II UZ 36/97

Postanowienie z dnia 3 czerwca 1997 r. 
II UZ 36/97 
 
Sprawa o wzrost emerytury jest sprawą o świadczenie, w której dopusz-
czalność kasacji zależy od wartości przedmiotu zaskarżenia. 
 
Przewodniczący SSN: Maria Tyszel, Sędziowie SN: Andrzej Kijowski, Zbigniew 
Myszka (sprawozdawca). 
 
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 3 czerwca 
1997 r. sprawy z powództwa Stefana P. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecz-
nych-Oddziałowi w B. o podwyższenie emerytury, na skutek zażalenia wnioskodawcy 
na postanowienie Sądu Apelacyjnego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w 
Gdańsku z dnia 25 lutego 1997 r. [...] 
 
p o s t a n o w i ł : 
 
o d d a l i ć  zażalenie. 
 
 
U z a s a d n i e n i e 
Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku postanowie-
niem z dnia 25 lutego 1997 r. odrzucił kasację Stefana P. od wyroku tegoż Sądu z dnia 
13 listopada 1996 r. [...], w którym Sąd Apelacyjny uwzględnił apelację pozwanego 
organu rentowego, uznając że ubezpieczony w spornym okresie nie wykonywał pracy 
przymusowej, która mogła być zaliczona do stażu emerytalnego i wysokości pobieranej 
emerytury. 
Po wniesieniu kasacji Sąd Apelacyjny wezwał ubezpieczonego do uzupełnienia 
jej braków przez wskazanie wartości przedmiotu zaskarżenia. W reakcji na to wezwanie 
pełnomocnik ubezpieczonego argumentował, że charakter sprawy wskazuje na żądanie 
ustalenia prawa, co w postępowaniu kasacyjnym nie podlega ograniczeniu ratione 
valoris, ale równocześnie wskazał, że wartość dochodzonego wyrównania emerytury 
ubezpieczonego wynosi około 5.100 zł. Wobec wątpliwości co do prawidłowości 
wyliczenia tej kwoty, Sąd Apelacyjny, działając na podstawie art. 25 § 1 KPC, podjął 
procedurę sprawdzenia podanej wartości przedmiotu zaskarżenia i zobowiązał do jej 
wyliczenia pozwany organ rentowy, który w oparciu o dane zawarte w aktach 
emerytalnych wyliczył, że wzrost emerytury ubezpieczonego, związany z ewentualnym 
uwzględnieniem spornego okresu do jej wyliczenia, wyniósłby za okres 12 miesięcy 
kwotę 342,54 zł. 
Na tle dokonanych ustaleń Sąd Apelacyjny odrzucił stanowisko ubezpieczonego 
jakoby sporna kwestia dotyczyła ustalenia prawa, argumentując że spór związany był z 
ustaleniem faktu wykonywania przez ubezpieczonego pracy przymusowej w spornym 
okresie, co stanowić mogło przesłankę do wydania wyroku zasądzającego, a nie 
orzeczenia ustalającego. Skoro zatem spór dotyczył wzrostu ustalonego i pobieranego 
świadczenia, to kwalifikował się jako sprawa o świadczenie w wysokości kwoty 
stanowiącej różnicę między roczną wysokością emerytury z uwzględnieniem spornego 

okresu do jej wyliczenia, a wysokością rocznych świadczeń emerytalnych aktualnie 
pobieranych przez ubezpieczonego. W konsekwencji Sąd Apelacyjny uznał, że 
wyliczona przez organ rentowy, z uwzględnieniem reguły określonej w art. 22 KPC, 
wartość przedmiotu zaskarżenia w sprawie o wzrost świadczenia emerytalnego nie 
sięga kwoty 5000 zł, co powodowało z mocy art. 3935 KPC, w związku z art. 393 pkt 1 
KPC odrzucenie niedopuszczalnej kasacji. 
W zażaleniu na to postanowienie ubezpieczony, powołując się na stanowisko 
Sądu Najwyższego zawarte w uchwale z dnia 11 maja 1995 r., II PZP 1/94 (OSNAPiUS 
1994 nr 6 poz. 96), a także w uchwale z dnia 5 stycznia 1979 r., II UZP 36/78 (OSNCP 
1979 z. 5 poz. 98), podtrzymał zarzut, że sprawa ma charakter sporu o ustalenie. 
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
 
Sprawa o zaliczenie dotychczas nie uwzględnionego okresu (składkowego lub 
nieskładkowego) do stażu emerytalnego jest sprawą o wzrost ustalonego i pobieranego 
świadczenia emerytalnego. W tym względzie należało podzielić stanowisko Sądu 
Apelacyjnego, który trafnie argumentował, że uwzględnienie dodatkowego okresu do 
stażu emerytalnego ubezpieczonego, uzależnione wprawdzie od ustalenia faktu 
wykonywania przezeń pracy przymusowej w spornym okresie, wpływałoby bezpoś-
rednio na wzrost pobieranego świadczenia, co wymaga orzeczenia zasądzającego. 
Ustalenie faktu nie może być potraktowana jako ustalenie prawa lub stosunku 
prawnego z uwagi na interes prawny powoda (art. 1 i art. 189 KPC). Równocześnie nie 
podlega kwestii, że ustalenie faktu, choćby prawotwórczego, w drodze powództwa o 
ustalenie jest wykluczone z reguły wówczas, gdy możliwe jest powództwo o 
świadczenie. Jedynie wyjątkowo dopuszczalne jest powództwo o ustalenie faktu 
prawotwórczego zmierzającego do ustalenia prawa do świadczeń przysługujących w 
przyszłości, których nie można określić ani przewidzieć w chwili wniesienia powództwa 
o ustalenie. Tylko takie odniesienie i uzasadnienie miało przywołane w kasacji 
stanowisko Sądu Najwyższego zawarte w uchwale z dnia 11 maja 1994 r., II PZP 1/94 
(OSNAPiUS 1994 nr 6 poz. 96). 
Tymczasem w rozpoznawanym sporze ewentualne ustalenie faktu wykonywania 
pracy przymusowej w spornym okresie wpływałoby bezpośrednio na wzrost wysokości 
emerytury ubezpieczonego, przez co mogło stanowić jedynie przesłankę wydania 
wyroku zasądzającego pobierane przez ubezpieczonego świadczenie w wyższym 
wymiarze, uwzględniającym ustalony okres do stażu emerytalnego i wyliczenia 
wysokości emerytury. Prowadzi to do konkluzji, że sprawa o zaliczenie dotychczas nie 
uwzględnionego okresu składkowego lub nieskładkowego do stażu emerytalnego, 
wywierająca bezpośredni wpływ na wzrost pobieranej emerytury, jest sprawą o 
świadczenie, która poddaje się ograniczeniu ratione valoris w postępowaniu 
kasacyjnym (art. 393 pkt 1 KPC). 
Skarżący nie zrozumiał treści i motywów powoływanej uchwały Sądu Najwyż-
szego z dnia 5 stycznia 1979 r., II PZP 36/78 (OSNCP 1979 z. 6 poz. 98), której pod-
łożem była odmowna decyzja organu rentowego przyznania prawa do emerytury lub 
renty rolniczej za gospodarstwo rolne. Taki proces dotyczył wprost ustalenia uprawnień 
emerytalno-rentowych, a zatem sprawy o odmiennym charakterze prawnym od żądania 
zasądzenia wzrostu już ustalonego i realizowanego świadczenia emerytalnego. 

Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy oddalił zażalenie z mocy art. 39319 
KPC w związku z art. 385 i 397 § 2 KPC. 
 
========================================