II USKP 122/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną organu rentowego od wyroku Sądu Apelacyjnego, który oddalił apelację od orzeczenia Sądu Okręgowego. Sprawa dotyczyła odpowiedzialności J. P., członka zarządu G. Sp. z o.o. w upadłości, za zaległe składki na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne w kwocie ponad 245 tys. zł. Sądy niższych instancji uznały, że odwołujący się nie ponosi odpowiedzialności, ponieważ wniosek o ogłoszenie upadłości został złożony we właściwym czasie (lub bez jego winy), tj. w ciągu 14 dni od uzyskania wiedzy o sytuacji finansowej spółki na podstawie sprawozdania finansowego za 2009 r., sporządzonego w lutym 2010 r. Sąd Najwyższy uznał jednak skargę kasacyjną za uzasadnioną. Wskazał, że sądy obu instancji nie ustaliły wystarczająco momentu, w którym spółka stała się niewypłacalna w rozumieniu art. 11 Prawa upadłościowego i naprawczego (zarówno z powodu niewykonywania wymagalnych zobowiązań, jak i przekroczenia wartości majątku przez zobowiązania). Sąd Najwyższy podkreślił, że moment niewypłacalności nie jest związany wyłącznie z datą sporządzenia rocznego sprawozdania finansowego, a zarząd ma obowiązek bieżącego monitorowania sytuacji finansowej spółki. Brak wystarczających ustaleń faktycznych w tym zakresie uniemożliwił prawidłowe zastosowanie art. 116 Ordynacji podatkowej, co skutkowało uchyleniem zaskarżonego wyroku i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie momentu niewypłacalności spółki dla oceny odpowiedzialności członków zarządu za składki ZUS i inne zobowiązania, obowiązki zarządu w zakresie monitorowania sytuacji finansowej.
Dotyczy specyficznej sytuacji spółki w upadłości i odpowiedzialności za składki ZUS, ale zasady dotyczące monitorowania sytuacji finansowej mają szersze zastosowanie.
Zagadnienia prawne (2)
Czy wniosek o ogłoszenie upadłości spółki został złożony przez członka zarządu we właściwym czasie, zgodnie z art. 116 § 1 Ordynacji podatkowej, uwzględniając moment uzyskania wiedzy o niewypłacalności spółki?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sądy niższych instancji uznały, że wniosek został złożony we właściwym czasie lub bez winy odwołującego się, opierając się na dacie sporządzenia sprawozdania finansowego. Sąd Najwyższy uznał, że ustalenia faktyczne w tym zakresie były niewystarczające.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy stwierdził, że sądy niższych instancji nie ustaliły wystarczająco momentu niewypłacalności spółki (art. 11 Prawa upadłościowego) i nie oceniły prawidłowo, czy zarząd dołożył należytej staranności w monitorowaniu sytuacji finansowej spółki, co jest kluczowe dla oceny 'właściwego czasu' złożenia wniosku o upadłość.
Czy choroba głównej księgowej i opóźnienie w sporządzeniu sprawozdania finansowego mogą stanowić usprawiedliwienie dla niezłożenia wniosku o upadłość we właściwym terminie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy uznał, że choroba księgowej nie jest wystarczającą okolicznością usprawiedliwiającą niezłożenie wniosku o upadłość we właściwym terminie, zwłaszcza gdy zarząd nie monitorował bieżącej sytuacji finansowej spółki.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że zarząd ma obowiązek aktywnego monitorowania sytuacji finansowej spółki, a nie biernego oczekiwania na sporządzenie rocznego sprawozdania finansowego. Opóźnienie w złożeniu wniosku o upadłość z powodu choroby księgowej nie zwalnia zarządu z odpowiedzialności, jeśli nie wykazał on należytej staranności.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. P. | osoba_fizyczna | odwołujący |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Warszawie | instytucja | organ rentowy |
| G. Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej | spółka | płatnik składek |
Przepisy (8)
Główne
OP art. 116 § § 1
Ordynacja podatkowa
Określa odpowiedzialność osób trzecich za zaległości podatkowe, w tym członków zarządu spółki, jeśli nie zgłoszą wniosku o upadłość we właściwym czasie.
p.u.n. art. 11 § ust. 1
Ustawa Prawo upadłościowe i naprawcze
Definiuje dłużnika jako niewypłacalnego, jeżeli nie wykonuje swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych.
p.u.n. art. 11 § ust. 2
Ustawa Prawo upadłościowe i naprawcze
Definiuje dłużnika jako niewypłacalnego, jeżeli jego zobowiązania przekroczą wartość jego majątku, nawet gdy na bieżąco te zobowiązania wykonuje.
u.s.u.s. art. 31
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Reguluje kwestie związane z odpowiedzialnością za składki.
Pomocnicze
p.u.n. art. 21
Ustawa Prawo upadłościowe i naprawcze
Dotyczy terminu na złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości.
u.o.r. art. 52 § ust. 1
Ustawa o rachunkowości
Określa obowiązek sporządzenia sprawozdania finansowego.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zasad swobodnej oceny dowodów przez sąd.
k.s.h. art. 212
Kodeks spółek handlowych
Dotyczy sporządzania bilansów częściowych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewystarczające ustalenie momentu niewypłacalności spółki. • Brak oceny należytej staranności zarządu w monitorowaniu sytuacji finansowej spółki. • Niewłaściwe zastosowanie art. 116 OP i art. 11 p.u.n.
Odrzucone argumenty
Argumenty Sądu Apelacyjnego o złożeniu wniosku o upadłość we właściwym czasie lub bez winy odwołującego się.
Godne uwagi sformułowania
taki sposób zastosowania art. 11 ust. 2 p.u.n. w związku z art. 116 § 1 OP czyni rozwiązanie przewidziane w tych przepisach (...) całkowicie nieefektywnym. • zarząd ma obowiązek monitorowania stanu finansów spółki i oceny, czy dochodzi do krótkotrwałego wstrzymania płacenia długów na skutek przejściowych trudności, czy też dochodzi do zaprzestania płacenia długów w sposób trwały. • biernie oczekiwał na sporządzenie rocznego bilansu rachunku zysków i strat (...) chociaż powinien znać bieżącą sytuację majątkową spółki monitorować ją z wymaganą rozwagą.
Skład orzekający
Dawid Miąsik
przewodniczący-sprawozdawca
Zbigniew Korzeniowski
członek
Krzysztof Staryk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie momentu niewypłacalności spółki dla oceny odpowiedzialności członków zarządu za składki ZUS i inne zobowiązania, obowiązki zarządu w zakresie monitorowania sytuacji finansowej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji spółki w upadłości i odpowiedzialności za składki ZUS, ale zasady dotyczące monitorowania sytuacji finansowej mają szersze zastosowanie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy odpowiedzialności finansowej członków zarządu za długi spółki, co jest częstym problemem w biznesie. Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczowe kwestie dotyczące momentu niewypłacalności i obowiązków zarządu, co ma praktyczne znaczenie dla przedsiębiorców i prawników.
“Czy choroba księgowej zwalnia zarząd z odpowiedzialności za długi ZUS? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 245 499,24 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.