II USK 151/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 27 kwietnia 2021 r. odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej M. P., funkcjonariusza Służby Więziennej, od wyroku Sądu Apelacyjnego oddalającego jego odwołanie od decyzji odmawiającej przyznania prawa do renty inwalidzkiej. Podstawą odmowy przyznania renty było prawomocne skazanie funkcjonariusza za przestępstwo umyślne (art. 286 § 1 k.k. w zb. z art. 230 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. w zw. z art. 12 k.k.), za które orzeczono karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania oraz zakaz zajmowania stanowisk w administracji państwowej. Skarżący zarzucał naruszenie art. 10 ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, twierdząc, że wyrok skazujący nie wykazał popełnienia przestępstwa w związku z czynnościami służbowymi. Sąd Najwyższy uznał, że skarga kasacyjna nie spełnia wymogów do jej przyjęcia do rozpoznania. Stwierdził, że orzeczenie środka karnego zakazu zajmowania stanowisk, na poczet którego zaliczono okres zawieszenia w czynnościach służbowych, wystarczająco dowodzi, że sprawca nadużył stanowiska lub zawodu, co zgodnie z utrwalonym orzecznictwem i celem ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy, uzasadnia odmowę przyznania prawa do renty. Podkreślono uprzywilejowany charakter systemu zaopatrzenia emerytalnego funkcjonariuszy i konieczność nienagannego wykonywania obowiązków służbowych, wolnego od naruszania przepisów prawnokarnych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja art. 10 ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy w kontekście skazania za przestępstwo i orzeczenia środka karnego zakazu zajmowania stanowisk.
Dotyczy specyficznej grupy funkcjonariuszy służb mundurowych i ich prawa do renty/emerytury w przypadku skazania. Konieczność analizy konkretnych ustaleń faktycznych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy orzeczenie środka karnego zakazu zajmowania stanowisk w administracji państwowej na podstawie art. 41 § 1 k.k. pozwala jednoznacznie stwierdzić, że przestępstwo zostało popełnione w związku z wykonywaniem czynności służbowych w rozumieniu art. 10 ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, nie pozwala to jednoznacznie stwierdzić, ale w połączeniu z innymi ustaleniami faktycznymi (np. zawieszeniem w czynnościach służbowych, popełnieniem przestępstwa w trakcie służby) może być podstawą do odmowy przyznania renty, jeśli dowodzi nadużycia funkcji.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że samo orzeczenie zakazu zajmowania stanowisk nie jest jedynym dowodem, ale w kontekście ustaleń faktycznych (np. popełnienia przestępstwa w trakcie służby i zaliczenia okresu zawieszenia do zakazu) dowodzi nadużycia funkcji, co jest podstawą do odmowy przyznania renty na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy.
Czy funkcjonariusz skazany prawomocnym wyrokiem za przestępstwo umyślne, popełnione w trakcie pełnienia służby, nawet jeśli wyrok nie eksponuje wprost związku z czynnościami służbowymi, traci prawo do renty inwalidzkiej na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli skazanie i orzeczone środki karne (np. zakaz zajmowania stanowisk) wskazują na nadużycie funkcji lub popełnienie przestępstwa w związku ze służbą, co jest sprzeczne z nienagannym wykonywaniem obowiązków.
Uzasadnienie
System zaopatrzenia emerytalnego funkcjonariuszy jest uprzywilejowany i wymaga szczególnej odpowiedzialności. Skazanie za przestępstwo umyślne, zwłaszcza popełnione w trakcie służby i skutkujące orzeczeniem zakazu zajmowania stanowisk, jest sprzeczne z istotą służby i uzasadnia pozbawienie uprawnień w tym systemie.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. P. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Dyrektor Biura Emerytalnego Służby Więziennej w W. | organ_państwowy | organ rentowy |
Przepisy (9)
Główne
u. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy art. 10 § 1
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin
Prawo do zaopatrzenia emerytalnego nie przysługuje funkcjonariuszowi, który został skazany prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwo umyślne lub przestępstwo skarbowe umyślne, ścigane z oskarżenia publicznego, popełnione w związku z wykonywaniem czynności służbowych i w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej, albo za przestępstwo określone w art. 258 k.k. lub wobec którego orzeczono prawomocnie środek karny pozbawienia praw publicznych za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe, które zostało popełnione przed zwolnieniem ze służby. W przypadku skazania za przestępstwo umyślne, orzeczenie środka karnego zakazu zajmowania stanowisk w administracji państwowej (art. 41 § 1 k.k.) może być podstawą do uznania, że przestępstwo popełniono w związku z wykonywaniem czynności służbowych lub że sprawca nadużył stanowiska/zawodu.
k.p.c. art. 398 § 9
Kodeks postępowania cywilnego
Określa przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy: istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów, nieważność postępowania, oczywista zasadność skargi.
Pomocnicze
k.k. art. 286 § 1
Kodeks karny
k.k. art. 230 § 1
Kodeks karny
k.k. art. 11 § 2
Kodeks karny
k.k. art. 12
Kodeks karny
k.k. art. 41 § 1
Kodeks karny
Orzeczenie zakazu zajmowania stanowisk w administracji państwowej lub wykonywania określonego zawodu jako środek karny. Jego orzeczenie może świadczyć o nadużyciu stanowiska lub zawodu przez sprawcę.
k.p.c. art. 398 § 13
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Argumenty
Skuteczne argumenty
Orzeczenie środka karnego zakazu zajmowania stanowisk w administracji państwowej, zaliczone okresem zawieszenia w czynnościach służbowych, dowodzi nadużycia funkcji lub popełnienia przestępstwa w związku ze służbą. • System zaopatrzenia emerytalnego funkcjonariuszy jest uprzywilejowany i wymaga nienagannego wykonywania obowiązków, wolnego od naruszania przepisów prawnokarnych. • Skarga kasacyjna nie spełnia przesłanek z art. 398^9 § 1 k.p.c. (istotne zagadnienie prawne, oczywista zasadność).
Odrzucone argumenty
Wyrok skazujący nie wykazał jednoznacznie, że przestępstwo popełniono w związku z wykonywaniem czynności służbowych. • Orzeczenie środka karnego z art. 41 § 1 k.k. nie jest wystarczające do stwierdzenia popełnienia przestępstwa w związku z czynnościami służbowymi.
Godne uwagi sformułowania
aby można było stwierdzić, że przestępstwo popełnione zostało w związku z wykonywaniem czynności służbowych, to czyn zarzucany i przypisany oskarżonemu w swoim opisie winien zawierać okoliczności wskazujące, iż został popełniony w związku z wykonywaniem czynności służbowych • nie jest możliwe ustalenie, że przestępstwo popełnione zostało w związku z wykonywaniem czynności służbowych tylko na podstawie własnej interpretacji wyroku skazującego • czy w każdym przypadku orzeczenie przez sąd środka karnego na podstawie art. 41 § 1 k.k. w postaci zakazu zajmowania stanowisk w administracji państwowej wobec oskarżonego, pozwala jednoznacznie stwierdzić, że przestępstwo zostało popełnione w związku z wykonywaniem czynności służbowych w rozumieniu art. 10 ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy służb mundurowych? • Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami stanu faktycznego sprawy. • trafnie przyjęły Sądy obu instancji, że zastosowanie środka karnego zakazu z art. 41 § 1 k.k. powoduje, iż sprawca przy popełnianiu przestępstwa nadużył stanowiska lub zawodu lub dalsze zajmowanie stanowiska lub wykonywanie zawodu zagraża istotnym dobrom chronionym prawem. • system zaopatrzenia emerytalnego funkcjonariuszy jest systemem uprzywilejowanym na tle powszechnego zaopatrzenia emerytalnego. […]
Skład orzekający
Jolanta Frańczak
SSN
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 10 ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy w kontekście skazania za przestępstwo i orzeczenia środka karnego zakazu zajmowania stanowisk."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej grupy funkcjonariuszy służb mundurowych i ich prawa do renty/emerytury w przypadku skazania. Konieczność analizy konkretnych ustaleń faktycznych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia utraty uprzywilejowanych świadczeń emerytalnych przez funkcjonariuszy w wyniku skazania za przestępstwo, co ma znaczenie praktyczne dla tej grupy zawodowej i pokazuje granice ochrony prawnej.
“Funkcjonariusz stracił rentę przez wyrok? Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy skazanie oznacza koniec przywilejów.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.