II UKN 291/99

Postanowienie z dnia 6 stycznia 2000 r. II UKN 291/99 Określenie na wezwanie o uzupełnienie braków kasacji w trybie art. 130 § 1 KPC, wartości przedmiotu zaskarżenia w sposób uniemożliwiający jej spraw- dzenie nie odpowiada wymaganiom art. 3933 KPC, co oznacza, że na podstawie art. 130 § 2 w związku z art. 3935 KPC sąd drugiej instancji powinien odrzucić kasację. Przewodniczący: SSN Andrzej Kijowski, Sędziowie SN: Roman Kuczyński, Maria Tyszel (sprawozdawca). Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 6 stycznia 2000 r. sprawy z wniosku Andrzeja K. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych-Oddziałowi w K. o wy- sokość świadczenia, na skutek kasacji wnioskodawcy od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 7 grudnia 1998 r. [...] p o s t a n o w i ł: o d r z u c i ć kasację. U z a s a d n i e n i e Sąd Wojewódzki-Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Koszalinie wyro- kiem z dnia 17 czerwca 1998 r. [...] oddalił odwołanie Andrzeja K. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych-Oddziału w K. z dnia 10 lutego 1998 r., odmawiającej wnioskodawcy podwyższenia emerytury poprzez zmianę okresu, z którego zarobki przyjęto za podstawę jej wymiaru. Apelację wnioskodawcy oddalił Sąd Apelacyjny -Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gdańsku wyrokiem z dnia 7 grudnia 1998 r. [...]. Przy bezspornym stanie faktycznym sprawy Sąd ten uznał podstawę prawną rozstrzygnięcia za prawi- dłową. Kasację od tego wyroku wniósł pełnomocnik wnioskodawcy określając wartość 2 przedmiotu zaskarżenia na kwotę 12.120 zł ponieważ wnioskodawca domaga się emerytury wyższej o 1010 zł miesięcznie. Sąd Najwyższy wziął pod uwagę co następuje: Niespornym jest, że organ rentowy decyzją z dnia 26 listopada 1997 r. , na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 marca 1997 r. w sprawie zasad wcześniejszego przechodzenia na emeryturę pracowników zwalnia- nych z pracy z przyczyn dotyczących zakładów pracy (Dz.U. Nr 29, poz. 159) przyz- nał wnioskodawcy wcześniejszą emeryturę w kwocie 374,63 zł (podwyższoną decy- zją z dnia 7 grudnia 1997 r., do kwoty 489,98 zł), obliczoną od dochodu stanowiące- go podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne w okresie od 1 stycznia 1982 r. do 31 grudnia 1989 r., tj. w okresie kolejnych 8 lat kalendarzowych, wskaza- nych przez wnioskodawcę z ostatnich 17 lat kalendarzowych. We wniosku z dnia 10 lutego 1998 r. wnioskodawca domagał się ustalenia podstawy jego emerytury od do- chodu, jaki uzyskał w latach 1968-1975. Kasacja jest szczególnym środkiem zaskarżenia o charakterze ściśle praw- nym i ograniczonym zakresie przedmiotowym, podmiotowym i czasowym, a Sąd Najwyższy nie jest sądem powszechnym zwykłej trzeciej instancji. Oznacza to, że nie w każdej sprawie zakończonej wyrokiem (postanowieniem) sądu drugiej instancji przysługuje ten środek odwoławczy. Na mocy art. 393 pkt 1 KPC kasacja nie przys- ługuje w sprawach o świadczenia, w których wartość przedmiotu zaskarżenia jest niższa od pięciu tysięcy złotych. Do oznaczenia wartości przedmiotu zaskarżenia stosuje się odpowiednio przepisy o wartości przedmiotu sporu co oznacza, że w sprawach o prawo do świadczeń powtarzających się – stosownie do art. 22 KPC – wartość przedmiotu zaskarżenia stanowi suma świadczeń za jeden rok. Sąd Najwyższy w swym publikowanym orzecznictwie wielokrotnie wyjaśniał, że w postępowaniu kasacyjnym, w sprawach z zakresu prawa ubezpieczeń społecz- nych, w których przedmiotem sporu jest wysokość świadczenia stosuje się przepis art. 393 pkt 1 KPC. Wartością przedmiotu zaskarżenia w tych sprawach jest więc roczna różnica pomiędzy wysokością dochodzoną, a wysokością pobieranego (ustalonego) świadczenia. Przewidziane w art. 3935 KPC uprawnienie Sądu drugiej instancji odrzucenia niedopuszczalnej kasacji oznacza, że Sąd ten powinien spraw- dzić również wskazaną w kasacji wartość przedmiotu zaskarżenia. W postanowieniu 3 z dnia 2 kwietnia 1998 r., II UZ 24/98 Sąd Najwyższy wyraźnie stwierdził, że skoro warunkiem dopuszczalności kasacji w sprawach o świadczenie jest wartość przed- miotu zaskarżenia, to Sąd drugiej instancji jest zobowiązany do jej sprawdzenia. Brak kontroli w tym zakresie prowadziłby do dowolności ustalenia wartości przedmiotu zaskarżenia i nadużywania kasacji. Porównanie wysokości świadczenia żądanego i przyznanego jest jak najbardziej uprawnionym sposobem ustalenia dopuszczalności kasacji z uwagi na art. 393 pkt 1 KPC (OSNAPiUS 1999 r. nr 8, poz. 291). Wykonując wydane w trybie art. 130 § 1 KPC zarządzenie uzupełnienia kasa- cji przez wskazanie wartości przedmiotu zaskarżenia, pełnomocnik wnioskodawcy podał jedynie żądaną kwotę bez określenia sposobu jej obliczenia. Sąd Najwyższy zauważa, że określenie w art. 3932 KPC kręgu osób uprawnionych do wniesienia kasacji jednoznacznie wskazuje, że intencją ustawodawcy było zapewnienie temu środkowi odwoławczemu odpowiednio wysokiego, profesjonalnego poziomu, a także ochronę Sądu Najwyższego przed lawiną nieporadnie zredagowanych skarg kasa- cyjnych (tak w postanowieniach: z dnia 14 sierpnia 1997 r., II CZ 88/98 - OSNC 1998 z. 3, poz. 40, z dnia 11 listopada 1998 r., II UKN 309/98). Skład orzekający w pełni podziela ten pogląd. Konieczność wskazania wartości przedmiotu zaskarżenia nale- ży do rygorów formalnych, które art. 3933 KPC przewiduje dla tego szczególnego pisma procesowego, jakim jest kasacja. Jest oczywiste, a przynajmniej powinno być, dla osób wykonujących zawód adwokata (radcy prawnego), że przy wniesieniu kasa- cji w sprawie o podwyższenie świadczenia emerytalno-rentowego nie jest wystar- czające podanie jako wartości przedmiotu zaskarżenia arbitralnie żądanej kwoty lecz należy również określić sposób jej obliczenia. W rozpatrywanej kasacji należało wskazać wysokość podstawy wymiaru emerytury, jakiej domagał się wnioskodawca oraz matematyczne obliczenia, których wynikiem była wysokość żądanego świad- czenia. Uprawnienie sądu drugiej instancji do dokonania sprawdzenia podanej war- tości przedmiotu zaskarżenia oznacza obowiązek skontrolowania zarówno danych stanowiących podstawę jej określenia, jak i samego sposobu obliczenia, natomiast nie nakłada na ten sąd obowiązku samodzielnego ustalenia tej wartości, na podsta- wie materiału stanowiącego podstawę rozstrzygnięcia. Określenie, na wezwanie o uzupełnienie braków kasacji, wartości przedmiotu zaskarżenia w sposób uniemożli- wiający sądowi jej sprawdzenie nie odpowiada wymaganiu powołanego art. 3933 KPC co oznacza, że na podstawie art. 130 § 2 w związku z art. 3935 KPC Sąd dru- giej instancji powinien był odrzucić kasację. Wobec stwierdzenia niedopuszczalności 4 kasacji z przyczyny wyżej omówionej Sąd Najwyższy poza swymi rozważaniami po- zostawił zagadnienie niedopuszczalności pisma z dnia 6 maja 1999 r., wniesionego po upływie terminu z art. 3934 KPC, nazwanego przez pełnomocnika uzupełnieniem kasacji. Mając powyższe na uwadze Sąd Najwyższy na podstawie art. 3938 § 1 KPC orzekł jak w sentencji postanowienia. ========================================