II UK 706/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWnioskodawca J. F. ubiegał się o emeryturę rolniczą. Po przyznaniu mu emerytury z systemu powszechnego przez ZUS, gdzie do wymaganego stażu 15 lat, 5 miesięcy i 12 dni okresów składkowych doliczono 9 lat, 6 miesięcy i 18 dni z ubezpieczenia rolniczego, KRUS odmówił mu prawa do emerytury rolniczej. Powodem była ocena, że po wyłączeniu okresów zaliczonych do emerytury pracowniczej, wnioskodawca legitymuje się jedynie 19 latami, 10 miesiącami i 14 dniami ubezpieczenia. Sądy obu instancji uznały, że ten sam okres ubezpieczenia nie może być zaliczony dwukrotnie w różnych systemach, a wybór systemu przez ubezpieczonego jest wiążący. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną, uznał zasadność zarzutów naruszenia prawa materialnego. Podkreślono, że kluczowa jest wola ubezpieczonego co do wyboru świadczenia, a nie tylko kolejność składanych wniosków. Sąd wskazał na potrzebę ustalenia, czy wnioskodawca został prawidłowo poinformowany o konsekwencjach zaliczenia okresów i czy dokonał świadomego wyboru, co uzasadnia uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalanie prawa do emerytury w sytuacji zbiegu okresów ubezpieczenia w systemie powszechnym i rolniczym, znaczenie świadomego wyboru ubezpieczonego, obowiązek informacyjny organów rentowych.
Dotyczy specyficznej sytuacji zbiegu ubezpieczeń rolniczego i powszechnego, głównie osób urodzonych przed 1949 r. (choć zasady wyboru świadczenia mogą mieć szersze zastosowanie).
Zagadnienia prawne (2)
Czy okresy ubezpieczenia mogą być zaliczone dwukrotnie do różnych systemów emerytalnych (powszechnego i rolniczego) w celu ustalenia prawa do świadczenia?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ten sam okres ubezpieczenia nie może być zaliczony dwukrotnie do różnych systemów emerytalnych. Wybór systemu przez ubezpieczonego jest wiążący.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że choć zasada jednego świadczenia (art. 33 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników) dotyczy zbiegu prawa do świadczenia, to pośrednio realizuje ją art. 20 ust. 2 tej ustawy i art. 10 ust. 3 ustawy emerytalnej, pozwalające na doliczenie stażu z drugiego systemu. Kluczowa jest jednak wola ubezpieczonego, który system wybiera, a nie kolejność składania wniosków. Niewłaściwe zaliczenie okresu przez organ rentowy, pozbawiające prawa do świadczenia, wymaga ponownego rozpatrzenia sprawy.
Czy kolejność składania wniosków o emeryturę do ZUS i KRUS decyduje o wyborze systemu ubezpieczeniowego, jeśli ubezpieczony nie został pouczony o konsekwencjach?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sama kolejność składania wniosków nie przesądza o wyborze systemu, jeśli ubezpieczony nie został prawidłowo poinformowany o konsekwencjach i nie dokonał świadomego wyboru.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że organy rentowe mają obowiązek udzielania informacji i wyjaśnień dotyczących warunków ustalania świadczeń. Automatyczne zaliczenie okresów przez organ rentowy, które pozbawia ubezpieczonego prawa do świadczenia, bez jego świadomej decyzji, jest wadliwe. Konieczne jest ustalenie, czy wnioskodawca dokonał świadomego wyboru świadczenia, biorąc pod uwagę jego dążenie do uzyskania świadczenia korzystniejszego.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. F. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w W. Oddział Regionalny w W. | instytucja | przeciwnik wnioskodawcy |
Przepisy (8)
Główne
u.s.s.r. art. 19 § 1
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników
Wymóg podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu przez okres co najmniej 25 lat.
u.s.s.r. art. 20 § 1
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników
Okresy zaliczane do stażu ubezpieczeniowego dla emerytury rolniczej.
u.s.s.r. art. 20 § 2
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników
Zakaz zaliczania okresów ubezpieczenia, od których zależy prawo do emerytury lub renty na podstawie odrębnych przepisów (zasada jednokrotnego zaliczenia).
Pomocnicze
u.s.s.r. art. 33 § 2
Ustawa o ubezpieczeniu społecznym rolników
Zasada jednego świadczenia w przypadku zbiegu prawa do emerytury lub renty z różnych systemów ubezpieczeniowych (wybór świadczenia przez uprawnionego).
ustawa emerytalna art. 10 § 3
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Możliwość doliczenia stażu ubezpieczeniowego z innego systemu w celu uzyskania świadczenia.
k.p.a. art. 145 § 1
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do uchylenia decyzji.
k.p.a. art. 151 § 2
Kodeks postępowania administracyjnego
Podstawa do uchylenia decyzji.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Zasady współżycia społecznego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie art. 19 ust. 1 i art. 20 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie. • Niewłaściwe zaliczenie okresów ubezpieczenia rolniczego do emerytury pracowniczej bez świadomego wyboru wnioskodawcy. • Brak pouczenia wnioskodawcy o konsekwencjach zaliczenia okresów i jego dążenie do uzyskania korzystniejszego świadczenia.
Odrzucone argumenty
Stanowisko sądów niższych instancji, że kolejność składania wniosków przesądza o wyborze systemu emerytalnego. • Argument, że ten sam okres ubezpieczenia nie może być zaliczony dwukrotnie.
Godne uwagi sformułowania
Okres ten nie może zostać zaliczony podwójnie, tj. w dwóch systemach - powszechnym i rolniczym. • Zasadą jest jednokrotne zaliczenie każdego z okresów ubezpieczenia, a konkurencyjność obu systemów ubezpieczeniowych wyklucza możliwość zaliczenia tego samego okresu podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników. • Decydująca jest wola ubezpieczonego z jakiego świadczenia chce skorzystać także w sytuacji, gdy zaliczenie okresu ubezpieczenia rolniczego do okresów warunkujących nabycie prawa do emerytury pracowniczej umożliwi mu nabycie tego ostatniego świadczenia, ale jednocześnie pozbawi prawa do emerytury rolniczej.
Skład orzekający
Jerzy Kuźniar
przewodniczący
Jolanta Frańczak
sprawozdawca
Krzysztof Rączka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalanie prawa do emerytury w sytuacji zbiegu okresów ubezpieczenia w systemie powszechnym i rolniczym, znaczenie świadomego wyboru ubezpieczonego, obowiązek informacyjny organów rentowych."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zbiegu ubezpieczeń rolniczego i powszechnego, głównie osób urodzonych przed 1949 r. (choć zasady wyboru świadczenia mogą mieć szersze zastosowanie).
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje złożoność przepisów dotyczących emerytur w różnych systemach i podkreśla znaczenie świadomego wyboru ubezpieczonego oraz obowiązków informacyjnych organów rentowych, co jest istotne dla wielu osób.
“Emerytura z ZUS czy KRUS? Sąd Najwyższy wyjaśnia, kto decyduje o Twojej przyszłości i jak uniknąć pułapek.”
Sektor
rolnictwo
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.