II UKN 92/96Renta gornicza przelicznik pracy sąd najwyższy
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał kasację Mariana M. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Katowicach, który utrzymał w mocy wyrok Sądu Wojewódzkiego oddalający odwołanie ubezpieczonego od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Decyzją z 15 sierpnia 1995 r. ZUS ustalił Marianowi M. wysokość górniczej renty inwalidzkiej, stosując do okresu 119 miesięcy pracy górniczej przelicznik 1,5. Ubezpieczony domagał się podwyższenia świadczenia przez zastosowanie przelicznika 1,8 do okresu pracy od 2 października 1950 r. do 1 października 1960 r. pod ziemią w Zakładach Produkcyjnych "R." i Kopalni Rudy Żelaza "W.", powołując się na przepisy i pisma interpretacyjne dotyczące pracy w kopalniach uranu. Sądy obu instancji oddaliły odwołanie, uznając, że ubezpieczony nie wykazał pracy w warunkach określonych w art. 6 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym górników i ich rodzin, a praca w Zakładach "R." była pracą na powierzchni. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok, stwierdzając naruszenie art. 233 KPC poprzez niewszechstronne rozważenie materiału dowodowego. Wskazał na niejednoznaczność dokumentów dotyczących zatrudnienia w Zakładach "R." (praca na powierzchni jako elektryk, robotnik magazynowy, lub pod ziemią jako elektryk) oraz w Kopalni Rudy Żelaza "W.". Sąd Najwyższy podkreślił, że kluczowe jest ustalenie, czy i jakie okresy zatrudnienia powinny być uwzględnione z przelicznikiem 1,8 zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o z.e.g. i rozporządzeniem wykonawczym, co wymaga ponownego, pogłębionego postępowania dowodowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów dotyczących zaliczania okresów pracy górniczej pod ziemią, zwłaszcza w specyficznych warunkach historycznych i w kopalniach uranu, oraz znaczenie wszechstronnej oceny materiału dowodowego.
Dotyczy specyficznych przepisów dotyczących górników i rent inwalidzkich, a także konkretnego okresu historycznego. Wymaga ponownego postępowania dowodowego w celu ustalenia faktów.
Zagadnienia prawne (2)
Czy okres pracy pod ziemią w kopalniach uranu, wykonywanej w specyficznych warunkach (np. pod przymusem, w kopalniach zarządzanych przez NKWD/sowieci), podlega zaliczeniu z przelicznikiem 1,8 przy ustalaniu wysokości górniczej renty inwalidzkiej, zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym górników i ich rodzin oraz rozporządzeniem wykonawczym?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy uchylił wyroki sądów niższych instancji, uznając, że materiał dowodowy nie został wszechstronnie rozważony w kontekście niejednoznacznych dokumentów dotyczących miejsca i charakteru pracy, co wymaga ponownego rozpoznania sprawy.
Uzasadnienie
Sądy niższych instancji nie zbadały wystarczająco dokładnie charakteru pracy wykonywanej przez ubezpieczonego w kopalniach uranu, opierając się na niejednoznacznych dokumentach i nie uwzględniając specyfiki pracy w warunkach historycznych (praca pod przymusem, zarządzanie przez NKWD). Kluczowe jest ustalenie, czy praca elektryka pod ziemią w przodku spełnia kryteria art. 6 ust. 1 ustawy o z.e.g. i rozporządzenia wykonawczego.
Czy pisma okólne Ministra Górnictwa i Energetyki oraz pisma Centrali ZUS mogą wpływać na interpretację i stosowanie przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym górników i ich rodzin w zakresie przelicznika pracy górniczej?
Odpowiedź sądu
Sąd Wojewódzki stwierdził, że regulacje zawarte w ustawie nie mogą być zmienione w drodze okólników czy pism ZUS, jednak Sąd Najwyższy nie odniósł się bezpośrednio do tej kwestii w sentencji, skupiając się na potrzebie ponownego postępowania dowodowego.
Uzasadnienie
Sądy niższych instancji odrzuciły argumenty oparte na pismach resortowych, podkreślając prymat ustawy. Sąd Najwyższy nie zakwestionował tej zasady, ale wskazał na potrzebę dokładnego ustalenia stanu faktycznego, który mógłby być interpretowany w świetle przepisów.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Marian M. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych - Oddział w T.G. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (5)
Główne
u.z.e.g. art. 6 § 1
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym górników i ich rodzin
Określa rodzaje prac górniczych pod ziemią, które podlegają uwzględnieniu z przelicznikiem 1,8. Wymaga skonkretyzowania przez rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej.
Ustawa o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym górników i ich rodzin oraz o zmianie niektórych ustaw art. 2 § 2
Określa przelicznik 1,5 za każdy rok pracy górniczej pod ziemią, a na podstawie pkt 2 - przelicznik 1,8 dla pracy określonej w art. 6 ust. 1 ustawy o z.e.g.
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie określenia niektórych stanowisk pracy górniczej oraz stanowisk pracy zaliczanej w wymiarze półtorakrotnym przy ustalaniu prawa do górniczej emerytury lub renty
Konkretyzuje stanowiska pracy górniczej, w tym te pod ziemią w przodkach, szybach i szybikach, które podlegają uwzględnieniu z przelicznikiem 1,8.
Pomocnicze
KPC art. 233 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy oceny materiału dowodowego przez sąd; naruszenie tego przepisu było podstawą uchylenia wyroku.
KPC art. 393 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna uchylenia wyroku przez Sąd Najwyższy z powodu naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewszechstronna ocena materiału dowodowego przez sądy niższych instancji. • Niejednoznaczność dokumentów dotyczących miejsca i charakteru pracy w kopalniach uranu. • Specyficzny charakter pracy w kopalniach uranu pod zarządem sowieckim, w tym praca pod przymusem i wypadek przy pracy.
Odrzucone argumenty
Argumenty sądów niższych instancji o braku wykazania pracy w warunkach art. 6 ust. 1 ustawy o z.e.g. • Kwalifikacja pracy w Zakładach "R." jako pracy na powierzchni.
Godne uwagi sformułowania
bez wszechstronnego, a więc i należycie pogłębionego, rozważenia zebranego materiału dowodowego • treść dokumentów dotyczących zatrudnienia ubezpieczonego w Zakładach Przemysłowych "R." jest niejednoznaczna • praca na stanowisku elektryka jest również pod ziemią traktowana jako praca określona w art. 6 ust. 1 ustawy o z.e.g.
Skład orzekający
Teresa Romer
przewodniczący
Andrzej Kijowski
sprawozdawca
Stefania Szymańska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących zaliczania okresów pracy górniczej pod ziemią, zwłaszcza w specyficznych warunkach historycznych i w kopalniach uranu, oraz znaczenie wszechstronnej oceny materiału dowodowego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów dotyczących górników i rent inwalidzkich, a także konkretnego okresu historycznego. Wymaga ponownego postępowania dowodowego w celu ustalenia faktów.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy trudnej historii pracy w specyficznych warunkach (kopalnie uranu, praca pod przymusem) i pokazuje, jak ważne jest dokładne badanie dowodów przez sądy, nawet w sprawach dotyczących świadczeń emerytalnych.
“Praca pod przymusem w kopalniach uranu – czy renta górnicza powinna być wyższa?”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.