II USK 254/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku spółki W. Sp. z o.o. o wydanie pisemnej interpretacji przepisów prawnych w przedmiocie podlegania ubezpieczeniom społecznym przez cudzoziemców zatrudnionych na umowę zlecenie na terenie Polski. ZUS uznał za nieprawidłowe stanowisko spółki, że cudzoziemcy ci nie podlegają ubezpieczeniom społecznym, powołując się na przepisy ustawy Prawo przedsiębiorców. Sąd Okręgowy w Suwałkach zmienił decyzję ZUS, stwierdzając brak obowiązku podlegania ubezpieczeniom przez wskazanych cudzoziemców, opierając się na art. 5 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (dalej jako ustawa systemowa), który wyłącza spod ubezpieczeń obywateli państw obcych, których pobyt na terenie RP nie ma charakteru stałego. Sąd Apelacyjny w Białymstoku zmienił wyrok Sądu Okręgowego, oddalając odwołanie spółki i uznając decyzję ZUS za prawidłową. Sąd Apelacyjny wskazał, że o podleganiu ubezpieczeniom społecznym nie decyduje charakter dokumentu pobytowego ani długość pobytu, lecz faktyczny charakter pobytu na terytorium RP w okresie wykonywania działalności stanowiącej tytuł do ubezpieczeń. Spółka wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie art. 5 ust. 2 ustawy systemowej. Sąd Najwyższy, rozpatrując wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania, odmówił jej przyjęcia. Stwierdził, że strona skarżąca nie wykazała istnienia przesłanki z art. 398^9 § 1 pkt 2 k.p.c., tj. potrzeby wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie. Sąd Najwyższy podkreślił, że ugruntowane orzecznictwo SN stanowi, iż o podleganiu ubezpieczeniom społecznym nie decyduje charakter dokumentu pobytowego ani długość pobytu, lecz faktyczny charakter pobytu w okresie wykonywania działalności. Sąd Najwyższy wskazał również, że pojęcie "pobytu stałego" na gruncie art. 5 ust. 2 ustawy systemowej zostało już wielokrotnie wyjaśnione w orzecznictwie i nie należy go odczytywać przez pryzmat przepisów ustawy o cudzoziemcach. W konsekwencji, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził od spółki na rzecz ZUS zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 5 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych dotycząca charakteru pobytu cudzoziemców a podlegania ubezpieczeniom społecznym, zwłaszcza w kontekście umów zlecenia.
Dotyczy specyficznej sytuacji cudzoziemców zatrudnianych na umowę zlecenie, których pobyt w Polsce nie ma charakteru stałego w rozumieniu ustawy systemowej.
Zagadnienia prawne (1)
Czy cudzoziemcy niebędący obywatelami Polski ani innych państw członkowskich UE, przebywający na terytorium RP w związku z wykonywaniem umów zlecenia, podlegają z tego tytułu ubezpieczeniom społecznym w Polsce, jeśli ich pobyt nie ma charakteru stałego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli ich pobyt na terenie Polski nie ma charakteru stałego, nie podlegają ubezpieczeniom społecznym, jednakże charakter pobytu stałego nie jest definiowany przez posiadane zezwolenia pobytowe, a przez faktyczny charakter pobytu w okresie wykonywania działalności stanowiącej tytuł do ubezpieczeń.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej, wskazując na ugruntowane orzecznictwo, zgodnie z którym o podleganiu ubezpieczeniom społecznym nie decyduje charakter dokumentu pobytowego ani długość pobytu, lecz faktyczny charakter pobytu w okresie wykonywania działalności. Pojęcie 'pobytu stałego' na gruncie art. 5 ust. 2 ustawy systemowej jest autonomiczne i nie powinno być interpretowane przez pryzmat przepisów ustawy o cudzoziemcach.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| W. Sp. z o.o. w S. | spółka | odwołująca się / skarżąca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Gdańsku | instytucja | organ rentowy / pozwany |
Przepisy (10)
Główne
ustawa systemowa art. 5 § ust. 2
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Nie podlegają ubezpieczeniom społecznym obywatele państw obcych, których pobyt na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej nie ma charakteru stałego i którzy są zatrudnieni w obcych przedstawicielstwach dyplomatycznych, urzędach konsularnych, misjach, misjach specjalnych lub instytucjach międzynarodowych, chyba że umowy międzynarodowe stanowią inaczej. Kluczowy jest faktyczny charakter pobytu w okresie wykonywania działalności stanowiącej tytuł do ubezpieczeń, a nie charakter dokumentu pobytowego czy długość pobytu.
k.p.c. art. 398^9 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy.
k.p.c. art. 398^9 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Pomocnicze
ustawa systemowa art. 6 § ust. 1 pkt 4
Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych
Osoby wykonujące pracę na podstawie m.in. umowy zlecenia podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym, jednakże przepis art. 5 ust. 2 stanowi wyłączenie.
ustawa Prawo przedsiębiorców art. 34 § ust. 1 i ust. 5
Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców
Podstawa wydania decyzji ZUS o uznaniu za nieprawidłowe stanowiska przedsiębiorcy.
k.p.c. art. 98 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa zasądzenia zwrotu kosztów postępowania.
k.p.c. art. 398^21
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa rozstrzygnięcia o kosztach postępowania kasacyjnego.
ustawa o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy art. 10 § ust. 2 pkt 3 i art. 88 pkt 1
Ustawa z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy
Przywołana w kontekście zezwoleń na pracę.
k.p.a. art. 104
Kodeks postępowania administracyjnego
Przywołany w kontekście zezwoleń na pracę.
ustawa o cudzoziemcach art. 114, art. 98 ust. 1 i 2, art. 104, art. 118 ust. 1, art. 240 pkt 1, art. 242
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
Przywołana w kontekście zezwoleń na pracę i pobyt.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak wykazania przez stronę skarżącą istnienia przesłanki z art. 398^9 § 1 pkt 2 k.p.c. (potrzeba wykładni przepisów budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie). • Ugruntowane orzecznictwo Sądu Najwyższego dotyczące charakteru pobytu cudzoziemców a podlegania ubezpieczeniom społecznym. • Autonomiczne rozumienie pojęcia 'pobytu stałego' na gruncie art. 5 ust. 2 ustawy systemowej.
Odrzucone argumenty
Zarzut naruszenia art. 5 ust. 2 ustawy systemowej poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że zatrudnieni na podstawie umowy zlecenia cudzoziemcy podlegają ubezpieczeniom społecznym, podczas gdy ich pobyt nie ma charakteru stałego.
Godne uwagi sformułowania
O podleganiu albo niepodleganiu cudzoziemca ubezpieczeniom społecznym w Polsce z tytułu aktywności rodzącej taki obowiązek nie decyduje charakter dokumentu pobytowego, jakim legitymuje się cudzoziemiec ani nawet długość pobytu cudzoziemca, lecz okoliczność, czy w okresie prowadzenia działalności stanowiącej tytuł podlegania ubezpieczeniom społecznym, faktyczny pobyt na terytorium Rzeczypospolitej miał charakter stały, czy też czasowy. • Formalny status pobytu cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest zatem nieistotny. • Przepis art. 5 ust. 2 ustawy systemowej jako wprowadzający wyjątek od stosowania ustawy, czyli pozbawiający ochrony zapewnianej przez system ubezpieczeń społecznych, musi być interpretowany przy stosowaniu wykładni zawężającej, a nie rozszerzającej.
Skład orzekający
Robert Stefanicki
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 5 ust. 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych dotycząca charakteru pobytu cudzoziemców a podlegania ubezpieczeniom społecznym, zwłaszcza w kontekście umów zlecenia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji cudzoziemców zatrudnianych na umowę zlecenie, których pobyt w Polsce nie ma charakteru stałego w rozumieniu ustawy systemowej.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia praktycznego dla wielu przedsiębiorców zatrudniających cudzoziemców, a orzeczenie Sądu Najwyższego wyjaśnia kluczowe kwestie interpretacyjne.
“Czy cudzoziemcy na umowie zlecenie podlegają ubezpieczeniom? Sąd Najwyższy wyjaśnia kluczowe wątpliwości.”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.