II UKN 302/99
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał sprawę z kasacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w P. przeciwko Markowi M. w przedmiocie ustalenia obowiązku ubezpieczenia społecznego. Marek M. był zatrudniony do 30 czerwca 1995 r., a od 1 maja 1995 r. rozpoczął działalność gospodarczą. W okresie od 1 czerwca 1995 r. do 25 lutego 1996 r. pobierał zasiłek chorobowy z tytułu ubezpieczenia pracowniczego. ZUS ustalił obowiązek podlegania ubezpieczeniu społecznemu z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej. Sąd Wojewódzki zmienił decyzję ZUS, ustalając, że wnioskodawca nie podlegał ubezpieczeniu w spornym okresie. Sąd Apelacyjny oddalił apelację ZUS. Sąd Najwyższy oddalił kasację ZUS, podzielając stanowisko sądów niższych instancji. Sąd Najwyższy uznał, że osoba nie wykonująca faktycznie działalności gospodarczej z powodu niezdolności do pracy powstałej w czasie trwania stosunku pracy nie podlega obowiązkowi ubezpieczenia społecznego z tytułu prowadzenia tej działalności przez okres pobierania zasiłku chorobowego po ustaniu zatrudnienia. Podkreślono, że prawo ubezpieczenia społecznego, mimo ścisłego charakteru, wymaga uwzględniania zasad wykładni logicznej, systemowej, historycznej, funkcjonalnej i teleologicznej. Zwrócono uwagę na tendencję do ujednolicania ubezpieczeń społecznych z różnych tytułów zarobkowania oraz na to, że obowiązek ubezpieczenia z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej pozostaje w związku z faktycznym prowadzeniem tej działalności.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących obowiązku ubezpieczenia społecznego osób prowadzących działalność gospodarczą w okresach, gdy nie są one w stanie faktycznie jej wykonywać z powodu niezdolności do pracy i pobierają zasiłek chorobowy z innego tytułu.
Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego przed wejściem w życie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z 1998 r., jednak zasady interpretacji i racjonalności ustawodawcy pozostają aktualne.
Zagadnienia prawne (1)
Czy osoba nie wykonująca faktycznie działalności gospodarczej z powodu niezdolności do pracy powstałej w czasie trwania stosunku pracy podlega obowiązkowi ubezpieczenia społecznego z tytułu prowadzenia tej działalności przez okres pobierania zasiłku chorobowego po ustaniu zatrudnienia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, osoba taka nie podlega obowiązkowi ubezpieczenia społecznego z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej przez okres pobierania zasiłku chorobowego po ustaniu zatrudnienia.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że prawo ubezpieczenia społecznego wymaga uwzględniania racjonalności ustawodawcy i tendencji do ujednolicania systemów ubezpieczeń. Niezdolność do pracy z powodu choroby stanowi ryzyko ubezpieczeniowe niezależnie od podstawy zarobkowania i uzasadnia zwolnienie z obowiązku opłacania składki oraz traktowanie okresu zasiłkowego jako nieskładkowego. Objęcie osoby niezdolnej do pracy obowiązkiem ubezpieczenia z tytułu działalności gospodarczej, której faktycznie nie może prowadzić, byłoby niecelowe i naruszałoby przepisy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Marek M. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych-Oddział w P. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (6)
Główne
u.u.s.o.p.d.g. art. 1 § 1
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą oraz ich rodzin
Przymus ubezpieczenia wiąże się z faktycznym prowadzeniem działalności gospodarczej.
u.u.s.o.p.d.g. art. 2 § 1
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą oraz ich rodzin
Nie można interpretować przepisu tak, że niezależnie od okoliczności ustania obowiązku ubezpieczenia z tytułu zatrudnienia, obowiązek ubezpieczenia z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej aktualizuje się automatycznie po ustaniu stosunku pracy.
Pomocnicze
u.u.s.o.p.d.g. art. 3 § 1
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym osób prowadzących działalność gospodarczą oraz ich rodzin
Obowiązek ubezpieczenia powstaje z dniem rozpoczęcia działalności i ustaje z dniem jej zaprzestania.
rozp. o składkach art. 37
Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 29 stycznia 1990 r. w sprawie wysokości i podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, zgłaszania do ubezpieczenia społecznego oraz rozliczania składek i świadczeń z ubezpieczenia społecznego
Osoba prowadząca działalność gospodarczą w okresie pobierania zasiłku chorobowego jest zwolniona z obowiązku opłacania składki. Przepis ten należy stosować szerzej niż wynika z systematyki aktu.
ustawa rewaloryzacyjna art. 4 § 1
Ustawa z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw
Okres pobierania zasiłku chorobowego po ustaniu obowiązku ubezpieczenia jest okresem nieskładkowym.
ustawa rewaloryzacyjna art. 6 § 8
Ustawa z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw
Przy zbiegu okresów składkowych i nieskładkowych prawo do świadczeń ustala się w oparciu o okresy korzystniejsze. Zbieg ten dotyczy sytuacji, gdy okres nieskładkowy przypada na okres składkowy w ramach ubezpieczenia z jednego tytułu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Osoba nie wykonująca faktycznie działalności gospodarczej z powodu niezdolności do pracy nie podlega obowiązkowi ubezpieczenia społecznego z tytułu tej działalności przez okres pobierania zasiłku chorobowego po ustaniu zatrudnienia. • Prawo ubezpieczenia społecznego wymaga uwzględniania racjonalności ustawodawcy i tendencji do ujednolicania systemów ubezpieczeń. • Niezdolność do pracy z powodu choroby stanowi ryzyko ubezpieczeniowe niezależnie od podstawy zarobkowania i uzasadnia zwolnienie z obowiązku opłacania składki. • Objęcie osoby niezdolnej do pracy obowiązkiem ubezpieczenia z tytułu działalności gospodarczej, której faktycznie nie może prowadzić, byłoby niecelowe i naruszałoby przepisy.
Odrzucone argumenty
Obowiązek ubezpieczenia z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej aktualizuje się automatycznie po ustaniu stosunku pracy, niezależnie od pobierania zasiłku chorobowego. • Przepis § 37 rozporządzenia o składkach dotyczy wyłącznie osób pobierających zasiłek chorobowy z tytułu ubezpieczenia prowadzących działalność gospodarczą. • Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 maja 1997 r., II UKN 101/97, ma zastosowanie w sprawie. • Zbieg okresów składkowych i nieskładkowych nie wyklucza podlegania ubezpieczeniu z innego tytułu.
Godne uwagi sformułowania
Osoba nie wykonująca faktycznie działalności gospodarczej z powodu niezdolności do pracy powstałej w czasie trwania stosunku pracy nie podlega obowiązkowi ubezpieczenia społecznego z tytułu prowadzenia tej działalności przez okres pobierania zasiłku chorobowego po ustaniu zatrudnienia. • Prawo ubezpieczenia społecznego jest wprawdzie prawem ścisłym, ale nie znaczy to, że jedynie obowiązującymi w odniesieniu do przepisów tej dyscypliny regułami ich interpretacji są prawidła wykładni językowej. • Niezdolność do zarobkowania z powodu choroby stanowi ryzyko ubezpieczeniowe niezależnie od podstawy zarobkowania. • Obowiązek ubezpieczenia z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej pozostaje w związku z faktycznym prowadzeniem tej działalności.
Skład orzekający
Jerzy Kuźniar
przewodniczący
Beata Gudowska
sędzia
Barbara Wagner
sędzia sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących obowiązku ubezpieczenia społecznego osób prowadzących działalność gospodarczą w okresach, gdy nie są one w stanie faktycznie jej wykonywać z powodu niezdolności do pracy i pobierają zasiłek chorobowy z innego tytułu."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy stanu prawnego obowiązującego przed wejściem w życie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z 1998 r., jednak zasady interpretacji i racjonalności ustawodawcy pozostają aktualne.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia z zakresu ubezpieczeń społecznych, które może mieć praktyczne znaczenie dla osób prowadzących działalność gospodarczą i jednocześnie będących na zwolnieniu lekarskim. Wyjaśnia, kiedy obowiązek ubezpieczenia nie powstaje mimo formalnego zarejestrowania działalności.
“Czy prowadząc firmę na zwolnieniu lekarskim, musisz płacić składki ZUS?”
Dane finansowe
WPS: 1407,18 PLN
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.