II UKN 385/99
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał sprawę z wniosku Jadwigi F. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych o dalsze prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy. Sąd Okręgowy w Łodzi oddalił odwołanie wnioskodawczyni od decyzji ZUS wstrzymującej wypłatę renty inwalidzkiej III grupy, uznając, że schorzenia wnioskodawczyni (zespół bólowy szyjny i lędźwiowo-krzyżowy) nie ograniczają jej zdolności do pracy. Sąd Apelacyjny w Łodzi oddalił apelację wnioskodawczyni, stwierdzając, że Sąd Okręgowy dokonał prawidłowych ustaleń i nie przekroczył granic swobodnej oceny dowodów. Wnioskodawczyni złożyła kasację, zarzucając naruszenie art. 233 § 1 KPC (dowolna ocena dowodów) i art. 5 KPC (nieudzielenie pouczeń). Sąd Najwyższy uznał kasację za zasadną w zakresie naruszenia art. 233 § 1 KPC. Stwierdził, że sądy niższych instancji nie dokonały wszechstronnej oceny materiału dowodowego, a w szczególności nie wyjaśniły istotnych rozbieżności między opiniami biegłych a wcześniejszymi orzeczeniami komisji lekarskich, które stanowiły podstawę przyznania renty. Sąd Najwyższy podkreślił, że sąd drugiej instancji ma obowiązek dokonać własnej oceny dowodów, nawet jeśli podziela ustalenia sądu pierwszej instancji. Z tego powodu Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok oraz wyrok Sądu Okręgowego i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaObowiązek sądu drugiej instancji do samodzielnej oceny dowodów i wyjaśniania istotnych rozbieżności w sprawach rentowych.
Dotyczy głównie spraw o świadczenia rentowe i ubezpieczeniowe, ale zasady oceny dowodów są uniwersalne dla postępowań cywilnych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy sąd drugiej instancji, podzielając ustalenia sądu pierwszej instancji, jest zwolniony z obowiązku dokonania własnej, wszechstronnej oceny wyników postępowania dowodowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd drugiej instancji ma obowiązek dokonać własnej oceny wyników postępowania dowodowego, niezależnie od tego, czy ustaleń dokonuje po przeprowadzeniu nowych dowodów, czy też wskutek podzielenia ustaleń sądu pierwszej instancji.
Uzasadnienie
Sąd drugiej instancji, orzekając merytorycznie, musi dokonać własnych ustaleń faktycznych na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego, stosując art. 233 § 1 KPC.
Czy sądy niższych instancji prawidłowo oceniły dowody w sprawie o prawo do renty, w szczególności opinie biegłych lekarzy, gdy istnieją istotne rozbieżności między nimi a wcześniejszymi orzeczeniami komisji lekarskich?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sądy niższych instancji naruszyły art. 233 § 1 KPC poprzez dowolną ocenę dowodów, nie wyjaśniając istotnych rozbieżności w opiniach biegłych i nie dokonując wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego.
Uzasadnienie
Sąd Okręgowy i Sąd Apelacyjny nie wyjaśniły, dlaczego opinie biegłych, które stwierdzały brak niezdolności do pracy, miały decydujące znaczenie, mimo że wcześniejsze orzeczenia komisji lekarskich, stanowiące podstawę przyznania renty, wskazywały na istnienie niezdolności do pracy z powodu schorzeń przewlekłych. Sformułowanie biegłych o "nie mogą wykazać poprawy" zostało błędnie zinterpretowane.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Jadwiga F. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w Ł. | instytucja | pozwany |
Przepisy (7)
Główne
KPC art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Naruszenie tego przepisu polega na dowolnej ocenie dowodów.
u.z.e. art. 23-25
Ustawa o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin
Przepisy określające kryteria niezdolności do pracy.
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie orzekania o niezdolności do pracy do celów rentowych art. 5
Określa kryteria oceny niezdolności do pracy, biorąc pod uwagę charakter schorzeń, wpływ na organizm, wiek, możliwości zarobkowe itp.
Pomocnicze
KPC art. 5
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd jest obowiązany czuwać nad tokiem postępowania, dokonywać niezbędnych pouczeń stron i udzielać im potrzebnych wyjaśnień.
KPC art. 382
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji bierze pod uwagę dowody przeprowadzone w postępowaniu pierwszoinstancyjnym oraz dowody przeprowadzone w postępowaniu apelacyjnym.
KPC art. 391
Kodeks postępowania cywilnego
Przepisy dotyczące postępowania przed sądem drugiej instancji.
KPC art. 39313 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa orzekania przez Sąd Najwyższy w przedmiocie uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przez Sąd Apelacyjny obowiązku wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego i dokonania własnej oceny wyników postępowania dowodowego. • Niewyjaśnienie przez sądy niższych instancji istotnych rozbieżności między opiniami biegłych a wcześniejszymi orzeczeniami komisji lekarskich, co doprowadziło do dowolnej oceny dowodów.
Odrzucone argumenty
Naruszenie art. 5 KPC (nieudzielenie wnioskodawczyni wskazówek co do czynności procesowych i niepouczenie jej o skutkach tych czynności i skutkach zaniedbań).
Godne uwagi sformułowania
Sąd drugiej instancji ma obowiązek dokonać własnej oceny wyników postępowania dowodowego, niezależnie od tego czy ustaleń dokonuje po przeprowadzeniu nowych dowodów bądź ponowienia dotychczasowych, czy też wskutek podzielenia ustaleń dokonanych przez sąd pierwszej instancji. • Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów nie tylko według własnego przekonania, ale jest obowiązany uczynić to "na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału". • Sąd Apelacyjny przyjął wprawdzie jako trafną opinię biegłych, stwierdzającą zdolność wnioskodawczyni do pracy w wyuczonym zawodzie, jednak nie rozważył, czy uzasadnienie ich opinii jest wystarczające, to znaczy, czy wyjaśnia przyczynę tak istotnej różnicy w ocenie stanu zdrowia wnioskodawczyni w porównaniu z oceną z 1997 r., co było w sprawie konieczne.
Skład orzekający
Roman Kuczyński
przewodniczący
Krystyna Bednarczyk
sędzia
Jadwiga Skibińska-Adamowicz
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Obowiązek sądu drugiej instancji do samodzielnej oceny dowodów i wyjaśniania istotnych rozbieżności w sprawach rentowych."
Ograniczenia: Dotyczy głównie spraw o świadczenia rentowe i ubezpieczeniowe, ale zasady oceny dowodów są uniwersalne dla postępowań cywilnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Orzeczenie podkreśla fundamentalną zasadę procesową dotyczącą oceny dowodów przez sądy wyższych instancji, co jest kluczowe dla praktyki prawniczej. Pokazuje też, jak ważne jest dokładne uzasadnienie opinii biegłych w sprawach o rentę.
“Sąd Najwyższy: Sąd Apelacyjny nie może bezkrytycznie przyjmować ustaleń sądu niższej instancji!”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.