II UZ 23/05

Postanowienie z dnia 13 maja 2005 r. II UZ 23/05 W sprawie o waloryzację emerytury skarżący ma obowiązek wskazać w kasacji wartość przedmiotu zaskarżenia (art. 3933 § 2 k.p.c.). Przewodniczący SSN Jerzy Kuźniar, Sędziowie SN: Katarzyna Gonera (spra- wozdawca), Andrzej Wasilewski. Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 maja 2005 r. sprawy z wniosku Zygmunta P. przeciwko Wojskowemu Biuru Emerytalnemu w S. o wysokość świadczenia, na skutek zażaleń wnioskodawcy na postanowienia Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 17 lutego 2005 r. [...] oraz z dnia 17 listopada 2004r. [...] 1. u c h y l i ł postanowienie Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 17 lutego 2005 r. [...], 2. o d d a l i ł zażalenie na postanowienie Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 17 listopada 2004 r. [...]. U z a s a d n i e n i e Sąd Apelacyjny-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Poznaniu wyrokiem z 17 czerwca 2004 r. [...] oddalił apelację wnioskodawcy - Zygmunta P. od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Szczecinie z 2 grudnia 2002 r. [...], oddalającego jego odwołanie od decyzji organu rentowego - Wojskowe- go Biura Emerytalnego w S. z 8 marca 1999 r., którą organ rentowy dokonał walory- zacji przysługującej wnioskodawcy emerytury wojskowej. Wyrok Sądu Apelacyjnego zaskarżył kasacją pełnomocnik wnioskodawcy. W kasacji wskazano, że wyrok ten „rażąco naruszył i złamał treść przepisów prawa materialnego i naruszył treść przepisów prawa postępowania cywilnego, doprowa- dzając do nieważności postępowania apelacyjnego, które mogły mieć istotny wpływ 2 na rozstrzygnięcie w sprawie, szczegółowo omówione w uzasadnieniu niniejszej ka- sacji”. W wyniku wezwania pełnomocnika skarżącego do uzupełnienia wniesionej kasacji poprzez określenie wartości przedmiotu zaskarżenia, w uzupełniającym ka- sację piśmie procesowym z 13 września 2004 r., pełnomocnik skarżącego odmówił określenia wartości przedmiotu zaskarżenia, stwierdzając, że nie może wskazać wartości przedmiotu sporu, ponieważ wnioskodawca nie ma przyznanej emerytury, i oświadczając równocześnie, iż „nigdy nie została wydana decyzja Wojskowego Biura Emerytalnego przyznająca mu emeryturę. Począwszy od 1986 r. ma wypłacane świadczenie zaliczkowo na zabezpieczenie. Nie może więc być mowy o wysokości emerytury i jej waloryzacji”. W tej sytuacji Sąd Apelacyjny w Poznaniu postanowieniem z 17 listopada 2004 r., wskazując jako sygnaturę akt sprawy [...], odrzucił kasację wnioskodawcy z uwagi na nieoznaczenie przez jego pełnomocnika wartości przedmiotu zaskarżenia kasacją oraz niespełnienie wymagań wskazanych w art. 3933 § 1 pkt 2 i 3 k.p.c. W uzasadnieniu postanowienia o odrzuceniu kasacji wskazano, że zgodnie z art. 3933 § 1 k.p.c. kasacja powinna zawierać oznaczenie orzeczenia, od którego jest wniesiona, ze wskazaniem, czy jest zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, przedstawienie okoliczności uzasadniają- cych jej rozpoznanie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądania uchylenia lub zmiany. Ponadto, zgodnie z art. 3933 § 2 k.p.c., kasa- cja powinna czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma procesowego, a w sprawach o prawa majątkowe powinna zawierać oznaczenie wartości przedmiotu zaskarżenia. Według art. 3921 § 1 k.p.c., kasacja nie przysługuje w sprawach o prawa majątkowe, w których wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa niż dziesięć tysięcy złotych, jednakże w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych kasacja przysługuje niezależnie od wartości przedmiotu zaskarżenia w sprawach o przyzna- nie i o wstrzymanie emerytury lub renty oraz o objęcie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego. Przedmiotowa sprawa jest sprawą z zakresu ubezpieczeń społecz- nych, lecz jej przedmiotem nie jest przyznanie lub wstrzymanie emerytury, lecz wy- sokość przyznanego świadczenia emerytalnego, wobec czego o dopuszczalności kasacji w niniejszej sprawie decyduje wartość przedmiotu zaskarżenia. Ponieważ wniesiona kasacja nie spełniała wymagań wskazanych w art. 3933 § 2 k.p.c., pełno- mocnik skarżącego został wezwany do usunięcia dostrzeżonych braków przez poda- 3 nie wartości przedmiotu zaskarżenia i sposobu jej obliczenia. W odpowiedzi na to wezwanie pełnomocnik powołał się na to, że nigdy nie została wydana decyzja Woj- skowego Biura Emerytalnego przyznająca wnioskodawcy emeryturę, a począwszy od 1986 r. ma on wypłacane świadczenie zaliczkowo na zabezpieczenie. Sąd Apela- cyjny nie podzielił tego argumentu. Przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie jest wysokość świadczenia emerytalnego. W sprawach o takim charakterze wartość przedmiotu sporu podlega ustaleniu według art. 22 k.p.c. Dlatego oznaczenie warto- ści przedmiotu zaskarżenia było możliwe. Tymczasem pełnomocnik skarżącego nie uzupełnił w wyznaczonym terminie braku formalnego kasacji w postaci oznaczenia wartości przedmiotu zaskarżenia, co uniemożliwia nadanie sprawie biegu i jest pod- stawą odrzucenia kasacji zgodnie z art. 3935 k.p.c. Ponadto wniesiona kasacja nie spełnia wymagań wskazanych w art. 3933 § 1 pkt 2 i 3 k.p.c., co również uzasadnia odrzucenie kasacji. Wymagania kasacji, o których stanowi art. 3933 § 1 k.p.c., nie mogą być uzupełnione, a kasacja niespełniająca któregokolwiek z tych warunków podlega odrzuceniu bez wzywania do uzupełnienia braków. Do spełnienia wymagań wskazanych w art. 3933 § 1 pkt 2 k.p.c. nie wystarczy samo wskazanie przepisów prawa, które zdaniem skarżącego zostały naruszone. Konieczne jest wskazanie, na czym w konkretnym wypadku polega naruszenie prawa materialnego lub proceso- wego. Tymczasem skarżący ograniczył się do wyliczenia wielu przepisów, nie poda- jąc konkretnie, na czym miałoby polegać naruszenie każdego z nich przez Sąd Ape- lacyjny. Postanowienie z 17 listopada 2004 r. o odrzuceniu kasacji zaskarżył zażale- niem pełnomocnik wnioskodawcy, zarzucając naruszenie art. 48 § 1 pkt 5 k.p.c., art. 379 pkt 4 i 5 k.p.c., art. 3935 k.p.c. w związku z art. 39311 § 1 k.p.c. i art. 3931 pkt 1 i 2 k.p.c. Skarżący wniósł o uchylenie tego postanowienia w całości i merytoryczne roz- poznanie kasacji od wyroku Sądu Apelacyjnego z 17 czerwca 2004 r. jako kasacji uzasadnionej i dopuszczalnej. Skarżący wskazał również, że w sprawie niniejszej nie ma żadnej wartości przedmiotu sporu z braku podstaw prawnych do jej wykazania, wyliczenia czy naliczenia dopóty, dopóki Wojskowe Biuro Emerytalne w S. nie wyda i nie doręczy do rąk powoda konstytutywnego odrębnego, prawotwórczego admini- stracyjnego aktu prawnego - administracyjnej decyzji emerytalnej ustalającej prawo powoda do emerytury wojskowej. Wskazał ponadto, że środek odwoławczy - kasacja - w treści swej zawiera wszystkie warunki formalne i podstawy kasacyjne, o których jest mowa w przepisach art. 3931 pkt 1 i 2 k.p.c. i art. 3933 § 1 i 2 k.p.c. 4 W dniu 29 stycznia 2005 r. wpłynęło do Sądu Apelacyjnego w Poznaniu pismo wnioskodawcy, w którym w nawiązaniu do treści kasacji oraz zażalenia wniesionych przez jego pełnomocnika w powyższej sprawie oświadczył on, że „cofam wszelkie i odwołuję wszelkie fikcyjne, hipotetyczne wartości przedmiotu sporu, o ile takie zo- stały przez kogoś wskazane bez podstawy prawnej z mocą ex tunc, zażalenie i ka- sację w sprawach [...] podtrzymuję w całości”. Mając na uwadze treść powyższego pisma wnioskodawcy z dnia 29 stycznia 2005 r., Sąd Apelacyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 17 lutego 2005 r., po- dając jako sygnaturę akt sprawy numer kontrolki wpływu kasacji [...], umorzył postę- powanie kasacyjne, przyjąwszy że wnioskodawca cofnął wniesioną kasację. Powyższe postanowienie zaskarżył w całości zażaleniem pełnomocnik ubez- pieczonego, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania cywilnego. Skar- żący wniósł o uchylenie w całości z mocą ex tunc zaskarżonego postanowienia z 17 lutego 2005 r. i merytoryczne rozpoznanie zażalenia powoda z 20 grudnia 2004 r. na postanowienie Sądu Apelacyjnego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Po- znaniu z 17 listopada 2004 r. odrzucające kasację powoda oraz rozstrzygnięcie sprawy kasacji powoda z 27 sierpnia 2004 r. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Po- znaniu z 17 czerwca 2004 r. [...]. Pełnomocnik wskazał w zażaleniu, że w sprawie [...] powód nie cofnął i nie cofa ani wniesionego 20 grudnia 2004 r. zażalenia, ani też kasacji z 27 sierpnia 2004 r. uzupełnionej pismami z 30 sierpnia i 12 października 2004 r. Pismem z 29 stycznia 2005 r. powód cofnął tylko i wyłącznie wskazane bez podstawy prawnej wartości przedmiotu sporu. Natomiast pismem tym z pewnością nie cofnął ani nie cofa zaża- lenia w sprawie [...], ani kasacji w sprawie [...]. Zdaniem skarżącego interpretacja treści pisma powoda z 29 stycznia 2005 r. przez Sąd Apelacyjny jest błędna, niewła- ściwa, bezprawna, bezpodstawna i samowolna. Sąd Najwyższy zważył, co następuje: 1. Sąd Apelacyjny w Poznaniu postanowieniem z 17 lutego 2005 r. [...] umo- rzył postępowanie wszczęte na skutek wniesionej przez pełnomocnika wnioskodaw- cy kasacji od wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 17 czerwca 2004 r. z tej przyczyny, że „pismem z dnia 29.01.2005 r. wnioskodawca Zygmunt P. cofnął wnie- sioną kasację w sprawie.” Tymczasem, wnioskodawca w swym piśmie z 29 stycznia 5 2005 r. wyraźnie oświadczył, co następuje: „cofam wszelkie i odwołuję wszelkie fik- cyjne, hipotetyczne wartości przedmiotu sporu o ile takie zostały przez kogoś wska- zane bez podstawy prawnej z mocą ex tunc, zażalenie i kasację w sprawach [...] podtrzymuję w całości”. W tej sytuacji, brak było podstaw dla umorzenia postępowa- nia kasacyjnego z powodu cofnięcia przez wnioskodawcę wniesionej kasacji, a w konsekwencji zażalenie pełnomocnika wnioskodawcy na powyższe postanowienie Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 17 lutego 2005 r. w sprawie umorzenia postępo- wania kasacyjnego w tej sprawie okazało się zasadne. Z pisma wnioskodawcy jed- noznacznie wynikała wola „podtrzymania” kasacji, a cofnięcie nie dotyczy tego środka odwoławczego, lecz „wszelkich fikcyjnych hipotetycznych wartości przedmiotu sporu”. Biorąc powyższe pod rozwagę Sąd Najwyższy na podstawie art. 39815 § 1 k.p.c. w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. orzekł jak w sentencji. Otworzyło to drogę do rozpoznania zażalenia pełnomocnika wnioskodawcy na postanowienie o odrzuceniu kasacji. 2. W rozpoznawanej sprawie jest poza sporem, że Sąd Apelacyjny w Pozna- niu wyrokiem z 17 czerwca 2004 r. oddalił apelację wnioskodawcy od wyroku Sądu Okręgowego-Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Szczecinie z 2 grudnia 2002 r., oddalającego jego odwołanie od decyzji organu rentowego - Wojskowego Biura Emerytalnego w S. z 8 marca 1998 r., mocą której dokonano waloryzacji przysługu- jącej wnioskodawcy emerytury wojskowej. W konsekwencji, Sąd Apelacyjny w Po- znaniu w uzasadnieniu postanowienia z 17 listopada 2004 r. o odrzuceniu kasacji pełnomocnika wnioskodawcy od powyższego wyroku Sądu Apelacyjnego w Pozna- niu z 17 czerwca 2004 r. stwierdził, że przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest wysokość świadczenia emerytalnego , a w takich sprawach wartość przedmiot sporu podlega ustaleniu w oparciu o art. 22 k.p.c. Tym samym Sąd nie zgodził się ze sta- nowiskiem skarżącego, jakoby oznaczenie wartości przedmiotu zaskarżenia było niemożliwe. To stanowisko Sądu Apelacyjnego jest prawidłowe i uzasadnione. Wbrew poglądom wnioskodawcy i jego pełnomocnika rozpoznawana sprawa nie jest sprawą o przyznanie emerytury ani też o objęcie obowiązkiem ubezpieczenia spo- łecznego, lecz sprawą o waloryzację świadczenia emerytalnego, co jednoznacznie wynika z treści decyzji organu rentowego, od której wnioskodawca odwołał się do Sądu Okręgowego. W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych przedmiot sprawy sądowej wyznacza treść decyzji organu rentowego, a nie wyobrażenie o tym 6 przedmiocie prezentowane przez ubezpieczonego. W tej sytuacji wnioskodawca miał obowiązek wskazać w kasacji wartość przedmiotu zaskarżenia, czego nie uczynił, ani nie wykazał, aby wartość ta wynosiła co najmniej dziesięć tysięcy złotych (art. 3921 § 1 k.p.c.). Przepis art. 3921 § 1 k.p.c. stanowi, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych kasacja nie przysługuje, jeżeli wartość przedmiotu zaskarżenia jest niż- sza niż dziesięć tysięcy złotych, chyba że kasacja wniesiona została w sprawie o przyznanie lub wstrzymanie emerytury lub renty albo o objęcie obowiązkiem ubez- pieczenia społecznego. W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych przedmiot sporu określa przedmiot decyzji organu rentowego zaskarżonej do sądu ubezpieczeń społecznych. Ten przedmiot wyznacza również wartość przedmiotu zaskarżenia. Rozpoznawana sprawa dotyczyła waloryzacji emerytury wojskowej. Wartość przed- miotu zaskarżenia powinna stanowić zatem kwota obliczona według reguł określo- nych w art. 22 k.p.c. jako suma różnicy świadczeń za jeden rok. W związku z tym wartość przedmiotu sporu, a następnie wartość przedmiotu zaskarżenia kasacyj- nego, stanowiłaby w rozpoznawanej sprawie kwota różnicy między wysokością eme- rytury pobieranej przez ubezpieczonego a wysokością emerytury po jej zwaloryzo- waniu, za okres jednego roku, ustalona według reguł określonych w art. 22 k.p.c. Pełnomocnik wnioskodawcy nie uczynił zadość wezwaniu Sądu Apelacyjnego do uzupełnienia kasacji poprzez podanie wartości przedmiotu zaskarżenia, wskazując w swym piśmie procesowym z 13 września 2004 r., że nie może oznaczyć wartości przedmiotu zaskarżenia, bowiem nigdy nie została wydana decyzja Wojskowego Biura Emerytalnego przyznająca wnioskodawcy emeryturę, a począwszy od 1986 r. ma on wypłacane świadczenie zaliczkowo na zabezpieczenie. Takie stanowisko skarżącego jest nieusprawiedliwione stanem faktycznym Rozpoznawana sprawa nie jest sprawą o prawo do emerytury - tę bowiem przyznano ubezpieczonemu, wbrew twierdzeniom jego pełnomocnika - lecz sprawą o wysokość świadczenia emerytalnego. Dopuszczalność kasacji w sprawie o ustalenie nowej wysokości świadczeń podlega natomiast ograniczeniu ze względu na wartość przedmiotu zaskarżenia (art. 3921 § 1 k.p.c.), a zatem zażalenie na postanowienie Sądu Apelacyjnego z 17 listopada 2004 r. należało oddalić jako niezasadne. Ponadto należy zgodzić się z oceną Sądu Apelacyjnego, że wniesiona przez pełno- mocnika skarżącego kasacja (pismo z 27 sierpnia 2004 r.) - podobnie jak uzupełnia- jące ją pismo procesowe z 31 sierpnia 2004 r., wniesione w terminie do zaskarżenia, 7 określonym w art. 3934 k.p.c. - nie przedstawia okoliczności uzasadniających przyję- cie kasacji do rozpoznania (art. 3933 § 1 pkt 3 k.p.c.) , a zatem zawiera wadę kon- strukcyjną niepodlegającą uzupełnieniu na wezwanie sądu. Nie sposób bowiem w obszernych, wielostronicowych wywodach doszukać się okoliczności wskazanych w art. 393 § 1 lub § 2 k.p.c., a wielokrotnie powtarzane zarzuty dotyczące rażącego naruszenia prawa i doprowadzenia do nieważności postępowania mogą być zakwali- fikowane jedynie jako uzasadnienie podstaw kasacyjnych (art. 3933 § 1 pkt 2 k.p.c.), nie zaś przedstawienie okoliczności uzasadniających rozpoznanie kasacji (art. 3933 § 1 pkt 3 k.p.c.). Kasacja, jako szczególny środek odwoławczy, powinna być sporzą- dzona wyjątkowo starannie przez wnoszącego ją profesjonalnego pełnomocnika (adwokata lub radcę prawnego), z uwzględnieniem wszelkich niezbędnych, wyod- rębnionych, osobno potraktowanych elementów konstrukcyjnych opisanych w art. 3933 § 1 k.p.c. Tego wymagania formalnego kasacja wniesiona w rozpoznawanej sprawie nie spełnia, co także stanowi o jej niedopuszczalności, na co słusznie zwrócił uwagę Sąd Apelacyjny. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd Najwyższy oddalił zażalenie na postano- wienie o odrzuceniu kasacji na podstawie art. 39814 w związku z art. 3941 § 3 k.p.c. ========================================