II SAB/Wr 1473/25

II SAB/Wr 1473/25 - Postanowienie WSA we Wrocławiu
Data orzeczenia
2026-07-02
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-12-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu
Sędziowie
Dominik Dymitruk /sprawozdawca/
Halina Filipowicz-Kremis
Władysław Kulon /przewodniczący/
Symbol z opisem
6135 Odpady
658
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Burmistrz Miasta
Treść wyniku
*Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
art. par. 1 pkt 6, art. 232 par. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Władysław Kulon Sędziowie: Sędzia NSA Halina Filipowicz - Kremis Sędzia WSA Dominik Dymitruk (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w Wydziale II w dniu 2 lipca 2026 r. sprawy ze skargi B.B. na bezczynność i przewlekłość Burmistrza Szczawna - Zdroju w przedmiocie nakazania usunięcia odpadów postanawia: I. odrzucić skargę; I. zwrócić stronie skarżącej uiszczony wpis od skargi w kwocie 100 (słownie: sto) złotych.
Uzasadnienie
Pismem z dnia 23 października 2025 r. B. N. (dalej: skarżąca) wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na bezczynność i przewlekłość Burmistrza Miasta Szczawna Zdroju w sprawie nakazania usunięcia odpadów.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje:
Skarga podlega odrzuceniu.
Przedmiotem skargi jest bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ w sprawie wydania decyzji nakazującej usunięcie odpadów na podstawie art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2023 r. poz. 1587 z późn. zm., dalej: u.o.). Skarżąca, jako właścicielka nieruchomości sąsiedniej, wywodzi, że organ powinien był załatwić jej pismo w formie decyzyjnej, a zaniechanie tego stanowi bezczynność i przewlekłość, których zwalczaniu służyć ma skarga wniesiona na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Na poparcie tezy o dopuszczalności wszczęcia postępowania na jej żądanie oraz o obowiązku decyzyjnej reakcji organu skarżąca powołała się na art. 233 oraz art. 61a k.p.a.
Ocena dopuszczalności skargi wymaga w pierwszej kolejności ustalenia, czy w sprawie w ogóle istniał po stronie organu obowiązek działania w prawnie określonej formie procesowej, którego niezrealizowanie mogłoby zostać zakwalifikowane jako bezczynność lub przewlekłość. Zgodnie bowiem z utrwalonym stanowiskiem, dla przyjęcia bezczynności organu konieczne jest łączne wystąpienie obowiązku prawnego działania organu oraz określonej prawnej formy tego działania, ujętej w ramy procesowego rozstrzygnięcia sprawy. Brak jest podstaw do przyjęcia bezczynności organu administracji w sytuacji, gdy obowiązujące przepisy prawa nie przewidują działania organów w określonej formie prawnej.
Stosownie do art. 26 ust. 2 u.o., w przypadku nieusunięcia odpadów zgodnie z ust. 1, właściwy organ, w drodze decyzji wydawanej z urzędu, nakazuje posiadaczowi odpadów usunięcie odpadów z miejsca nieprzeznaczonego do ich składowania lub magazynowania. Treść przepisu jest jednoznaczna i nie nasuwa wątpliwości co do tego, że postępowanie w tej kategorii spraw inicjowane jest wyłącznie na zasadzie oficjalności. Przedmiotem takiego postępowania jest nałożenie obowiązku, co tym bardziej przemawia za jego wszczęciem z urzędu. Przepis art. 26 ust. 2 u.o. stanowi przy tym lex specialis wobec art. 61 § 1 k.p.a., wyłączając możliwość zainicjowania postępowania na żądanie strony. Bez znaczenia pozostaje to, że ustawodawca nie posłużył się wyrazem "wyłącznie", gdyż brak tego określenia nie osłabia jednoznacznego rezultatu wykładni; co więcej, właśnie na tle przepisów stanowiących o wszczęciu postępowania "z urzędu" bez dodania słowa "wyłącznie", w tym wprost na tle ustawy o odpadach, nie jest kwestionowane, że postępowania te mogą zostać zainicjowane jedynie na zasadzie oficjalności (uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 8 września 2025 r., sygn. akt II OPS 2/25).
Kwestia formy reakcji organu na żądanie wszczęcia postępowania, które może zostać uruchomione wyłącznie z urzędu, kierowane przez osobę powołującą się na własny interes prawny, była dotychczas postrzegana w orzecznictwie niejednolicie. Rozbieżność tę usunęła powołana uchwała w sprawie o sygn. akt II OPS 2/25, która, choć zapadła na tle art. 53a ust. 1 i art. 72a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane, zawiera rozważania o charakterze generalnym, znajdujące zastosowanie do wszystkich postępowań wszczynanych wyłącznie z urzędu, w tym do postępowania z art. 26 ust. 2 u.o. (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 września 2025 r., II SA/Kr 725/25, wprost odnoszący rozumowanie uchwały do art. 26 u.o.).
W świetle wskazań płynących z powołanej uchwały podjętej w sprawie o sygn. akt II OPS 2/25 żądanie wszczęcia postępowania skierowane przez osobę powołującą się na własny interes prawny w sprawie objętej zasadą oficjalności nie stanowi "żądania wszczęcia postępowania" w rozumieniu art. 61 § 1 k.p.a. Tego rodzaju pismo należy traktować w kategorii sygnalizacji, to jest źródła informacji wymagającego zweryfikowania przez organ pod kątem zaistnienia przesłanek obligujących do wszczęcia postępowania z urzędu. Organ nie może wprawdzie pozostać całkowicie bierny, jednak właściwą i wystarczającą formą jego reakcji jest poinformowanie wnoszącego, w drodze pisma o charakterze informacyjnym, o podjętych działaniach i zajętym stanowisku.
Konsekwentnie należy stwierdzić, że w sprawach tego rodzaju nie znajduje zastosowania art. 61a § 1 k.p.a. Instytucja odmowy wszczęcia postępowania nie dotyczy postępowań uruchamianych z urzędu, gdyż wniosek o wszczęcie postępowania prowadzonego na zasadzie oficjalności nie inicjuje odrębnego postępowania, którego złożenie obligowałoby organ do wydania postanowienia o odmowie jego wszczęcia. Organ nie był zatem zobowiązany ani do wydania decyzji nakazującej usunięcie odpadów na żądanie skarżącej, ani do wydania postanowienia w trybie art. 61a § 1 k.p.a. Argumentacja skarżącej oparta na tym przepisie nie może więc odnieść skutku.
Nie jest również trafne powołanie się przez skarżącą na art. 233 k.p.a. Przepis ten nie kreuje po stronie osoby legitymującej się jedynie interesem faktycznym roszczenia o wszczęcie postępowania i wydanie decyzji, lecz wskazuje, że skarga powszechna może co najwyżej spowodować wszczęcie postępowania z urzędu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 czerwca 2023 r., sygn. akt III OSK 2362/21). Właściwą drogą ochrony interesu osoby sygnalizującej naruszenie pozostaje tryb skargowo-wnioskowy z Działu VIII k.p.a., w ramach którego rozpoznanie zasadnej skargi przez organ wyższego stopnia może, stosownie do art. 233 k.p.a., spowodować wszczęcie postępowania z urzędu przez organ właściwy. Mechanizm ten nie przekształca jednak sygnalizacji w żądanie wszczęcia postępowania jurysdykcyjnego ani nie nakłada na organ obowiązku działania w formie procesowej uruchamianej wnioskiem strony.
Należy przy tym zauważyć, że część orzeczeń powołanych przez skarżącą zapadła przed podjęciem uchwały w sprawie o sygn. akt II OPS 2/25 i reprezentuje nurt orzeczniczy, który uchwała ta odrzuciła. Dotyczy to w szczególności stanowiska dopuszczającego skargę na bezczynność organu w sprawach wszczynanych wyłącznie z urzędu oraz wiążącego z żądaniem osoby zainteresowanej obowiązek wydania postanowienia z art. 61a § 1 k.p.a. albo wszczęcia postępowania (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 4 czerwca 2024 r., sygn. akt II SAB/Kr 82/24). Stanowisko to należy uznać za przełamane uchwałą abstrakcyjną składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego. Sąd w niniejszym składzie podziela wyrażoną w niej ocenę prawną i przyjmuje ją za podstawę rozstrzygnięcia, a kierunek wykładni przyjęty w uchwale został już uwzględniony w orzecznictwie sądów administracyjnych w sprawach dotyczących usuwania odpadów (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 września 2025 r., sygn. akt II SA/Kr 725/25). Pozostałe powołane przez skarżącą orzeczenia dotyczą natomiast statusu strony postępowania i interesu prawnego właściciela nieruchomości sąsiedniej, a więc innej osi zagadnienia niż dopuszczalność wszczęcia postępowania na wniosek oraz dopuszczalność skargi na bezczynność, i nie mogą wspierać tezy skargi (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 12 lipca 2024 r., sygn. akt II SA/Gl 397/24, dotyczący trybu nieważnościowego z art. 157 § 2 k.p.a., w którym żądanie strony jest ustawowo dopuszczalne).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że organ nie wszczął i nie był zobowiązany do wszczęcia z urzędu postępowania w przedmiocie wydania decyzji na podstawie art. 26 ust. 2 u.o., zaś pismo skarżącej, jako sygnalizację, załatwił pismem o charakterze informacyjnym. Była to forma reakcji prawidłowa i wystarczająca w świetle stanowiska wyrażonego w uchwale podjętej w sprawie o sygn. akt II OPS 2/25. W sprawie nie toczyło się zatem żadne postępowanie administracyjne, którego mogłaby dotyczyć bezczynność lub przewlekłość.
Skoro organ nie jest zobowiązany do zajęcia stanowiska w formie procesowej, brak takiego stanowiska nie może być kwestionowany w drodze ponaglenia (art. 37 § 1 k.p.a.), będącego środkiem zwalczającym bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W konsekwencji niedopuszczalna jest również skarga na bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania w tego rodzaju sprawach. Merytoryczne rozpoznanie skargi na bezczynność lub przewlekłość jest bowiem możliwe jedynie w sytuacji toczącego się postępowania w konkretnej sprawie, co w niniejszym przypadku nie miało miejsca (uchwała NSA z dnia 8 września 2025 r., sygn. akt II OPS 2/25).
Z tych względów, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w punkcie I sentencji.
O zwrocie uiszczonej kwoty wpisu orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (pkt II sentencji postanowienia).