatnik składek nie jest traktowany jako ubezpieczony w rozumieniu art. 477^14 § 2^1 k.p.c. • Status zainteresowanego w postępowaniu z zakresu ubezpieczeń społecznych zależy od obiektywnej okoliczności, że prawa lub obowiązki tej osoby zależą od rozstrzygnięcia sprawy.
Odrzucone argumenty
Sąd Apelacyjny naruszył przepisy k.p.c. poprzez nieuchylenie wyroku sądu pierwszej instancji i poprzedzającej go decyzji organu rentowego oraz nieprzekazanie sprawy do ponownego rozpoznania bezpośrednio organowi rentowemu. • Organ rentowy rażąco naruszył przepisy o postępowaniu administracyjnym, nie przeprowadzając postępowania z udziałem wszystkich stron.
Godne uwagi sformułowania
zestawienie treści art. 477^14 § 2^1 z art. 477^14a k.p.c. nie pozostawia wątpliwości, że art. 477^14 § 2^1 k.p.c. zawiera upoważnienie tylko dla sądu pierwszej instancji. • decyzja nakładająca na ubezpieczonego zobowiązanie” nie jest tożsama z „decyzją o podleganiu obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym”. • Czym innym jest bowiem „nałożyć zobowiązanie” – co sugeruje działanie konstytutywne, a czym innym „ustalić podleganie ubezpieczeniom społecznym” – co ma charakter deklaratywny.
Skład orzekający
Piotr Prusinowski
przewodniczący
Halina Kiryło
członek
Dawid Miąsik
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów k.p.c. dotyczących postępowania w sprawach ubezpieczeń społecznych, w szczególności zakresu stosowania art. 477^14 § 2^1 k.p.c. oraz rozróżnienia między decyzją nakładającą zobowiązanie a decyzją deklaratoryjną."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji proceduralnej i interpretacji przepisów k.p.c. w kontekście spraw ubezpieczeniowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Orzeczenie SN wyjaśnia istotne kwestie proceduralne w sprawach ubezpieczeniowych, co jest cenne dla prawników specjalizujących się w tym obszarze. Pokazuje, jak Sąd Najwyższy interpretuje przepisy k.p.c. i jakie są granice stosowania poszczególnych artykułów.
“Sąd Najwyższy: Kiedy ZUS popełnia błąd proceduralny, czy można od razu iść do SN?”
Sektor
ubezpieczenia
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.