II UK 115/13
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła kwalifikacji umów zawartych przez Fundację z nauczycielem, które zostały nazwane umowami o dzieło, a dotyczyły przygotowania i przeprowadzenia cyklu zajęć z zakresu multimediów dla młodzieży szkolnej. Zainteresowany, będący nauczycielem w liceum, prowadził te zajęcia w godzinach lekcyjnych, podporządkowany dyrektorowi szkoły, a wynagrodzenie otrzymywał w stawce godzinowej. Sądy niższych instancji (Okręgowy i Apelacyjny) uznały, że były to umowy o świadczenie usług (zlecenia), a nie umowy o dzieło, ponieważ nie prowadziły do osiągnięcia konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu, a jedynie do starannego działania. Sąd Najwyższy, rozpoznając skargę kasacyjną Fundacji, podzielił tę argumentację. Podkreślono, że umowa o dzieło wymaga osiągnięcia konkretnego, weryfikowalnego rezultatu, podczas gdy przedmiotowe umowy dotyczyły przeprowadzenia cyklu wykładów, co jest typową usługą dydaktyczną, a nie wytworem w rozumieniu przepisów o umowie o dzieło. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną, potwierdzając tym samym, że zainteresowany podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu tych umów.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaKwalifikacja umów cywilnoprawnych (o dzieło vs. zlecenie) na potrzeby ubezpieczeń społecznych, zwłaszcza w kontekście świadczenia usług edukacyjnych i szkoleń.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego, gdzie umowa dotyczyła cyklu wykładów w ramach działalności edukacyjnej, z silnymi elementami podporządkowania i wynagrodzenia godzinowego.
Zagadnienia prawne (2)
Czy umowa o przeprowadzenie cyklu wykładów, mimo nazwania jej umową o dzieło, może być kwalifikowana jako umowa o świadczenie usług (zlecenie) na potrzeby ubezpieczeń społecznych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umowa o przeprowadzenie cyklu wykładów, która nie prowadzi do osiągnięcia konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu, a jedynie do starannego działania, powinna być kwalifikowana jako umowa o świadczenie usług (zlecenie), nawet jeśli strony nazwały ją umową o dzieło.
Uzasadnienie
Sądy podkreśliły, że umowa o dzieło jest umową rezultatu, wymagającą osiągnięcia konkretnego, weryfikowalnego wytworu. Umowa o przeprowadzenie cyklu wykładów nie spełnia tych kryteriów, ponieważ jej przedmiotem jest staranne działanie (przekazanie wiedzy), a nie konkretny, materialny lub niematerialny rezultat. Podporządkowanie wykonawcy, wynagrodzenie godzinowe oraz powtarzalność czynności wskazują na charakter umowy zlecenia.
Czy przygotowanie materiałów dydaktycznych (np. prezentacji multimedialnej) lub konspektu przez wykonawcę wykładów może stanowić o charakterze umowy o dzieło?
Odpowiedź sądu
Nie, samo przygotowanie materiałów dydaktycznych nie przesądza o charakterze umowy jako umowy o dzieło, jeśli głównym przedmiotem umowy jest przeprowadzenie zajęć (wykładów), a nie stworzenie konkretnego, zindywidualizowanego dzieła.
Uzasadnienie
Sądy uznały, że przygotowanie materiałów dydaktycznych jest czynnością typową dla nauczyciela i nie stanowi samo w sobie rezultatu w rozumieniu umowy o dzieło. Kluczowe jest to, czy umowa zobowiązuje do stworzenia konkretnego, indywidualnie oznaczonego wytworu, a nie do samego świadczenia pracy czy usługi.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Fundacja […] | instytucja | wnioskodawca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych | instytucja | pozwany |
| P. C. | osoba_fizyczna | zainteresowany |
Przepisy (7)
Główne
k.c. art. 750
Kodeks cywilny
Umowy o świadczenie usług, które nie są umowami o pracę ani umowami z zakresu ubezpieczeń społecznych, są umowami zlecenia.
u.s.u.s. art. 18 § 3
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe.
u.s.u.s. art. 20 § 1
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia chorobowe i wypadkowe.
Pomocnicze
k.c. art. 627
Kodeks cywilny
Umowa o dzieło jest umową rezultatu, której przedmiotem jest indywidualnie oznaczony wytwór.
k.c. art. 353¹
Kodeks cywilny
Strony mogą dokonać wyboru rodzaju łączącego je stosunku prawnego, jednak treść umowy nie może sprzeciwiać się naturze danego stosunku prawnego, jego społeczno-gospodarczemu przeznaczeniu i ustawie.
k.c. art. 56
Kodeks cywilny
Określenie świadczenia w umowie o dzieło może nastąpić ogólnie w sposób nadający się do przyszłego dookreślenia na podstawie wskazanych w umowie podstaw lub bezpośrednio przez zwyczaj bądź zasady uczciwego obrotu.
k.c.
Kodeks cywilny
Kryterium odróżniającym umowę o dzieło od umowy zlecenia lub umowy o świadczenie usług jest możliwość poddania dzieła sprawdzianowi na istnienie wad fizycznych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Umowa o przeprowadzenie cyklu wykładów nie jest umową o dzieło, lecz umową o świadczenie usług (zlecenie), ponieważ nie prowadzi do osiągnięcia konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu. • Charakterystyczne cechy umowy, takie jak podporządkowanie wykonawcy, wynagrodzenie godzinowe i powtarzalność czynności, wskazują na umowę zlecenia.
Odrzucone argumenty
Umowa o przeprowadzenie wykładu jest dziełem w rozumieniu art. 627 i nast. k.c. • Przedmiot umów zawieranych przez wnioskodawcę i zainteresowanego pozwalał na zakwalifikowanie ich jako umowy o dzieło.
Godne uwagi sformułowania
Umowy te były umowami starannego działania, a nie rezultatu. • Przedmiotem umów było przeprowadzenie cyklu zajęć z danego przedmiotu, w postaci wygłoszenia wykładów. • Nie stanowi zatem umowy o dzieło umowa o przeprowadzenie cyklu wykładów (zajęć dydaktycznych). • Chodziło więc o wykonanie określonych czynności (szeregu powtarzających się czynności) bez względu na to, jaki rezultat czynność ta przyniesie.
Skład orzekający
Jerzy Kuźniar
przewodniczący, sprawozdawca
Zbigniew Myszka
członek
Jolanta Strusińska-Żukowska
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Kwalifikacja umów cywilnoprawnych (o dzieło vs. zlecenie) na potrzeby ubezpieczeń społecznych, zwłaszcza w kontekście świadczenia usług edukacyjnych i szkoleń."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego, gdzie umowa dotyczyła cyklu wykładów w ramach działalności edukacyjnej, z silnymi elementami podporządkowania i wynagrodzenia godzinowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa jest interesująca, ponieważ dotyczy powszechnego problemu rozróżnienia między umową o dzieło a umową zlecenia, co ma bezpośrednie przełożenie na obowiązek odprowadzania składek na ubezpieczenia społeczne. Wyjaśnia, dlaczego nawet jeśli umowa jest nazwana umową o dzieło, może być traktowana inaczej przez sądy.
“Umowa o dzieło czy zlecenie? Sąd Najwyższy rozstrzyga, kiedy wykłady oznaczają składki ZUS.”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Ta sprawa stanowi część linii orzeczniczej omawianej w naszych syntezach.
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.