II UK 392/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWnioskodawca M. K. domagał się przyznania prawa do emerytury w niższym wieku, powołując się na okresy pracy w szczególnych warunkach. Organ rentowy odmówił uwzględnienia części tych okresów, a sądy niższych instancji (Sąd Okręgowy i Sąd Apelacyjny) podtrzymały tę decyzję, uznając, że wnioskodawca nie udokumentował 15 lat pracy w szczególnych warunkach stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną, uchylił zaskarżony wyrok. Sąd Najwyższy wskazał, że sądy niższych instancji błędnie zinterpretowały przepisy dotyczące pracy w szczególnych warunkach. Podkreślono, że praca w szczególnych warunkach nie traci tego charakteru, jeśli obejmuje czynności stanowiące integralną część większej całości (np. prace blacharskie, wymiana płynów eksploatacyjnych w ramach naprawy pojazdów), lub gdy pracownik wykonuje prace w kanałach remontowych, ale nie zawsze przy naprawie konkretnych podzespołów. Ponadto, Sąd Najwyższy zaznaczył, że sprawowanie nadzoru nad pracami w szczególnych warunkach przez brygadzistę, nawet jeśli wiąże się z czynnościami organizacyjno-administracyjnymi, nie wyklucza zaliczenia tego okresu do pracy w szczególnych warunkach, jeśli stanowi to integralną część sprawowanego dozoru. W związku z tym sprawę przekazano do ponownego rozpoznania Sądowi Apelacyjnemu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja pojęcia "pracy w szczególnych warunkach" na potrzeby nabycia prawa do emerytury, zwłaszcza w kontekście prac dodatkowych, nadzorczych oraz wykonywanych w kanałach remontowych.
Orzeczenie dotyczy specyficznych przepisów dotyczących emerytur z tytułu pracy w szczególnych warunkach, obowiązujących w określonym stanie prawnym. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do obecnych regulacji.
Zagadnienia prawne (2)
Czy praca wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w szczególnych warunkach może być zaliczona do stażu pracy emerytalnej, jeśli obejmuje również czynności dodatkowe, nadzorcze lub wykonywane poza bezpośrednim miejscem pracy (np. poza kanałami remontowymi)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, praca w szczególnych warunkach nie traci tego charakteru, jeśli inne równocześnie wykonywane prace stanowią integralną część większej całości kwalifikującej się pod określoną pozycję załącznika do rozporządzenia, lub mają charakter incydentalny, krótkotrwały, uboczny. Również sprawowanie nadzoru jako brygadzista, obejmujące czynności organizacyjno-administracyjne, stanowi integralną część dozoru i nie wyklucza zaliczenia okresu pracy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że sądy niższych instancji błędnie zinterpretowały wymóg "stale i w pełnym wymiarze czasu pracy". Wskazał na judykaturę dopuszczającą zaliczanie okresów pracy, gdy inne czynności są integralną częścią pracy w szczególnych warunkach lub mają charakter incydentalny. Podkreślono, że nadzór brygadzisty jest integralną częścią dozoru i nie wyklucza zaliczenia okresu pracy.
Czy praca mechanika przy naprawie pojazdów samochodowych, wykonywana w kanałach remontowych, może być uznana za pracę w szczególnych warunkach?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, a charakter pracy odpowiada pozycjom z wykazu prac w szczególnych warunkach (np. naprawa pojazdów mechanicznych w kanałach remontowych).
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że praca w kanałach remontowych przy naprawie pojazdów mechanicznych jest wymieniona w załączniku do rozporządzenia jako praca w szczególnych warunkach. Błędne było uznanie, że praca ta traci ten charakter, gdy nie zawsze dotyczy naprawy konkretnych podzespołów lub gdy wykonywana jest także poza kanałami, jeśli jest to związane z procesem pracy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| M. K. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (6)
Główne
u.e.r.f.u.s. art. 32 § 2-3
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne i otoczenia.
u.e.r.f.u.s. art. 184 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Ubezpieczony, który spełnia warunki określone w art. 32 ust. 1-3 i art. 33, nabywa prawo do emerytury po osiągnięciu wieku przewidzianego w tym przepisie.
rozp. RM z 7.02.1983 r. art. 2 § 1
Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wieku emerytalnego dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze
Okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na warunkach w nim przewidzianych są okresy, w których praca w szczególnych warunkach jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy.
rozp. RM z 7.02.1983 r. art. 4 § 1
Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wieku emerytalnego dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze
Pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki: osiągnął wiek emerytalny wynoszący 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn oraz ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.
Pomocnicze
rozp. RM z 7.02.1983 r. art. 2 § 2
Rozporządzenie Rady Ministrów w sprawie wieku emerytalnego dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze
Wykonywanie przez pracownika zatrudnionego na stanowisku zakwalifikowanym jako praca w szczególnych warunkach, jednocześnie czynności szkoleniowych i nadzorczych, nie powoduje, że wykonywanej przez niego pracy w szczególnych warunkach nie można zaliczyć jako pracy wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.
u.p.o. RP art. 108 § 1
Ustawa o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej
Okres zasadniczej służby wojskowej odbytej w czasie trwania stosunku pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze zalicza się do stażu pracy wymaganego do nabycia prawa do emerytury w niższym wieku emerytalnym, jeżeli pracownik w ustawowym terminie zgłosił swój powrót do tego zatrudnienia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Praca wykonywana przez wnioskodawcę, nawet jeśli obejmowała czynności dodatkowe (np. blacharskie, wymiana płynów eksploatacyjnych) lub nadzorcze (jako brygadzista), stanowiła integralną część pracy w szczególnych warunkach i powinna być zaliczona do stażu pracy. • Okresy pracy w kanałach remontowych przy naprawie pojazdów mechanicznych, nawet jeśli nie dotyczyły stale naprawy pomp wtryskowych, wtryskiwaczy i gaźników, powinny być uznane za pracę w szczególnych warunkach, gdyż były wykonywane w ramach określonego ciągu technologicznego i narażały pracownika na szkodliwe czynniki.
Odrzucone argumenty
Praca wnioskodawcy nie była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w szczególnych warunkach, ponieważ obejmowała również czynności niezaliczane do prac w szczególnych warunkach lub wykonywane poza kanałami remontowymi. • Okres pracy jako brygadzista nie może być zaliczony do pracy w szczególnych warunkach, gdyż obejmował czynności organizacyjno-administracyjne, a nie bezpośrednie wykonywanie prac w szczególnych warunkach.
Godne uwagi sformułowania
praca wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy • integralną część (immanentną cechę) większej całości dającej się zakwalifikować pod określoną pozycję załącznika • czynności wykonywane w warunkach nienarażających na działanie czynników szkodliwych dla zdrowia mają charakter incydentalny, krótkotrwały, uboczny • charakteru pracy w szczególnych warunkach wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu nie odbiera zatrudnieniu wnioskodawcy, praca wykonywana także poza kanałami napraw, gdy się zważy, że było to związane z procesem pracy. • charakteru pracy w szczególnych warunkach wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu nie odbiera zatrudnieniu wnioskodawcy to, że oprócz wykonywania takich prac, sprawował również dozór nad pracami wykonywanymi w warunkach szkodliwych dla zdrowia jako brygadzista.
Skład orzekający
Jerzy Kuźniar
przewodniczący-sprawozdawca
Zbigniew Korzeniowski
członek
Agata Pyjas-Luty
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja pojęcia \"pracy w szczególnych warunkach\" na potrzeby nabycia prawa do emerytury, zwłaszcza w kontekście prac dodatkowych, nadzorczych oraz wykonywanych w kanałach remontowych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych przepisów dotyczących emerytur z tytułu pracy w szczególnych warunkach, obowiązujących w określonym stanie prawnym. Może być mniej bezpośrednio stosowalne do obecnych regulacji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu prawa do emerytury i interpretacji pojęcia "pracy w szczególnych warunkach", co jest istotne dla wielu osób pracujących fizycznie. Wyjaśnia, że praca nie musi być wykonywana wyłącznie w jednym miejscu i że czynności dodatkowe czy nadzorcze nie zawsze wykluczają zaliczenie okresu pracy.
“Czy praca mechanika w kanałach i nadzór nad pracownikami to wciąż praca w szczególnych warunkach? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.