II USKP 23/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną organu rentowego (ZUS) od wyroku Sądu Apelacyjnego, który utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego. Sprawa dotyczyła ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne dla D.C., pracownicy A. O. (prowadzącej działalność gospodarczą w postaci przedszkola i szkoły). D.C. była zatrudniona na umowę o pracę przez A. O., a jednocześnie zawierała umowy zlecenia z E. Sp. z o.o., w której A. O. pełniła funkcję prezesa zarządu. ZUS uznał, że zgodnie z art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, przychody z umów zlecenia powinny być wliczane do podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne u pracodawcy A. O., ponieważ spółka E. nie była samodzielna finansowo i była powiązana z A. O. Sądy niższych instancji uznały jednak, że praca wykonywana przez D.C. w ramach umów zlecenia była świadczona na rzecz Fundacji E. (która współpracowała ze spółką E. i organizowała wydarzenia), a nie bezpośrednio na rzecz A. O. jako pracodawcy. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną ZUS, podzielając stanowisko sądów niższych instancji. Podkreślono, że zarzuty skargi kasacyjnej były wadliwie sformułowane, a także stanowiły próbę podważenia ustaleń faktycznych dokonanych przez sądy niższych instancji, co jest niedopuszczalne na etapie postępowania kasacyjnego. Sąd Najwyższy potwierdził, że kluczowe jest ustalenie, czy praca w ramach umowy cywilnoprawnej jest faktycznie świadczona na rzecz pracodawcy, z którym istnieje stosunek pracy, lub czy pracownik wykonuje pracę na rzecz tego pracodawcy w ramach umowy z osobą trzecią.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w kontekście powiązań między pracodawcą, pracownikiem i podmiotem trzecim, na rzecz którego pracownik wykonuje pracę w ramach umowy cywilnoprawnej.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, gdzie kluczowe było ustalenie rzeczywistego beneficjenta pracy świadczonej w ramach umów zlecenia.
Zagadnienia prawne (3)
Czy pracownik wykonujący pracę na podstawie umowy zlecenia zawartej z podmiotem trzecim (spółką), w sytuacji gdy pracodawca (osoba fizyczna) jest wspólnikiem tej spółki i finansuje jej działalność, powinien być objęty obowiązkiem opłacania składek na ubezpieczenia społeczne u tego pracodawcy na podstawie art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli praca w ramach umowy zlecenia nie jest faktycznie świadczona na rzecz pracodawcy, z którym istnieje stosunek pracy, lub na rzecz tego pracodawcy w ramach umowy z osobą trzecią, nawet jeśli podmiot trzeci nie jest samodzielny finansowo.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych ma zastosowanie, gdy pracownik wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy, lub gdy w ramach umowy cywilnoprawnej z osobą trzecią wykonuje pracę na rzecz tego pracodawcy. W analizowanej sprawie ustalono, że praca D.C. w ramach umów zlecenia była świadczona na rzecz Fundacji E. (poprzez współpracę ze spółką E.), a nie bezpośrednio na rzecz A. O. jako pracodawcy, mimo powiązań osobowych i finansowych.
Czy zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów postępowania, które dotyczą ustalenia stanu faktycznego lub oceny dowodów, mogą stanowić podstawę do uchylenia zaskarżonego wyroku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zgodnie z art. 398^13 § 2 k.p.c. Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia, jeżeli skarga nie zawiera zarzutu naruszenia przepisów postępowania lub jeśli taki zarzut okaże się niezasadny. Zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów nie mogą stanowić podstawy skargi kasacyjnej (art. 398^3 § 3 k.p.c.).
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że zarzut naruszenia art. 231 k.p.c. (domniemanie faktyczne) odnosi się do ustaleń faktycznych i stanowi próbę podważenia oceny stanu faktycznego dokonanej przez sąd drugiej instancji, co jest niedopuszczalne na etapie skargi kasacyjnej.
Czy zarzuty naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie zostały prawidłowo sformułowane w skardze kasacyjnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli skarżący nie wskazuje wyraźnie, na czym polega wadliwa interpretacja lub jak przepis powinien być rozumiany, a jedynie polemizuje z oceną stanu faktycznego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że zarzuty naruszenia art. 4 pkt 2a w zw. z art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz art. 8 ust. 2a u.s.u.s. były wadliwie sformułowane, ponieważ nie wskazywały na błędną interpretację przepisów, a jedynie próbowały podważyć zastosowanie tych przepisów w konkretnym stanie faktycznym.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| A. O. | osoba_fizyczna | odwołująca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych | instytucja | organ rentowy |
| D. C. | osoba_fizyczna | zainteresowana |
Przepisy (9)
Główne
u.s.u.s. art. 8 § ust. 2a
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Za pracownika uważa się także osobę wykonującą pracę na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo umowy o dzieło, jeżeli umowę taką zawarła z pracodawcą, z którym pozostaje w stosunku pracy, lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy. Podstawa wymiaru składek obejmuje łączny przychód z tytułu stosunku pracy oraz umów cywilnoprawnych.
Pomocnicze
u.s.u.s. art. 18 § ust. 1a
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
W przypadku pracowników, o jakich mowa w art. 8 ust. 2a, w podstawie wymiaru składek uwzględnia się również przychód z tytułu umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy, do której stosuje się przepisy dotyczące zlecenia albo umowy o dzieło.
u.s.u.s. art. 20 § ust. 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne stanowi łączny przychód uzyskany z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy oraz umów cywilnoprawnych.
k.c. art. 58 § § 1
Kodeks cywilny
Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności ten, że na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wstępują odpowiednie przepisy ustawy.
k.p.c. art. 328 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Przepis dotyczący wymogów uzasadnienia wyroku (obecnie art. 327^1 § 1 k.p.c.).
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada swobodnej oceny dowodów.
k.p.c. art. 231
Kodeks postępowania cywilnego
Domniemanie faktyczne.
k.p.c. art. 398^13 § § 1 i 2
Kodeks postępowania cywilnego
Zakres rozpoznania sprawy przez Sąd Najwyższy.
k.p.c. art. 398^3 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Zakaz opierania skargi kasacyjnej na zarzutach dotyczących ustalenia faktów lub oceny dowodów.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Praca wykonywana przez D.C. w ramach umów zlecenia była świadczona na rzecz Fundacji E. (poprzez współpracę ze spółką E.), a nie bezpośrednio na rzecz pracodawcy A. O. • Powiązania osobowe i finansowe między A. O., spółką E. i Fundacją E. nie przesądzają o tym, że praca w ramach umów zlecenia była świadczona na rzecz A. O. jako pracodawcy. • Zarzuty skargi kasacyjnej były wadliwie sformułowane i stanowiły próbę podważenia ustaleń faktycznych.
Odrzucone argumenty
Praca D.C. w ramach umów zlecenia powinna być wliczana do podstawy wymiaru składek u pracodawcy A. O. na podstawie art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, ponieważ spółka E. nie była samodzielna finansowo i była powiązana z A. O. • Umowa zlecenia była zawarta w celu obejścia przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. • Spółka E. jest podmiotem prawnym powstałym wyłącznie w celu osiągania korzyści finansowych przez odwołującą się przejawiająca się w obniżeniu kosztów zatrudnienia (zarzut naruszenia art. 58 § 1 k.c.).
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi stanowiącymi podstawę zaskarżonego orzeczenia, jeżeli skarga nie zawiera zarzutu naruszenia przepisów postępowania (bądź jeżeli taki zarzut okaże się niezasadny). • Zarzuty dotyczące ustalenia faktów lub oceny dowodów nie mogą stanowić podstawy skargi kasacyjnej. • Zarzuty naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie zostały wadliwie sformułowane. • Praca w ramach umowy zlecenia nie stanowiła pracy wykonywanej na rzecz odwołującej się A. O.
Skład orzekający
Krzysztof Rączka
przewodniczący-sprawozdawca
Bohdan Bieniek
członek
Józef Iwulski
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w kontekście powiązań między pracodawcą, pracownikiem i podmiotem trzecim, na rzecz którego pracownik wykonuje pracę w ramach umowy cywilnoprawnej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, gdzie kluczowe było ustalenie rzeczywistego beneficjenta pracy świadczonej w ramach umów zlecenia.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu rozgraniczenia umów o pracę i umów zlecenia w kontekście składek ZUS, a także złożonych relacji między różnymi podmiotami prawnymi i osobami fizycznymi.
“ZUS chciał dodatkowych składek? Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy umowa zlecenie nie obciąża pracodawcy.”
Sektor
edukacja
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.