II UZ 49/10

Sygn. akt II UZ 49/10 
 
 
 
POSTANOWIENIE 
 
Dnia 3 lutego 2011 r. 
Sąd Najwyższy w składzie : 
 
SSN Jerzy Kuźniar (przewodniczący, sprawozdawca) 
SSN Zbigniew Hajn 
SSN Zbigniew Korzeniowski 
 
w sprawie z wniosku TWF Metale M. Ł. Usługi Różne  
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych  
o wydanie interpretacji w sprawie kontroli płatnika składek, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy, Ubezpieczeń 
Społecznych i Spraw Publicznych w dniu 3 lutego 2011 r., 
zażalenia organu rentowego na postanowienie Sądu Apelacyjnego w […] 
z dnia 4 listopada 2010 r.,  
 
 
oddala zażalenie. 
 
 
Uzasadnienie 
 
 
Postanowieniem z dnia 4 listopada 2010 r. Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i 
Ubezpieczeń Społecznych odrzucił zażalenie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych 
od postanowienia tego Sądu z dnia 30 czerwca 2010 r., którym Sąd ten uchylił 
wyrok Sądu Okręgowego i stwierdzając swoją niewłaściwość, przekazał sprawę do 
rozpoznania Prezesowi Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. 
 
W uzasadnieniu powyższego postanowienia Sąd Apelacyjny stwierdził, że 
zgodnie z art. 3941 § 1 k.p.c. zażalenie do Sądu Najwyższego przysługuje tylko na 
postanowienia sądu drugiej instancji odrzucające skargę kasacyjną i skargę o 
stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia oraz co do 
kosztów procesu, które nie były przedmiotem rozstrzygnięcia sądu pierwszej 

 
 
2 
instancji. 
Nadto 
możliwość 
wniesienia 
zażalenia 
kierowanego 
do 
Sądu 
Najwyższego jest ograniczona treścią art. 3941 § 2 k.p.c., w myśl którego 
wniesienie zażalenia jest dopuszczalne tylko na postanowienie sądu drugiej 
instancji kończące postępowanie w sprawie i tylko w sprawach, w których 
przysługuje 
skarga 
kasacyjna. 
Wyjątkiem 
od 
tej 
zasady 
wykluczającym 
dopuszczalność złożenia zażalenia jest wydanie postanowienia przez sąd drugiej 
instancji w wyniku rozpoznania zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji 
oraz w przedmiocie uregulowanym w art. 3981 §1 k.p.c. Sąd Apelacyjny zauważył, 
że zaskarżone postanowienie jest postanowieniem kończącym postępowanie w 
sprawie i wydanym w sprawie, w której przysługuje prawo wniesienia skargi 
kasacyjnej, ale nie dotyczy żadnej z powyższych kwestii oraz objęte jest 
wyłączeniem z możliwości złożenia zażalenia. 
 
Sąd Apelacyjny podkreślił następnie, że zgodnie z art. 3981 § 1 k.p.c. skarga 
kasacyjna do Sądu Najwyższego przysługuje od wydanego przez sąd drugiej 
instancji prawomocnego wyroku lub postanowienia w przedmiocie odrzucenia 
pozwu albo umorzenia postępowania kończących postępowanie w sprawie. 
Niewątpliwie zaskarżone postanowienie Sądu Apelacyjnego jest postanowieniem 
kończącym postępowanie w sprawie i rodzaj zapadłego rozstrzygnięcia wyczerpuje 
dyspozycję przytoczonej normy prawnej. Sąd Apelacyjny uchylając zaskarżony 
wyrok nie odrzucił odwołania, ale uznając swoją niewłaściwość przekazał sprawę 
do rozpoznania właściwemu organowi, stosując przepis szczególny art. 464 § 1 
k.p.c. znajdujący zastosowanie w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń 
społecznych.  
Sąd Apelacyjny podkreślił, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń 
społecznych 
orzeczenie 
o 
odrzuceniu 
odwołania 
należy 
traktować 
jako 
postanowienie w przedmiocie odrzucenia pozwu w rozumieniu art. 3981 § 1 k.p.c. 
(por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 października 2009 r., II UK 81/09, 
niepublikowane). W sytuacji kiedy sąd stosując przepis szczególny art. 464 § 1 
k.p.c., przekazuje sprawę do rozpoznania właściwemu organowi, stwierdzając 
swoją niewłaściwość, to wydane postanowienie nadal należy traktować jako 
wydane w kwestii odrzucenia pozwu z powodu niedopuszczalności drogi sądowej. 
W uchwale z dnia 9 czerwca 2005 r. (II PZP 4/05, OSNP z 2005 r. nr 23, poz. 367) 

 
 
3 
Sąd Najwyższy przyjął bowiem, że na postanowienie sądu drugiej instancji 
oddalające zażalenie na postanowienie sądu pierwszej instancji o przekazaniu 
sprawy do rozpoznania wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu przysługuje 
kasacja. W świetle powyższego w niniejszej sprawie również postanowienie Sądu 
Apelacyjnego winno być zaskarżone skargą kasacyjną. 
 
Zażalenie 
na 
powyższe 
postanowienie 
złożył 
Zakład 
Ubezpieczeń 
Społecznych, zaskarżając je w całości, wnosząc o jego zmianę poprzez 
uwzględnienie zażalenia, uchylenie zaskarżonego postanowienia i zobowiązanie 
Sądu Apelacyjnego do merytorycznego rozpoznania apelacji. 
 
W uzasadnieniu zażalenia skarżący podniósł, że z treści zaskarżonego 
postanowienia wynika, iż podstawą uchylenia zaskarżonego wyroku Sądu 
Okręgowego było to, iż odwołanie od decyzji wydanej na podstawie art. 10 ustawy z 
dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (jednolity tekst: Dz.U. z 
2010 r. nr 220, poz. 1447 ze zm.) winno być rozpatrzone w trybie przepisów k.p.a. 
przez Prezesa ZUS. W ocenie skarżącego ze stanowiskiem tym nie można się 
zgodzić, gdyż odwołania od decyzji ZUS w sprawie interpretacji winny być 
rozpatrywane przez sąd powszechny. Takie stanowisko wynika bezpośrednio z 
treści art. 83 ust 1 i 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie 
ubezpieczeń społecznych (jednolity tekst: Dz.U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze 
zm.). Z przepisu tego jednoznacznie wynika, że odwołania od decyzji ZUS 
rozpatrywane są w trybie i według zasad kodeksu postępowania cywilnego.  
 
Sąd Najwyższy zważył co następuje: 
 
Zgodnie z art. 3941 k.p.c. zażalenie do Sądu Najwyższego przysługuje: 1) na 
postanowienie sądu drugiej instancji odrzucające skargę kasacyjną oraz skargę o 
stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia (art. 3941 § 1 
k.p.c.), oraz  2) na postanowienie sądu drugiej instancji kończące postępowanie w 
sprawie, w której przysługuje skarga kasacyjna, z wyjątkiem: a) postanowień, o 
których mowa w art. 3981 k.p.c. (czyli postanowień w przedmiocie odrzucenia 
pozwu albo umorzenia postępowania kończących postępowanie w sprawie, od 
których przysługuje skarga kasacyjna), a także b)  postanowień wydanych w wyniku 

 
 
4 
rozpoznania zażalenia na postanowienie sądu pierwszej instancji (art. 3941 § 2 
k.p.c.). 
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że w rozpoznawanej sprawie 
należało wyjść od oceny charakteru prawnego postanowienia uchylającego wyrok 
Sądu 
Okręgowego 
ze 
względu 
na 
stwierdzenie 
niewłaściwości 
sądu 
i 
przekazującego sprawę do rozpoznania Prezesowi ZUS.  
Nie budzi żadnych wątpliwości w orzecznictwie stanowisko, że od decyzji 
organu rentowego przysługuje odwołanie do sądu ubezpieczeń społecznych, a jego 
wniesienie rozpoczyna fazę postępowania sądowego, czyli otwiera się wówczas 
droga sądowa w rozumieniu art. 2 i 199 § 1 pkt 1 k.p.c. Odwołanie od decyzji 
organu rentowego spełnia więc rolę pozwu (por. postanowienie Sądu Najwyższego 
z dnia 19 czerwca 1998 r., II UKN 105/98, OSNAPiUS 1999 nr 16, poz. 529). 
Dlatego też przyjmuje się, że postanowienie sądu drugiej instancji oddalające 
zażalenie na postanowienie sądu pierwszej instancji o odrzuceniu odwołania od 
decyzji organu rentowego należy traktować jako postanowienie „w przedmiocie 
odrzucenia pozwu" w rozumieniu art. 3981 § 1 k.p.c. (por. postanowienia Sądu 
Najwyższego z dnia 29 maja 2006 r. I UK 314/05, OSNP 2007, nr 11-12, poz. 173, 
z dnia 17 stycznia 2001 r., II UZ 141/00, OSNAPiUS 2002 nr 19, poz. 472, oraz z 
dnia 30 września 2008 r., II UZ 41/08, niepublikowane, a także uzasadnienie 
uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 9 czerwca 2005 r., II 
PZP 4/05, OSNP 2005 nr 23, poz. 367). Biorąc pod uwagę specyfikę postępowania 
odrębnego w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych należy, odnosząc się 
do uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 9 czerwca 2005 r., II 
PZP 4/05, stwierdzić, że na postanowienie sądu drugiej instancji oddalające 
zażalenie na postanowienie sądu pierwszej instancji o przekazaniu sprawy do 
rozpoznania wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu przysługuje kasacja 
(obecnie skarga kasacyjna). W uzasadnieniu powyższej uchwały Sąd Najwyższy 
podkreślił, że w sprawach z zakresu prawa pracy odrzucenie pozwu z powodu 
niedopuszczalności drogi sądowej jest niemożliwe, jeżeli do rozpoznania sprawy 
właściwy jest inny organ - w takim wypadku sąd pracy powinien przekazać sprawę 
temu organowi. Regulację taką zawiera art. 464 § 1 k.p.c., który ma zastosowania 
również w postępowaniu odrębnym z zakresu ubezpieczeń społecznych. 

 
 
5 
Przekazanie sprawy do rozpoznania właściwemu organowi nie zmienia jednak 
przyczyny wydania takiego postanowienia, gdyż jest nią niedopuszczalność drogi 
sądowej, czyli bezwzględna przesłanka procesowa, która we wszystkich innych 
kategoriach spraw rozpoznawanych w postępowaniu cywilnym prowadzi do 
odrzucenia pozwu (art. 199 § 1 pkt 1 k.p.c.). Zatem postanowienia sądów pracy i 
ubezpieczeń społecznych w przedmiocie przekazania sprawy innemu organowi do 
rozpoznania ze względu na stwierdzenie niedopuszczalności drogi sądowej należy 
uznać za równoznaczne z postanowieniami o odrzuceniu pozwu z powodu 
niedopuszczalności drogi sądowej, na które przysługuje skarga kasacyjna (por. 
postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 5 grudnia 1996 r., I PKN 34/96,  
OSNAPiUS 1997, nr 13, poz. 237 oraz z dnia 28 września 2001 r., I PZ 58/01, 
OSNP 2003, nr 19, poz. 466). 
Mając powyższe na uwadze należało stwierdzić, że wbrew twierdzeniom 
organu rentowego zaskarżone postanowienie Sądu Apelacyjnego nie jest 
wymienione w art. 3941 k.p.c. jako rodzaj orzeczenia, od którego przysługuje 
stronom prawo złożenia zażalenia do Sądu Najwyższego, gdyż stanowi ono 
wyjątek, o którym mowa w art. 3941 § 2 k.p.c. i zgodnie z art. 3981 k.p.c. jest 
postanowieniem, na które przysługuje skarga kasacyjna.  
Wobec prawidłowości zaskarżonego postanowienia Sąd Najwyższy z mocy 
art. 398¹4 w związku z art. 394¹ § 3 k.p.c. orzekł o oddaleniu zażalenia.