II UK 17/17
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną I.S. od wyroku Sądu Okręgowego w Ś., który oddalił apelację od wyroku Sądu Rejonowego w Ś. Sąd Rejonowy oddalił odwołanie I.S. od orzeczenia o lekkim stopniu niepełnosprawności. Sąd Okręgowy utrzymał wyrok w mocy. Skarga kasacyjna zarzucała naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 214 § 1 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c. (nieodroczenie rozprawy mimo braku zawiadomienia strony) oraz art. 65 § 1 k.p.c. (uznanie braku zdolności procesowej po osiągnięciu pełnoletności). Sąd Najwyższy, badając sprawę z urzędu pod kątem nieważności postępowania (art. 398¹³ § 1 k.p.c.), stwierdził, że skarżący ukończył 18 lat w dniu 30 maja 2016 r., uzyskując pełną zdolność do czynności prawnych i procesową. Sąd Okręgowy wyznaczył rozprawę apelacyjną na 18 lipca 2016 r., zawiadamiając o niej wyłącznie matkę skarżącego, która nie była już jego przedstawicielem ustawowym. Skarżący nie został zawiadomiony i nie brał udziału w rozprawie. Sąd Najwyższy uznał, że doszło do nieważności postępowania z powodu pozbawienia strony możliwości obrony jej praw (art. 379 pkt 5 k.p.c.), co skutkowało uchyleniem zaskarżonego wyroku i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaNieważność postępowania z powodu pozbawienia strony możności obrony praw, zwłaszcza w kontekście osiągnięcia pełnoletności w trakcie postępowania i wadliwości doręczeń.
Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, gdzie pełnoletność została osiągnięta w trakcie postępowania apelacyjnego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy pozbawienie strony możliwości obrony jej praw następuje w sytuacji, gdy po osiągnięciu pełnoletności nie została ona prawidłowo zawiadomiona o terminie rozprawy apelacyjnej, a jej dotychczasowy przedstawiciel ustawowy utracił tę rolę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, pozbawienie strony możliwości obrony jej praw następuje w takiej sytuacji.
Uzasadnienie
Po osiągnięciu pełnoletności strona nabywa pełną zdolność do czynności prawnych i procesową. Sąd ma obowiązek zawiadomić ją o terminie rozprawy. Niewłaściwe zawiadomienie lub jego brak, gdy strona nie ma już przedstawiciela ustawowego, skutkuje nieważnością postępowania z powodu pozbawienia strony możności obrony jej praw.
Czy naruszenie art. 214 § 1 k.p.c. w związku z art. 391 § 1 k.p.c. (nieodroczenie rozprawy mimo wadliwości zawiadomienia) uzasadnia stwierdzenie nieważności postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli wadliwość ta prowadzi do pozbawienia strony możności obrony jej praw.
Uzasadnienie
Rozpoznanie sprawy z naruszeniem przepisów o odroczeniu rozprawy, gdy strona nie była prawidłowo powiadomiona o jej terminie, uzasadnia przyjęcie związku między naruszeniem prawa procesowego a pozbawieniem możności działania i obrony praw strony.
Kiedy ustaje przedstawicielstwo ustawowe rodzica wobec dziecka?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Przedstawicielstwo ustawowe ustaje z chwilą osiągnięcia przez dziecko pełnej zdolności do czynności prawnych.
Uzasadnienie
Zgodnie z art. 98 § 1 i 3 k.r.o. w związku z art. 10 § 1 k.c., przedstawiciel ustawowy działa za osobę fizyczną niemającą zdolności procesowej. Po uzyskaniu pełnoletności, osoba taka nabywa zdolność procesową i przedstawicielstwo ustaje.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| I. S. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| K. S. | osoba_fizyczna | przedstawiciel ustawowy wnioskodawcy |
| Wojewódzki Zespół d/s Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie (…) w W. | instytucja | organ orzekający |
Przepisy (13)
Główne
k.p.c. art. 398 § 13 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy rozpoznaje skargę kasacyjną w granicach zaskarżenia oraz w granicach podstaw, ale z urzędu bierze pod rozwagę nieważność postępowania.
k.p.c. art. 379 § pkt 5
Kodeks postępowania cywilnego
Nieważność postępowania zachodzi, jeżeli strona została pozbawiona możliwości obrony swoich praw.
k.p.c. art. 214 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Rozprawa ulega obligatoryjnemu odroczeniu, jeżeli sąd stwierdzi nieprawidłowość w doręczeniu wezwania albo jeżeli nieobecność strony jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć.
k.c. art. 11
Kodeks cywilny
Osoba fizyczna uzyskuje pełną zdolność do czynności prawnych z chwilą osiągnięcia pełnoletności.
k.c. art. 64 § § 1
Kodeks cywilny
Zdolność sądową ma każda osoba fizyczna i prawna.
k.c. art. 65 § § 1
Kodeks cywilny
Zdolność procesową ma osoba fizyczna posiadająca zdolność sądową.
k.r.o. art. 98 § § 1 i 3
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Rodzice są przedstawicielami ustawowymi dziecka, które nie osiągnęło pełnoletności.
Pomocnicze
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Przepisy o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji stosuje się odpowiednio w postępowaniu apelacyjnym.
k.c. art. 111
Kodeks cywilny
Pełnoletność można uzyskać przez ukończenie lat osiemnastu.
k.p.c. art. 386 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd drugiej instancji uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania w razie stwierdzenia nieważności postępowania.
k.p.c. art. 108 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
W razie uchylenia orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, sąd orzeka o kosztach postępowania kasacyjnego.
k.p.c. art. 398 § 21
Kodeks postępowania cywilnego
Do kosztów postępowania kasacyjnego stosuje się odpowiednio przepisy o kosztach postępowania przed sądem pierwszej instancji.
u.r.z.o.n. art. 4
Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych
Ustawa określa zasady ustalania stopnia niepełnosprawności.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Po osiągnięciu pełnoletności skarżący nabył pełną zdolność procesową, a jego matka przestała być jego przedstawicielem ustawowym. • Sąd Okręgowy nie zawiadomił skarżącego o terminie rozprawy apelacyjnej po jego uzyskaniu pełnoletności. • Niewłaściwe zawiadomienie o rozprawie po osiągnięciu pełnoletności skutkuje nieważnością postępowania z powodu pozbawienia strony możności obrony jej praw (art. 379 pkt 5 k.p.c.).
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy rozpoznaje skargę kasacyjną w granicach zaskarżenia oraz w granicach podstaw; w granicach zaskarżenia bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. • Niemożność obrony zachodzi wówczas, gdy w postępowaniu sądowym pozbawiono stronę, wbrew jej woli, całkowitej możności podejmowania lub świadomego zaniechania czynności procesowych zmierzających do ochrony jej sfery prawnej. • Pozbawienie strony możności obrony swych praw polega więc na tym, że na skutek wadliwości procesowych sądu lub strony przeciwnej nie mogła ona brać i nie brała udziału w postępowaniu lub w jego istotnej części, jeżeli skutki tych wadliwości nie mogły być usunięte na następnych rozprawach przed wydaniem w danej instancji wyroku. • Skoro skarżący ukończył on 18 lat w dniu 30 maja 2016 r., to obowiązkiem Sądu Okręgowego było powiadomienie go jako strony postępowania o terminie rozprawy wyznaczonej na dzień 18 lipca 2016 r., po zamknięciu której zapadł zaskarżony wyrok.
Skład orzekający
Bohdan Bieniek
przewodniczący
Jolanta Frańczak
sprawozdawca
Krzysztof Rączka
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Nieważność postępowania z powodu pozbawienia strony możności obrony praw, zwłaszcza w kontekście osiągnięcia pełnoletności w trakcie postępowania i wadliwości doręczeń."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji procesowej, gdzie pełnoletność została osiągnięta w trakcie postępowania apelacyjnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje kluczowe znaczenie prawidłowości proceduralnych, zwłaszcza w kontekście osiągnięcia pełnoletności przez stronę w trakcie postępowania, co może prowadzić do nieważności całego postępowania.
“Pełnoletność w trakcie procesu: jak błąd w doręczeniu zniweczył wyrok sądu?”
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.