Pełny tekst orzeczenia II SAB/Wr 49/25

II SAB/Wr 49/25 - Wyrok WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2025-04-01
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-01-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Halina Filipowicz-Kremis
Malwina Jaworska-Wołyniak
Wojciech Śnieżyński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne
Cudzoziemcy
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
*Oddalono skargę w całości
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 167
art. 100 d
Ustawa z 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojny na terytorium tego państwa
Dz.U. 2024 poz 769
art. 106 ust. 1 pkt 16
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Śnieżyński (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Halina Filipowicz-Kremis Asesor WSA Malwina Jaworska-Wołyniak po rozpoznaniu w Wydziale II w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 1 kwietnia 2025 r. sprawy ze skargi D. A. na bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w przedmiocie zezwolenia na pobyt czasowy oddala skargę w całości.
Uzasadnienie
Skargą datowaną na 11.12.2024 r. (data wpływu do organu: 19.12.2024 r.) D. A. (obywatelka T.), reprezentowana przez pełnomocnika, zarzuciła Wojewodzie Dolnośląskiemu bezczynność w sprawie z jej wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy.
Jak wynika ze skargi oraz akt administracyjnych, w dniu 14.09.2023 r. wpłynął do Wojewody wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w celu podjęcia lub kontynuacji stacjonarnych studiów wyższych. W toku postępowania cudzoziemka ustanowiła pełnomocnika w osobie adw. P. M. Pismem z 19.06.2024 r. Wojewoda wezwał skarżącą do osobistego stawiennictwa w dniu 19.07.2024 r. oraz uzupełnienia braków formalnych wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania, w postaci uzupełnienia wniosku pobytowego poprzez złożenie w części E czytelnego podpisu pełnym imieniem i nazwiskiem. Jednocześnie organ poinformowała skarżącą, że nieuzupełnienie braków formalnych w wyznaczonym terminie spowoduje pozostawienie wniosku bez rozpoznania. Skarżąca stawiła się w siedzibie organu w dniu 19.07.2024 r. oraz przedłożyła dodatkowe dokumenty. Pismem z 05.11.2024 r. Wojewoda, działając na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. w zw. z art. 106 ust. 1 ustawy z 12.12.2013r. o cudzoziemcach, zawiadomił skarżącą o pozostawieniu wniosku o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej bez rozpoznania, z uwagi na nieusunięcie jego braków formalnych (ponownie złożony podpis był nieczytelny). Pismem z 25.11.2024r. skarżąca wniosła ponaglenie na bezczynność organu. Postanowieniem z 08.01.2025 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców uznał ponaglenie za nieuzasadnione.
Mając powyższe okoliczności na względzie w skardze zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to: 1) art. 64 § 2 k.pa. poprzez pozostawienie bez rozpoznania wniosku, mimo że nie był on dotknięty brakiem formalnym, o którym mowa we wskazanej regulacji; 2) art. 35 § 1 i § 3 oraz art. 36 § 1 k.p.a. poprzez niedochowanie terminów załatwienia sprawy i niepodjęcia decyzji merytorycznej w sprawie, przedłożonej organowi do rozpatrzenia. Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skargi jej autor wniósł o stwierdzenia bezczynności i zobowiązanie Wojewody do wydania decyzji w terminie miesiąca oraz zasądzenie kosztów postępowania. Pełnomocnik podniósł w uzasadnieniu, że skarżąca złożyła wniosek o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy na formularzu stanowiącym załącznik do rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 17.04.2019 r. Wskazała, że w części E formularza, pod oświadczeniami, wymagane jest złożenia podpisu (imię i nazwisko) i podanie daty. Wobec tego skarżąca umieściła w części E formularza podpis zgodny ze wzorem podpisu z części D, bezpośrednio pod treścią oświadczenia. W tej sytuacji należało uznać za niezasadne wezwanie organu do uzupełnienia braku formalnego podania przez ponowne podpisanie. Istota problemu podpisania wniosku sprowadza się bowiem do kwestii, czy istotnie wniosek nadesłany przez skarżącą z podpisem zgodnym ze wzorem podpisu, dotknięty jest brakiem tego rodzaju, który uniemożliwia nadanie sprawie biegu przez organ. W tym zakresie autor skargi zauważył, że zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 15 i 16 ustawy o cudzoziemcach wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, z wyjątkiem zezwoleń, o których mowa w art. 139a ust. 1 i art. 139o ust. 1, cudzoziemiec składa na formularzu zawierającym: wzór podpisu cudzoziemca oraz pisemne oświadczenie pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń, że dane zawarte we wniosku są prawdziwe. Część E formularza wniosku dotyczy złożenia oświadczenia pisemnego oświadczenia, o którym mowa w art. 106 ust. 1 pkt 16 ustawy o cudzoziemcach. W tej części formularza jest miejsce na datę i podpis. W świetle powołanej regulacji prawnej autor skargi wywodził, że w sprawie nie ulega wątpliwości, że skarżąca umieściła podpis - zgodny ze wzorem podpisu znajdującym się w części D wniosku. Powyższe wskazuje, że skarżąca potwierdziła swoim podpisem pisemne oświadczenie pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń, że dane zawarte we wniosku są prawdziwe.
W odniesieniu do wymogu złożenia czytelnego podpisu zawierającego imię i nazwisko, autor skargi podkreślił, że art. 106 ust. 1 pkt 16 ustawy o cudzoziemcach nakazuje jedynie złożenie pisemnego oświadczenia. Przywołana ustawa nie precyzuje, co należy rozumieć pod pojęciem złożenia pisemnego oświadczenia. Brak jest takiej regulacji także w przepisach postępowania administracyjnego. Z kolei przepis art. 78 k.c. do zachowania formy pisemnej czynności prawnej wymaga złożenia własnoręcznego podpisu na dokumencie obejmującym treść oświadczenia woli. W orzecznictwie sądowym podkreślane jest, że nie jest konieczne, aby podpisem strony było nazwisko w pełnym brzmieniu, gdyż dopuszczalne jest jego skrócenie, nie musi ono być także w pełni czytelne. Podpis powinien jednak składać się z liter i umożliwiać identyfikację autora, a także stwarzać możliwość porównania oraz ustalenia, czy został złożony w formie zwykle przezeń używanej; podpis więc powinien wykazywać cechy indywidualne i powtarzalne (postanowienie SN z 17 czerwca 2009 r., sygn. akt IV CSK 78/09). Oceniając w tym kontekście zasadność wezwania autor skargi zwrócił uwagę, że w część D formularza skarżąca umieściła wzór podpisu, który jest tożsamy z podpisem pod oświadczeniem w części E. Podpis składa się z liter a sposób jego sporządzenia wskazuje na jego powtarzalność. Charakter pisma zawiera cechy pozwalające go odróżnić od pisma innej osoby. W związku z powyższym skoro wymóg prawny ostatniej części formularza (części E) dotyczy złożenia oświadczenia o którym mowa w art. 106 ust. 1 pkt 16 ustawy o cudzoziemcach a organ nie wezwał zaś do uzupełnienia braku polegającego na nie złożeniu takiego oświadczenia ale o uzupełnienie wniosku w części E formularza przez czytelne podpisanie wniosku, to tak sformułowane wezwanie nie znajduje wsparcia w przepisach szczególnych określających wymogi formalne podania (tak WSA we Wrocławiu z 21.09.2023 r., sygn. akt II SAB/Wr 204/23). Za istotne w sprawie pełnomocnik uznał również powołanie się na fakt osobistego stawiennictwa skarżącej w urzędzie w dniu 19.07.2024 r. celem uzupełnienia wniosku i złożenia odcisków linii papilarnych. W takiej sytuacji obowiązkiem organu, zgodnie z zasadami wyrażanymi w art. 8 § 1 i art. 9 k.p.a., było czuwanie nad tym, aby strona nie poniosła szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu powinien udzielić niezbędnych wyjaśnień i wskazówek.
W świetle przedstawionych okoliczności pełnomocnik zauważył, że skarżąca oczekuje od ponad roku na jakąkolwiek informację dotyczącą przebiegu postępowania. Skarżąca przez cały ten czas pozostawała bez stempla w paszporcie, bowiem organ nie praktykował jego umieszczania, stosując w zamian stempel na zwykłej kartce poświadczający złożenie wniosku. Postępowanie w niniejszej sprawie winno być zakończone bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w dniu 14 października 2023 r., a w przypadku szczególnych komplikacji, nie później niż w dniu 14 listopada 2023 r., tj. w terminach określonych w art. 35 § 1 i 3 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie, wskazując, że terminy załatwienia sprawy zostały zawieszone na mocy ustawy pomocowej. Podniesiono także, że w sprawie nie wystąpiły podstawy do stwierdzenia rażącego naruszenia prawa.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Podstawą prawną skargi jest art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30.08.2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935, ze zm.) - dalej jako: "p.p.s.a.", z którego wynika, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania kończącego się wydaniem decyzji administracyjnej.
W okolicznościach niniejszej sprawy należało jednak uwzględnić obowiązujące od 24.02.2022 r. przepisy ustawy pomocowej. Postępowanie administracyjne zostało bowiem wszczęte w dniu 14.09.2023 r., tj. w dniu wpływu wniosku do Wojewody, a więc w okresie obowiązywania powołanej ustawy.
Jak wynika z art. 100c ust. 1 i art. 100d ust. 1 o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2025 r., poz. 337) – dalej: ustawa pomocowa, w okresie do 30.09.2025 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących: 1) udzielenia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, 2) zmiany: a) zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, b) zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji, 3) cofnięcia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej - w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Zarazem zgodnie z art. 100c ust. 4 i art. 100d ust. 4 ustawy pomocowej, zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1 (a więc m.in. w sprawach zezwoleń na pobyt czasowy), lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1 (a więc do 30.09.2025 r.), nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki.
Biorąc zatem pod uwagę datę złożenia wniosku (w okresie, w którym nastąpiło wstrzymanie rozpoczęcia biegu terminu dla załatwienia takiej sprawy) oraz datę wyrokowania stwierdzić należało, że zaprzestanie czynności czy dokonywanie ich z opóźnieniem nie mogło stanowić przesłanki do wywiedzenia skargi na bezczynność (art. 100c ust. 4 i art. 100d ust. 4 ustawy pomocowej). Sprawa opieszałości organu w sensie procesowym nadal bowiem istnieje. Brak podstawy wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności lub przewlekłości, o jakiej mowa w art. 100c ust. 4 i art. 100d ust. 4 omawianej ustawy należy wiązać z niemożnością wydania orzeczenia stwierdzającego bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku uznania, że w sprawie znajdują zastosowanie art. 100c ust. 1 lub art. 100d ust. 1 ustawy pomocowej (vide wyroki NSA z 05.12.2024 r., sygn. akt II OSK 1809/24 oraz z 13.02.2024 r., sygn. akt II OSK 638/23). Wobec tego niniejsza skarga podlega oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Wykluczenie przez ustawodawcę możliwość stwierdzenia bezczynności organu w sprawach dotyczących wniosków pobytowych nie oznacza jednak akceptacji przez Sąd w niniejszej sprawie czynności pozostawienia podania skarżącej bez rozpoznania. W tym zakresie stwierdzić należy bezskuteczność tej czynności z uwagi na naruszenie art. 106 ust. 1 pkt 16 ustawy o cudzoziemcach. Zgodnie z art. 106 ust. 1 pkt 15 i 16 ustawy o cudzoziemcach wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, z wyjątkiem zezwoleń, o których mowa w art. 139a ust. 1 i art. 139o ust. 1, cudzoziemiec składa na formularzu zawierającym: wzór podpisu cudzoziemca oraz pisemne oświadczenie pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń, że dane zawarte we wniosku są prawdziwe. Część E formularza wniosku dotyczy złożenia oświadczenia pisemnego oświadczenia, o którym mowa w art. 106 ust. 1 pkt 16 ustawy o cudzoziemcach. W tej części formularza jest miejsce na datę i podpis. Przyznać wobec tego należało racje pełnomocnikowi skarżącej, że przepis art. 106 ust. 1 pkt 16 ustawy o cudzoziemcach nie statuuje obowiązku opatrzenia oświadczenia czytelnym podpisem cudzoziemca. Przepis ten nakazuje jedynie złożenie pisemnego oświadczenia. Jak zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w powołanym w skardze wyroku z 21.09.2023 r., sygn. akt II SAB/Wr 204/23, istota problemu sprowadza się do kwestii, czy istotnie wniosek nadesłany przez skarżącą z podpisem zgodnym ze wzorem podpisu, umieszczonym w innym miejscu niż wskazany na formularzu, dotknięty jest brakiem tego rodzaju, który uniemożliwia nadanie sprawie biegu przez organ. Przywołana ustawa nie precyzuje, co należy rozumieć pod pojęciem złożenia pisemnego oświadczenia. Brak jest takiej regulacji także w przepisach postępowania administracyjnego. Z kolei przepis art. 78 k.c. do zachowania formy pisemnej czynności prawnej wymaga złożenia własnoręcznego podpisu na dokumencie obejmującym treść oświadczenia woli. W orzecznictwie sądowym podkreślane jest, że nie jest konieczne, aby podpisem strony było nazwisko w pełnym brzmieniu, gdyż dopuszczalne jest jego skrócenie, nie musi ono być także w pełni czytelne. Podpis powinien jednak składać się z liter i umożliwiać identyfikację autora, a także stwarzać możliwość porównania oraz ustalenia, czy został złożony w formie zwykle przezeń używanej; podpis więc powinien wykazywać cechy indywidualne i powtarzalne.
W ocenie Sądu, powyższe wymogi spełnia złożonych przez skarżącą podpis. Ponadto oceniając zasadność dokonanego przez organ wezwania należało zwrócić uwagę, że w część D formularza skarżąca umieściła wzór podpisu, który jest tożsamy z podpisem pod oświadczeniem w części E. Podpis składa się z liter a sposób jego sporządzenia wskazuje na jego powtarzalność. Charakter pisma zawiera cechy pozwalające go odróżnić od pisma innej osoby. W związku z powyższym skoro wymóg prawny ostatniej części formularza (części E) dotyczy złożenia oświadczenia o którym mowa w art. 106 ust. 1 pkt 16 ustawy o cudzoziemcach a organ nie wezwał zaś do uzupełnienia braku polegającego na nie złożeniu takiego oświadczenia ale o uzupełnienie wniosku w części E formularza przez czytelne podpisanie wniosku imieniem i nazwiskiem, to tak sformułowane wezwanie nie znajduje wsparcia w przepisach szczególnych określających wymogi formalne podania.
Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że w opisanym stanie faktycznym - wobec wadliwości wezwania do usunięcia braku formalnego podania - pozostawienie wniosku bez rozpoznania było nieuzasadnione, dlatego nie może on wywoływać niekorzystnych dla skarżącej skutków prawnych. Organ powinien procedować nad merytorycznym jego rozpoznaniem.
Sąd rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a.