II UZ 32/26

II UZ 32/26 
 
 
  
POSTANOWIENIE 
  
Dnia 10 marca 2026 r. 
Sąd Najwyższy w składzie: 
  
SSN Renata Żywicka 
  
w sprawie z odwołania W.M. 
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych […] Oddział w Łodzi 
o wysokość kapitału początkowego i emerytury, 
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Pracy i Ubezpieczeń  
Społecznych w dniu 10 marca 2026 r., 
zażalenia ubezpieczona na postanowienie Sądu Apelacyjnego w Łodzi 
z dnia 9 lipca 2025 r., sygn. akt III AUa 883/23,  
  
oddala zażalenie.  
  
 [it] 
  
UZASADNIENIE 
 
Wyrokiem wydanym 19 czerwca 2024 r. Sąd Apelacyjny oddalił apelację 
W.M. wniesioną od wyroku z dnia 11 kwietnia 2022 r. Sądu Okręgowego w Łodzi , 
który zmienił decyzję organu rentowego w ten sposób , że ustalił wysokość kapitału 
początkowego na dzień 1 stycznia 1999 r. na kwotę 27.834 zł przy wskaźniku 
wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego wynoszącym 16,08% a 
wysokość emerytury od 31 stycznia 2022 r. na kwotę 909,30 zł i oddalił apelację w 
pozostałym zakresie . 
W skardze kasacyjnej pełnomocnik skarżącej wskazał wartość przedmiotu 
kasacyjnego zaskarżenia na kwotę 10.912 zł wyjaśniając, że podana wartość 
zaskarżenia odzwierciedla wysokość rocznej sumy świadczeń emerytalnych 
ubezpieczonej ( 909,30 x 12 = 10911,60 ), która to suma nie uwzględnia okresów 

II UZ 32/26              
2 
 
 
składkowych ubezpieczonej to jest od 30.04.1981r. do 09.06.1981r. oraz od 
26.04.1982 r. do 28.05.1982 r. Podnosząc także dodatkowo, że wartość przedmiotu 
zaskarżenia należało wyliczyć przy uwzględnieniu treści przepisów art. 22 i art.19 
§1 k.p.c. 
Organ rentowy wykonując wezwanie sądu, wskazał że kwota kapitału 
początkowego z hipotetycznym uwzględnieniem wskazanych jako pomięte okresów 
składkowych wzrosła na dzień 1 stycznia 1999 r. do kwoty 27.845,07 zł co skutkuje 
wzrostem emerytury od 31 stycznia 2022 r. do kwoty 909,52 zł. 
Pełnomocnik 
skarżącej 
nie 
zakwestionował 
wskazanych 
wyliczeń 
podtrzymując wcześniejszą subsumpcję stanu faktycznego sprawy pod normy art. 
.22 i art. 19 § 1 k.p.c. (pismo z dnia 2 lipca 2025 r.). 
Postanowieniem z dnia 9 lipca 2025 r., III WSC U 17/25 (III AUa 883/23) Sąd 
Apelacyjny w Łodzi ustalił wartość przedmiotu kasacyjnego zaskarżenia na kwotę 3 
zł (pkt 1.); odrzucił skargę kasacyjną (pkt 2.); przyznał adwokatowi M.M. tytułem 
wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną z urzędu w postępowaniu kasacyjnym 
kwotę 270 zł powiększoną o wartość podatku VAT, którą nakazał wypłacić ze 
Skarbu Państwa kasy Sądu Apelacyjnego w Łodzi. 
Sąd Apelacyjny stwierdził, że zaskarżeniem apelacją objęty został 
skonkretyzowany zakres nieuwzględnienia do stażu okresów ubezpieczenia i ten 
też zakres objęty został zaskarżeniem w skardze kasacyjnej stanowiąc podstawę 
wyliczenia wartości przedmiotu kasacyjnego zaskarżenia. 
Autor skargi kasacyjnej, powtórzył za apelacją, że pominięte zostały okresy 
składkowe (ubezpieczenia) od 30 kwietnia 1981 r. do 9 czerwca 1981 r. oraz od 26 
kwietnia 1982 r. do 28 maja 1982 r., co skutkowało zaniżeniem wysokości kapitału 
początkowego i w konsekwencji zaniżeniem przyznanej i wyliczonej emerytury.  
W ocenie Sądu drugiej instancji przy tak ustalonym zakresie zaskarżenia 
oczywistym jest, że przedmiotowa sprawa jest sprawą majątkową i dopuszczalność 
skargi kasacyjnej determinuje stosownie do treści art. 3982 § 1 k.p.c. osiągnięcie 
progu kasacyjności wynoszącego 10.000 złotych. 

II UZ 32/26              
3 
 
 
Autor skargi kasacyjnej, wnosząc skargę wskazał wartość przedmiotu 
zaskarżenia za wskazaną w apelacji w kwocie 10.912 zł. 
Zdaniem Sądu Apelacyjnego wyliczenia poprawności arytmetycznej, 
przedstawione przez organ rentowy, których skarżąca nie zakwestionowała, 
wykazują jednoznacznie iż próg kasacyjności nie został w sprawie osiągnięty. 
Podnoszone przez pełnomocnika argumenty i zarzuty merytoryczne w kierunku 
wykładni i stosowania art. 22 i art. 19 § 1 k.p.c. także nie są skuteczne . 
Sąd odwoławczy przyznał rację skarżącemu, że w przedmiotowym 
przypadku wartość przedmiotu kasacyjnego zaskarżenia powinna być ustalona z 
zastosowaniem art. 22 k.p.c., tyle tylko, że oznacza to konieczność ustalenia 
wysokości emerytury pobieranej (909,30 zł) oraz emerytury oczekiwanej przy 
uwzględnieniu na staż do kapitału spornych okresów (909,52 zł) i następnie 
ustalenia różnicy pomiędzy tymi świadczeniami za okres roczny ( 909,52 - 909,30 = 
0,22 x 12 = 2,64 ). Wartością w tym przypadku będzie różnica pomiędzy emeryturą 
pobieraną a oczekiwaną a nie różnica w kapitale, skoro ustalenie kapitału 
początkowego jest w tym przypadku, jedynie działaniem pomocniczym, koniecznym 
dla potrzeb ustalenia wysokości emerytury.  
Wbrew argumentacji pełnomocnika skarżącej w sprawie nie ma podstaw do 
łącznego stosowania do określenia wartości przedmiotu kasacyjnego zaskarżenia 
przepisu art. 22 k.p.c. i przepisu art.19 § 1 k.p.c.  Nie negując samej zasady do 
której nawiązuje pełnomocnik skarżącej w sprawie nie występują kwestia 
świadczeń zaległych. 
W postępowaniu z odwołania od decyzji organu rentowego, przyznającej i 
ustalającej wysokość emerytury, mamy do czynienia z ustaleniem świadczeń na 
przyszłość. Kontroli podana jest decyzja według stanu z daty wniosku. Skarżąca nie 
dochodziła świadczeń sprzed daty od której przyznano jej emeryturę, a ewentualne 
świadczenia, które w przypadku pozytywnego zakończenia sporu sądowego 
mogłyby jej być wypłacone za okres od 31 stycznia 2022 r. nie są świadczeniami 
zaległymi w rozumieniu art. 19 § 1 k.p.c. które mogłyby wpływać na wartość 
przedmiotu kasacyjnego zaskarżenia. W sprawach z odwołania od decyzji organu 

II UZ 32/26              
4 
 
 
rentowego, z uwagi na zakres oraz tryb postępowania sądowego czas trwania 
postępowania sądowego nie powoduje wzrostu wartości przedmiotu zaskrzenia. 
W zażaleniu od powyższego postanowienia ubezpieczona zarzuciła 
naruszenie: art. 3986 § 2 k.p.c. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i finalne 
odrzucenie skargi kasacyjnej, w sytuacji, w której w istocie poprawnie wyliczona 
wartość przedmiotu sporu w rzeczonej sprawie uprawnia ubezpieczoną do 
wystąpienia ze skargą kasacyjną. 
W ocenie skarżącej przyjęta w skardze kasacyjnej wartość przedmiotu 
kasacyjnego zaskarżenia odzwierciedla wysokość rocznej sumy świadczeń 
emerytalnych ubezpieczonej W.M. tj. 909,30 x 12 = 10.911,60 zł, która to suma nie 
uwzględnia okresów składkowych ubezpieczonej tj. od 30.04.1981 r. do 09.06.1981 
r. oraz od 26.04.1982 r. do 28.05.1982 r.  
W ocenie ubezpieczonej nie ma podstaw do weryfikacji wartości przedmiotu 
zaskarżenia, której dokonał Sąd Apelacyjny tj. poprzez obliczenie różnicy emerytury 
pobieranej oraz emerytury oczekiwanej. Wartość tę wyznacza bowiem przedmiot 
żądania, niezależnie od oceny, czy żądanie takie zdaniem sądu jest dopuszczalne. 
Skarżąca uznaje jego zasadność, albowiem w istocie w niniejszym postępowaniu, 
żądając uwzględnienia spornych okresów przy ustaleniu kapitału początkowego 
oraz wysokości emerytury, w istocie domaga się ustalenia prawidłowej wysokości 
kapitału początkowego. W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, których 
przedmiotem jest zmiana wysokości świadczenia powtarzającego się, wartość 
przedmiotu zaskarżenia ustala się przecież na podstawie art. 22 k.p.c. w 
odniesieniu do świadczeń przyszłych, natomiast w odniesieniu do świadczeń 
zaległych następuje to na podstawie art. 19 § 1 k.p.c. Pierwszy z wyżej 
wymienionych przepisów był tym właściwym w kontekście wyliczenia wartości 
przedmiotu kasacyjnego zaskarżenia. W orzecznictwie przyjmuje się, że zasada 
wyrażona w art. 22 obowiązuje niezależnie od tego, czy żądanie obejmuje 
świadczenia powtarzające się na przyszłość, czy też za okres wsteczny. W związku 
z tym przy określaniu wartości przedmiotu sporu nie sumuje się świadczeń, 
poczynając od wskazanej w żądaniu daty, lecz oblicza się roczną wartość 
świadczeń.  

II UZ 32/26              
5 
 
 
Mając na względzie powyższe skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego 
postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz 
rozstrzygnięcie o kosztach postępowania kasacyjnego i zasądzenie na rzecz 
adwokata M.M. kosztów pomocy prawnej udzielonej powódce z urzędu w 
postępowaniu zażaleniowym przed Sądem Najwyższym według norm prawem 
przepisanych, oświadczając, że koszty te nie zostały pokryte ani w całości, ani w 
części. 
 
Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 
 
Zażalenie podlega oddaleniu. 
Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie było ustalenie kapitału 
początkowego, a w konsekwencji wysokość emerytury.  
Na podstawie art. 3982 § 1 k.p.c. skarga kasacyjna jest niedopuszczalna w 
sprawach o prawa majątkowe z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych, w 
których wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż dziesięć tysięcy złotych. 
Jednakże w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych skarga kasacyjna 
przysługuje niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia w sprawach o 
przyznanie i o wstrzymanie emerytury lub renty oraz o objęcie obowiązkiem 
ubezpieczenia społecznego. Nie ulega wątpliwości, że rozpatrywana sprawa z 
uwagi na jej przedmiot - o ustalenie kapitału początkowego - jest sprawą o prawa 
majątkowe, w której o dopuszczalności skargi kasacyjnej decyduje wartość 
przedmiotu zaskarżenia. "Kapitał początkowy" jest bowiem prawem majątkowym, a 
z jego ustaleniem związana jest wartość materialna – wysokość emerytury, która 
będzie przysługiwać uprawnionemu podmiotowi. Sprawa o ustalenie kapitału 
początkowego nie jest sprawą o przyznanie ani o wstrzymanie emerytury lub renty 
ani też sprawą o objęcie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego, w których 
skarga kasacyjna przysługuje niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia. 
Wynika to z literalnego brzmienia przepisu art. 3982 § 1 zdanie drugie k.p.c. W 
przepisie tym został bowiem wyraźnie określony zakres spraw, w których skarga 
kasacyjna przysługuje niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia.  

II UZ 32/26              
6 
 
 
W sporach sądowych o wysokość powtarzających się świadczeń z 
ubezpieczenia społecznego wartość przedmiotu sporu stanowi obliczona za okres 
jednego roku, stosownie do wskazań zawartych w art. 22 k.p.c., różnica pomiędzy 
hipotetyczną kwotą emerytury, jaką skarżący otrzymywałby, gdyby jego żądanie 
ustalenia wysokości świadczenia zostało uwzględnione, a emeryturą w kwocie 
faktycznie pobieranej (postanowienia Sądu Najwyższego: z 18 października 2000 
r., II UZ 123/00, OSNAPiUS 2002, nr 15, poz. 370; 21 lipca 2003 r., II UZ 45/03, 
OSNP 2004, nr 11, poz. 200; 23 listopada 2007 r., II UZ 30/07, OSNP 2009, nr 3-4, 
poz. 54; 2 października 2009 r., II UZ 30/09, LEX nr 583822). Jak zaś wyjaśnił Sąd 
Najwyższy w uchwale z 18 października 2012 r. (III UZP 3/12, OSNP 2013, nr 9-10, 
poz. 112) w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych, której przedmiotem jest 
zmiana 
wysokości 
świadczenia 
powtarzającego 
się, 
wartość 
przedmiotu 
zaskarżenia (art. 3982 § 1 zdanie pierwsze i drugie k.p.c.) ustala się na podstawie 
art. 22 k.p.c. w odniesieniu do świadczeń przyszłych, a w odniesieniu do świadczeń 
zaległych - na podstawie art. 19 § 1 k.p.c. W razie dochodzenia świadczeń 
przyszłych i zaległych stosuje się art. 21 k.p.c. (postanowienie Sądu Najwyższego z 
13 grudnia 2023 r., III UZ 3/23, LEX nr 3651946).  
Mając powyższe na uwadze należy uznać, że Sąd Apelacyjny prawidłowo 
ustalił wartość przedmiotu zaskarżenia i odrzucił skargę kasacyjną. 
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Najwyższy, z mocy art. 39814 w zw. z art. 
3941 § 3 k.p.c. orzekł jak w sentencji. 
Nie orzeczono o kosztach postępowania z uwagi na to, że postępowanie nie 
zostało zakończone (art. 108 § 1 zdanie pierwsze k.p.c.). 
  
  
[it] 
[a.ł]