II UK 12/14
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał skargę kasacyjną wnioskodawcy – Wyższej Szkoły […] w W. – od wyroku Sądu Apelacyjnego, który oddalił apelację uczelni od wyroku Sądu Okręgowego. Spór dotyczył podlegania przez zainteresowanego L. B. ubezpieczeniom społecznym z tytułu realizacji umów o świadczenie usług. Uczelnia zawierała z L. B. umowy o dzieło dotyczące przygotowania i realizacji przedmiotu „etyka biznesu i etyka”. Sąd Okręgowy uznał, że umowy te były w istocie umowami zlecenia, ponieważ ich przedmiotem nie było stworzenie konkretnego rezultatu (dzieła), lecz przekazanie wiedzy studentom. Sąd Apelacyjny podtrzymał to stanowisko, podkreślając, że cykl wykładów nie stanowi ucieleśnionego rezultatu, a jedynie staranne działanie. Sąd Najwyższy, oddalając skargę kasacyjną, potwierdził, że kluczową cechą umowy o dzieło jest osiągnięcie konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu, który można poddać ocenie pod kątem wad. W przypadku wykładów, jeśli ich temat nie jest precyzyjnie określony w umowie, a wykonawca ma swobodę w jego wyborze, nie można mówić o dziele. Sąd uznał, że przedmiotem umów było przekazywanie wiedzy, co stanowi świadczenie usług (umowa zlecenia), a nie stworzenie dzieła. W związku z tym, uczelnia była zobowiązana do zgłoszenia zainteresowanego do ubezpieczeń społecznych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaKwalifikacja umów cywilnoprawnych zawieranych z pracownikami naukowymi, rozróżnienie między umową o dzieło a umową zlecenia w kontekście świadczenia usług edukacyjnych.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wykładowców akademickich i może wymagać adaptacji do innych zawodów kreatywnych lub usługowych.
Zagadnienia prawne (2)
Czy umowa o przygotowanie i realizację cyklu wykładów z określonego przedmiotu, zawierana przez uczelnię z wykładowcą, może być kwalifikowana jako umowa o dzieło w rozumieniu Kodeksu cywilnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli przedmiotem umowy jest staranne działanie polegające na przekazywaniu wiedzy, a nie osiągnięcie konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że umowa o dzieło wymaga osiągnięcia konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu, który można poddać ocenie pod kątem wad. W przypadku wykładów, jeśli ich temat nie jest precyzyjnie określony w umowie, a wykonawca ma swobodę w jego wyborze, nie można mówić o dziele. Przekazywanie wiedzy studentom stanowi świadczenie usług (umowa zlecenia), a nie stworzenie dzieła.
Czy czynności wykładowcy akademickiego polegające na przygotowaniu i przeprowadzeniu wykładów, nawet jeśli nazwane umową o dzieło, podlegają obowiązkowi odprowadzania składek na ubezpieczenia społeczne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli umowy te zostaną zakwalifikowane jako umowy zlecenia, a nie umowy o dzieło.
Uzasadnienie
Ponieważ umowy z wykładowcami zostały zakwalifikowane jako umowy zlecenia (umowy starannego działania), a nie umowy o dzieło (umowy rezultatu), podlegają one przepisom dotyczącym ubezpieczeń społecznych, co oznacza obowiązek odprowadzania składek przez płatnika.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Wyższa Szkoła […] w W. | instytucja | wnioskodawca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. | instytucja | pozwany |
| L. B. | osoba_fizyczna | zainteresowany |
Przepisy (12)
Główne
k.c. art. 627
Kodeks cywilny
Przedmiotem umowy o dzieło jest indywidualnie oznaczony wytwór (efekt), a nie samo staranne działanie.
k.c. art. 750
Kodeks cywilny
Umowa o świadczenie usług (zlecenie) polega na starannym działaniu, a nie na osiągnięciu konkretnego rezultatu.
Pomocnicze
u.p.a.p.p. art. 1 § ust. 1
Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych
Przedmiotem umowy o dzieło może być utwór, jeśli spełnia przesłanki pracy twórczej i indywidualnego charakteru.
u.p.a.p.p. art. 1 § ust. 2
Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych
Nie są objęte ochroną odkrycia, idee, procedury, metody i zasady działania oraz koncepcje matematyczne, co odnosi się do procesu dydaktycznego.
u.s.u.s. art. 83 § ust. 1 pkt 1 i 3
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Dotyczy obowiązku płatnika w zakresie zgłoszenia do ubezpieczeń.
u.s.u.s. art. 13 § pkt 2
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Dotyczy obowiązku płatnika w zakresie zgłoszenia do ubezpieczeń.
u.s.u.s. art. 18 § ust. 1 i 3
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Dotyczy obowiązku płatnika w zakresie zgłoszenia do ubezpieczeń.
u.s.u.s. art. 20 § ust. 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Dotyczy obowiązku płatnika w zakresie zgłoszenia do ubezpieczeń.
u.ś.o.z.f.ś.p. art. 81 § ust. 1
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Dotyczy obowiązku płatnika w zakresie zgłoszenia do ubezpieczeń zdrowotnych.
k.p.c. art. 398 § 13 § 1 i 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej i jest związany ustaleniami faktycznymi.
k.p.c. art. 398 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna orzekania przez Sąd Najwyższy.
k.c. art. 353 § 1
Kodeks cywilny
Zasada swobody umów, z ograniczeniami wynikającymi z natury stosunku prawnego, jego społeczno-gospodarczego przeznaczenia i ustawy.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowy zawierane z wykładowcami dotyczące prowadzenia zajęć, mimo nazwania ich umowami o dzieło, w istocie stanowiły umowy zlecenia, ponieważ ich przedmiotem było staranne działanie polegające na przekazywaniu wiedzy, a nie osiągnięcie konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu. • Brak precyzyjnego określenia tematu wykładów w umowie, pozostawienie go do uznania wykonawcy, uniemożliwia uznanie umowy za umowę o dzieło. • Czynności dydaktyczne, takie jak prowadzenie wykładów, nawet jeśli mają charakter twórczy, nie zawsze stanowią dzieło w rozumieniu przepisów prawa autorskiego i kodeksu cywilnego, jeśli nie prowadzą do konkretnego, weryfikowalnego rezultatu.
Odrzucone argumenty
Umowy o przygotowanie i realizację cyklu wykładów z określonego przedmiotu, zawierane przez uczelnię z wykładowcą, powinny być kwalifikowane jako umowy o dzieło, ponieważ ich przedmiotem było stworzenie dzieła (wykładu) jako rezultatu pracy twórczej. • Obowiązek płatnika w zakresie zgłoszenia i obowiązkowego ubezpieczenia emerytalnego i rentowego, wypadkowego, zdrowotnego osób wykonujących realizację procesu dydaktycznego w oparciu o umowę o dzieło w rozumieniu art. 627 k.c.
Godne uwagi sformułowania
Celem umowy o dzieło jest osiągnięcie materialnego lub niematerialnego rezultatu, stworzenie czegoś lub przetworzenie do postaci, w której wcześniej nie istniało. • Cykl wykładów nie ma takiej cechy, nie stanowi bowiem ucieleśnionego rezultatu. Polega wyłącznie na starannym działaniu - przekazaniu wiedzy studentom. • Przedmiotem umowy o dzieło jest doprowadzenie do weryfikowalnego i jednorazowego rezultatu, zdefiniowanego przez zamawiającego w momencie zawierania umowy. • Nie stanowi zatem umowy o dzieło umowa o przeprowadzenie cyklu bliżej niesprecyzowanych wykładów z danej dziedziny wiedzy, których tematy pozostawiono do uznania wykładowcy, bowiem wskazuje to, że zamawiający nie jest zainteresowany określonym dziełem (utworem) intelektualnym o indywidualnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, ale przekazywaniem odbiorcom wykładu wiedzy z danej dyscypliny.
Skład orzekający
Jerzy Kuźniar
przewodniczący, sprawozdawca
Beata Gudowska
członek
Małgorzata Wrębiakowska-Marzec
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Kwalifikacja umów cywilnoprawnych zawieranych z pracownikami naukowymi, rozróżnienie między umową o dzieło a umową zlecenia w kontekście świadczenia usług edukacyjnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji wykładowców akademickich i może wymagać adaptacji do innych zawodów kreatywnych lub usługowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu rozróżniania umów o dzieło i zlecenie, co ma bezpośrednie przełożenie na obowiązki pracodawców i pracowników, zwłaszcza w sektorze edukacji.
“Czy wykłady to dzieło? Sąd Najwyższy wyjaśnia, kiedy umowa z wykładowcą to zlecenie, a nie dzieło.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.