II SAB/Wa 530/24

II SAB/Wa 530/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-02-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-09-20
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Anna Pośpiech-Kłak
Iwona Maciejuk /przewodniczący sprawozdawca/
Joanna Kube
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Zobowiązano organ do rozpoznania wniosku/odwołania w terminie ...od otrzymania odpisu prawomocnego orzeczenia
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 149 par. 1 pkt 1 i art. 149 par. 1a w zw. z art. 119 pkt 4 i art. 120, art. 200
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 poz 902
art. 13 ust. 1 i 2, art. 14 ust. 1, art. 15 ust. 2,
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 61 ust. 1 i 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Maciejuk (spr.), Sędzia WSA Joanna Kube, Asesor WSA Anna Pośpiech-Kłak, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 lutego 2025 r. sprawy ze skargi J. J. na bezczynność Prezesa Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 marca 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 2138/23 1. zobowiązuje Prezesa Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. do rozpatrzenia punktu 4 wniosku z dnia [...] lipca 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Prezesa Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. w rozpatrzeniu punktu 4 wniosku z dnia [...] lipca 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 marca 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 2138/23 nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezesa Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...]. na rzecz skarżącego J. J. kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
J. J. wnioskiem z dnia [...] lipca 2020 r. zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] o udostępnienie, na podstawie art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 10 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, następujących informacji:
1. jakie koszty ponosi miesięcznie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] za najem siedziby przy ulicy [...] w [...]?
2. w jakim trybie udzielania zamówień w rozumieniu Ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. - Prawo zamówień publicznych (Dz. U. z 2019 r. poz. 1843 t.j.) dokonano wyboru nowej siedziby Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w biurowcu [...] przy ul. [...] w [...]?
3. jaką powierzchnię zajmuje Kolegium w biurowcu przy ul. [...] w [...]?
4. skanu umowy [...] zawartej pomiędzy Samorządowym Kolegium Odwoławczym w [...] a P. S.A.
5. Informacji rocznej o działalności Kolegium w 2019 r. - o ile została już sporządzona.
Wnioskodawca wniósł o przesłanie informacji w formie skanów na skrzynkę ePUAP, z której nadano wniosek, lub na adres e-mail.
Decyzją z [...] lipca 2020 r. nr [...], SKO odmówiło skarżącemu udostępnienia skanu umowy z [...] sierpnia 2016 r. nr [...] zawartej pomiędzy Samorządowym Kolegium Odwoławczym w [...] a P. S.A.
Po rozpatrzeniu wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej ww. decyzją, SKO decyzją z [...] kwietnia 2021 r. nr [...], utrzymało w mocy własne rozstrzygnięcie wydane w pierwszej instancji. Decyzja SKO z [...] kwietnia 2021 r. stała się przedmiotem skargi skarżącego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z 14 października 2021 r., sygn. akt Il SA/Wa 2184/21, stwierdził nieważność obu decyzji SKO jako wydanych z rażącym naruszeniem przepisów o właściwości. Sąd stwierdził, że Prezes SKO, a nie SKO, był organem właściwym do wydania decyzji o odmowie udostepnienia informacji publicznej. NSA wyrokiem z dnia 30 maja 2023 r. sygn. akt III OSK 67/22 oddalił skargę kasacyjną (orzeczenia.nsa.gov.pl).
Decyzją z [...] października 2023 r. nr [...] Prezes SKO, mając za podstawę art. 104 § 1 k.p.a. w związku z art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 16 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 oraz art. 5 ust. 2 u.d.i.p., odmówił udostępnienia skarżącemu skanu umowy z [...] sierpnia 2016 r. nr [...] zawartej pomiędzy Samorządowym Kolegium Odwoławczym w [...] a P. S.A.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 25 marca 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 2318/23 po rozpoznaniu sprawy ze skargi J. J. na decyzję Prezesa Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2023 r. nr [...] w pkt 1 uchylił zaskarżoną decyzję, w pkt 2 zasądził od Prezesa Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] na rzecz J. J. kwotę 200 (słownie: dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
W uzasadnieniu Sąd wskazał m.in., że Prezes SKO, wydając zaskarżoną decyzję, dopuścił się - mogącego mieć zasadniczy wpływ na wynik sprawy - naruszenia przepisów procedury administracyjnej, a w szczególności art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niedostateczne wyjaśnienie w uzasadnieniu decyzji okoliczności, które legły u podstaw przyjęcia, iż w przedmiotowej sprawie została spełniona przesłanka ograniczająca dostęp do informacji publicznej w postaci tajemnicy przedsiębiorcy, o której mowa w art. 11 ust. 2 u.z.n.k. W konsekwencji tego uchybienia, organ, odmawiając skarżącemu udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej, nie dokonał prawidłowych ustaleń odnośnie możliwości zastosowania przepisów art. 16 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 2 u.d.i.p.
Sąd stwierdził, iż Prezes SKO w najmniejszym nawet stopniu nie wykazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że żądana przez skarżącego informacja publiczna stanowi dla P. tajemnicę przedsiębiorcy, podlegającą ochronie na podstawie art. 5 ust. 2 u.d.i.p. w związku z art. 11 ust. 2 u.z.n.k. Uchybił też art. 16 ust. 2 pkt 2 u.d.i.p., w myśl którego do decyzji, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy k.p.a., z tym że uzasadnienie decyzji o odmowie udostępnienia informacji zawiera także imiona, nazwiska i funkcje osób, które zajęły stanowisko w toku postępowania o udostępnienie informacji, oraz oznaczenie podmiotów, ze względu na których dobra, o których mowa w art. 5 ust. 2, wydano decyzję o odmowie udostępnienia informacji. Wskazał, że w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia organ, poza przytoczeniem treści kilku przepisów oraz oświadczenia P. z [...] marca 2021 r., poprzestał na konkluzji, iż skoro przedsiębiorca – P. uważa przedmiot wniosku informacyjnego skarżącego za informację zawierającą tajemnicę przedsiębiorcy, to organ winien takie stanowisko zaaprobować. W konsekwencji Prezes SKO zaniechał przeprowadzenia jakichkolwiek własnych rozważań w tym zakresie. Samo oparcie się na stanowisku P. co do uznania spornej umowy za informację stanowiącą tajemnicę przedsiębiorcy nie jest wystarczające do odmowy jej udostępnienia. W szczególności organ zaniechał wykazania spełnienia przesłanki tak formalnej, jak i materialnej tajemnicy przedsiębiorstwa, a w konsekwencji tajemnicy przedsiębiorcy.
Sąd zaznaczył, że wartość gospodarczą posiadają dla przedsiębiorcy te dane, które świadczą o jego polityce finansowej, obrazują jego zobowiązania względem kontrahentów, dotyczą wierzytelności, inwestycji czy też oszczędności. Wartość gospodarczą mają zatem wszelkie informacje, które odnoszą się do szeroko rozumianego gospodarowania przez spółkę jej mieniem, w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Istotne przy tym jest, aby informacje te wykazywały bezpośredni związek pomiędzy nimi a prowadzoną działalnością gospodarczą, czyli aby konkretne dane odnośnie prowadzonej działalności gospodarczej przekładały się na istnienie interesu przedsiębiorcy w ich utajnieniu. Ponadto nawet w przypadku zaistnienia okoliczności uzasadniających powołanie się na ochronę tajemnicy przedsiębiorstwa, wypada odnieść się do kolizji dwóch chronionych konstytucyjnie wartości: prawa dostępu do informacji publicznej oraz prawa do ochrony tajemnicy przedsiębiorstwa. Należy wówczas dokonać wyważenia proporcji pomiędzy koniecznością dostępu do informacji publicznej a koniecznością zachowania tajemnicy przedsiębiorstwa. W takich sytuacjach judykatura wskazuje na potrzebę przeprowadzenia tzw. testu proporcjonalności (vide wyroki NSA z 4 września 2014 r., sygn. akt I OSK 2939/13 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z 7 sierpnia 2019 r., sygn. akt Il SA/Bd 184/19).
Sąd wskazał, że ponownie rozpatrując wniosek skarżącego w zakresie udostępnienia spornej umowy, Prezes SKO szczegółowo go przeanalizuje z uwzględnieniem zaprezentowanej oceny prawnej, a następnie ustali, czy udostępnieniu żądanej informacji publicznej sprzeciwia się tajemnica przedsiębiorcy. W przypadku poczynienia pozytywnego ustalenia, organ wyczerpująco umotywuje swoje stanowisko w decyzji, odwołując się do zastosowanych przepisów.
J. J. pismem z dnia 6 września 2024 r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezesa SKO po wyroku WSA w Warszawie z dnia 25 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Wa 2138/23 polegającą na braku ponownego rozpoznania żądania nr 4 wniosku z dnia [...] lipca 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej zarzucając naruszenie art. 61 Konstytucji RP poprzez odmowę dostępu do żądanej umowy nr [...] zawartej pomiędzy Samorządowym Kolegium Odwoławczym w [...] a P. S.A.
Skarżący wniósł o zobowiązanie Prezesa SKO w [...] do rozpoznania punktu [...] wniosku z dnia [...] lipca 2020 r. zgodnie z wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 25 marca 2024 r., sygn. akt II SA/Wa 2138/23 i udostępnienia żądanej umowy z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...]; stwierdzenie rażącego naruszenia prawa i zasądzenie od Prezesa SKO w [...] zwrotu kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.
Skarżący w uzasadnieniu przytoczył przebieg postępowania. Podniósł, że pomimo prawomocności wyroku i doręczenia akt organowi w dniu 7 sierpnia 2024 r. Prezes SKO nie podjął żadnych działań zmierzających do ponownego rozpoznania wniosku. Skarżący podniósł, że w dniu [...] września 2024 r. otrzymał pismo z dnia [...] sierpnia 2024 r. nr [...], w którym doręczono mu inną umowę - nr [...] z dnia [...] grudnia 2023 r. Organ nie spełnił żądania zawartego we wniosku, który dotyczył umowy z dnia [...] sierpnia 2016 r., nr [...], co stanowi rażące naruszenie prawa oraz prawa dostępu do informacji publicznej.
Skarżący ocenił, że Prezes SKO w [...] od ponad czterech lat celowo i złośliwie utrudnia dostęp do informacji publicznej w sprawie m.in. spornej umowy. Działania organu nie są wynikiem zwykłej zwłoki administracyjnej, lecz stanowią celowe, umyślne działanie mające na celu utrudnienie dostępu do informacji publicznej, co jest rażącym naruszeniem prawa. Takie działanie organu jest sprzeczne z art. 61 Konstytucji RP oraz ustawą o dostępie do informacji publicznej, która gwarantuje obywatelom prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów publicznych.
Skarżący podniósł, że udostępnienie mu przy piśmie z dnia [...] sierpnia 2024 r. zupełnie innej umowy, niż dotyczył wniosek nie stanowi rozpoznania wniosku i nie zwalnia organu z zarzutu bezczynności.
Prezes SKO w odpowiedzi na skargę wniósł o stwierdzenie, że SKO nie dopuściło się bezczynności w ww. sprawie. Prezes SKO wyjaśnił, że wnioskowana umowa została udostępniona wnioskodawcy przy piśmie z dnia [...].09.2024 r. Organ wyjaśnił, że uprzednio przy piśmie z dnia [...].08.2024 r. udostępniono wnioskodawcy omyłkowo inną umowę - stąd skarga na bezczynność Prezesa SKO w [...], który nie jest bezczynny.
Skarżący w piśmie procesowym z dnia 27 października 2024 r. podtrzymał skargę. Podniósł, że we wniosku z dnia [...] lipca 2020 r. wyraźnie wskazał, że żąda przesłania skanu umowy nr [...] zawartej pomiędzy Samorządowym Kolegium Odwoławczym w [...] a P. S.A. na skrzynkę ePUAP lub adres e-mail. Organ, wysyłając informację pocztą w formie papierowej, działał sprzecznie z art. 14 ust. 1 u.d.i.p., który nakłada obowiązek udostępnienia informacji publicznej w sposób i formie wskazanej we wniosku.
Ponadto, w definicji słowa "skan" (Słownik Języka Polskiego PWN) wskazano, że jest to "plik komputerowy powstający w wyniku skanowania obrazu graficznego", co dodatkowo potwierdza, że organ powinien był przesłać dokument w formacie elektronicznym. Organ nie skorzystał z procedury określonej w art. 14 ust. 2 u.d.i.p., która dopuszcza zmianę sposobu i formy udostępnienia informacji wyłącznie w przypadku braku możliwości technicznych realizacji wniosku zgodnie z jego treścią. Prezes SKO w [...] nie podał żadnych powodów technicznych, które uzasadniałyby zmianę formy, co wskazuje na nieuzasadnione uchybienie procedurze przewidzianej prawem i potwierdza celowe działanie organu mające na celu opóźnienie realizacji wniosku. Udostępniona umowa zawierała zanonimizowane dane kontrahenta, z którym zawarto umowę, oraz dane dotyczące wynagrodzenia, co sprawia, że nie odpowiadała ona w pełni wnioskowi. Zgodnie z przepisami u.d.i.p., organ powinien wydać decyzję administracyjną, jeżeli zamierzał ograniczyć dostęp do części informacji. Takiej decyzji jednak skarżący nie otrzymał, co stanowi kolejne uchybienie organu i dowód na jego bezczynność. W ocenie skarżącego organ od ponad czterech lat celowo utrudnia dostęp do informacji publicznej. Utrzymywanie, że doszło do omyłki, budzi poważne wątpliwości co do rzeczywistej intencji organu, który od dłuższego czasu nie wykazuje woli rzetelnego rozpoznania wniosku.
Skarżący podkreślił, że w treści wniosku wyraźnie wskazano, że żąda "skanu" umowy, a nie kopii. Przekazanie "skanu" umowy na nośniku papierowym jest niezgodne z żądaniem wniosku. Przekazanie takiej informacji na nośniku papierowym jest sprzeczne z literalnym brzmieniem wniosku, co dodatkowo dowodzi, że organ świadomie zignorował warunki wnioskodawcy, naruszając tym samym art. 14 ust. 1 u.d.i.p.
Ponadto organ nie tylko zanonimizował kluczowe dane w umowie (kontrahent, wynagrodzenie), ale uczynił to bez wydania stosownej decyzji administracyjnej o częściowej odmowie dostępu do informacji publicznej, co jest wymagane zgodnie z przepisami u.d.i.p. Taka praktyka organu jest niezgodna z zasadami praworządności i przejrzystości działania administracji, która powinna postępować zgodnie z ustalonym trybem, a nie dowolnie kształtować sposób realizacji wniosków o informację publiczną. Skarżący wskazał, że organ w swojej odpowiedzi powołuje się na pismo z dnia 12 września 2024 r., którego nie otrzymał, w szczególności nie otrzymał go w formie wskazanej we wniosku z dnia [...] lipca 2020 r. Brak doręczenia pisma w żądanej formie stanowi naruszenie art. 14 ust. 1 u.d.i.p. i nie może być traktowane jako rozpoznanie wniosku. W świetle przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej, udostępnienie informacji publicznej w sposób sprzeczny z określoną we wniosku formą nie spełnia wymogów formalnych. Tym samym, organ pozostaje w bezczynności. Skarżący podkreślił, że zawarta umowa dotyczyła zamówienia publicznego, co dodatkowo obliguje organ do przejrzystości i pełnego udostępnienia jej treści bez nieuzasadnionej anonimizacji. Brak pełnego dostępu do tej informacji stoi w sprzeczności z zasadą jawności zamówień publicznych i podważa zaufanie do organu publicznego.
Skarżący wniósł o zobowiązanie Prezesa SKO w [...] do ponownego rozpoznania wniosku z dnia [...] lipca 2020 r. w zakresie skanu umowy zawartej z P. S.A. nr [...]. W ramach tego rozpoznania organ powinien udostępnić w całości żądaną umowę bez anonimizacji we wskazanej, na podstawie art. 14 ust. 1 u.d.i.p., przez wnioskodawcę formie, albo jeżeli uzna, że niektóre kluczowe informacje w tej umowie podlegają ochronie na podstawie art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p., powinien w tym zakresie wydać odmowną decyzję administracyjną zgodnie z art. 16 ust. 1 u.d.i.p. Ponadto, jeżeli organ stwierdzi brak środków technicznych do udostępnienia żądanej umowy w formie i sposób wskazany we wniosku, powinien zastosować procedurę przewidzianą w art. 14 ust. 2 u.d.i.p.
Skarżący kolejnym pismem z dnia 27 października 2024 r., celem uzupełnienia swojego stanowiska dodał, że organ, aby w pełni zrealizować punkt 4 wniosku o dostęp do informacji publicznej z dnia [...] lipca 2020 r., powinien był również udostępnić integralne załączniki do umowy z [...] sierpnia 2016 r. nr [...] zawartej pomiędzy SKO a P. S.A. Wniosek ten, dotyczący umowy jako całości, obejmuje również wszystkie załączniki, które stanowią jej integralną część. Skarżący wyjaśnił, że z punktu widzenia wnioskodawcy, nie jest konieczne ani wymagane, aby znał on szczegółową strukturę ani elementy dokumentu będącego przedmiotem wniosku o dostęp do informacji publicznej. Składając wniosek o udostępnienie umowy, wnioskodawca zakłada, że organ udostępni cały dokument, obejmujący zarówno jego główną treść, jak i wszystkie załączniki, które składają się na umowę jako jedną całość. Załączniki powinny zostać udostępnione na równi z głównym tekstem umowy nr [...]. Skarżący podkreślił, że zgodnie z art. 14 ust. 1 u.d.i.p., organ ma obowiązek udostępnić informacje publiczne w sposób i formie wskazanej we wniosku, a także w pełnym zakresie, który obejmuje wszystkie elementy składające się na żądany dokument. Zatem w przypadku umowy, której integralną część stanowią załączniki, organ powinien udostępnić wszystkie części dokumentu - zarówno główny tekst umowy, jak i załączniki, które ją uzupełniają. Niepełne udostępnienie umowy bez jej załączników stanowi naruszenie tego przepisu i skutkuje pozostaniem organu w stanie bezczynności. Skarżący wniósł o zobowiązanie Prezesa SKO w [...] do pełnego wykonania punktu 4 wniosku z dnia [...] lipca 2020 r., obejmującego zarówno treść umowy nr [...], jak i wszystkie jej integralne załączniki.
Prezes SKO w piśmie procesowym z dnia 26 listopada 2024 r. wskazał, że skarżący we wniosku z dnia [...] lipca 2020 r. nie zwracał się o udostępnienie załączników do umowy. W celu udostępnienia załączników powinien złożyć nowy wniosek.
Skarżący pismem procesowym z dnia 19 grudnia 2024 r. podtrzymał swoje stanowisko o bezczynności organu po wyroku Sądu. Jednocześnie wskazał, że twierdzenie, iż powinien złożyć oddzielny wniosek o załączniki, jest sprzeczne z zasadą przejrzystości i dostępności informacji publicznej oraz narusza art. 61 Konstytucji RP. Skarżący wniósł o zobowiązanie Prezesa SKO w [...] do udostępnienia w całości umowy nr [...] wraz z integralnymi załącznikami w formie skanu przesłanego na skrzynkę ePUAP lub adres e-mail, usunięcia bezpodstawnej anonimizacji w treści udostępnionych dokumentów, wydania decyzji administracyjnej w przypadku odmowy udostępnienia załączników lub usunięcia anonimizacji zgodnie z art. 16 ust. 1 u.d.i.p.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935), zwanej dalej P.p.s.a., odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W myśl art. 119 pkt 4 P.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Zgodnie z art. 149 § 1 P.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a, 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.).
Skarga na bezczynność Prezesa Samorządowego Kolegium Odwoławczego
w [...] po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie
z dnia 25 marca 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 2138/23 w przedmiocie rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia [...] lipca 2020 r. o udostępnienie informacji publicznej jest dopuszczalna. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego prezentowany jest pogląd, zgodnie z którym skarga na bezczynność w przedmiocie informacji publicznej nie musi być poprzedzona żadnym środkiem zaskarżenia (v. wyrok NSA z dnia 24 maja 2006 r. sygn. akt l OSK 601/05 LEX nr 236545, postanowienie NSA z dnia 3 października 2007 r. sygn. akt I OSK 1382/07, orzeczenia.nsa.gov.pl). Pogląd ten pozostaje aktualny w obecnym stanie prawnym (v. wyrok NSA z dnia 16 marca 2021 r. sygn. akt III OSK 86/21, orzeczenia.nsa.gov.pl).
Skarga na bezczynność ma na celu doprowadzenie do wydania przez organ oczekiwanego przez stronę aktu lub podjęcia określonej czynności. Skarga taka wnoszona jest wówczas, gdy organ wprawdzie prowadzi postępowanie, ale – mimo ustawowego obowiązku – nie kończy go wydaniem stosownego aktu
ani nie podejmuje właściwej czynności, której domaga się strona (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, publ. LEX nr 148427 i nr 148280). Dla stwierdzenia bezczynności organu w zakresie wydania stosownego aktu lub podjęcia czynności nie ma znaczenia fakt, z jakich powodów organ zwleka z realizacją wniosku.
Ustawa o dostępie do informacji publicznej służy realizacji konstytucyjnego prawa dostępu do wiedzy na temat funkcjonowania organów władzy publicznej. Ustawa znajduje zastosowanie jedynie w sytuacjach, gdy spełniony jest jej zakres podmiotowy i przedmiotowy.
W sprawie niniejszej jest bezsporne, że u.d.i.p. znajduje zastosowanie. Powyższe przesądzone zostało w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 marca 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 2138/23. Sąd wskazał bowiem, że Prezes SKO - jako organ władzy publicznej - jest podmiotem obowiązanym do udostępniania informacji publicznej (art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.), co oznacza spełnienie kryterium podmiotowego u.d.i.p. W sprawie tej żądanie punktu 4 wniosku z dnia [...] lipca 2020 r., złożonego za pośrednictwem ePUAP, którym J. J. zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] o udostępnienie informacji publicznej, której decyzją Prezes SKO odmówił udostępnienia, dotyczyło skanu umowy z [...] sierpnia 2016 r. nr [...] zawartej pomiędzy SKO a P. S.A. z siedzibą w [...]. Sąd stwierdził, że żądany skan umowy stanowi informację publiczną, co nie było sporne między stronami.
Sąd powołanym wyrokiem z dnia 25 marca 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 2138/23 uchylił decyzję Prezesa Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] października 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej. Sąd w wyroku tym wskazał m.in., że Prezes SKO w najmniejszym nawet stopniu nie wykazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że żądana przez skarżącego informacja publiczna stanowi dla P. tajemnicę przedsiębiorcy, podlegającą ochronie na podstawie art. 5 ust. 2 u.d.i.p. w związku z art. 11 ust. 2 u.z.n.k. Sąd wskazał, że organ zaniechał wykazania spełnienia przesłanki tak formalnej, jak i materialnej tajemnicy przedsiębiorstwa, a w konsekwencji tajemnicy przedsiębiorcy. Sąd wskazał, że ponownie rozpatrując wniosek skarżącego w zakresie udostępnienia spornej umowy, Prezes SKO szczegółowo go przeanalizuje z uwzględnieniem zaprezentowanej w wyroku oceny prawnej, a następnie ustali, czy udostępnieniu żądanej informacji publicznej sprzeciwia się tajemnica przedsiębiorcy. W przypadku poczynienia pozytywnego ustalenia, organ wyczerpująco umotywuje swoje stanowisko w decyzji, odwołując się do zastosowanych przepisów.
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej w art. 61 ust. 1 stanowi, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa.
Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu (art. 61 ust. 2 Konstytucji RP). Ograniczenie prawa, o którym mowa w art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (art. 61 ust. 3).
W sytuacji, gdy wniosek dotyczy informacji będącej informacją publiczną, tak jak w niniejszej sprawie, organ ma obowiązek: 1) udostępnić tę informację w formie czynności materialno-technicznej, co winno nastąpić bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku oraz w sposób i w formie zgodnej
z wnioskiem; 2) wydać, na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p., decyzję o odmowie jej udostępnienia w razie uznania, że zachodzą podstawy do takiej odmowy, 3) udzielić informacji, o których mowa w art. 13 ust. 2 i art. 14 ust. 2 u.d.i.p., wyjaśniając przyczyny braku możliwości udostępnienia informacji w terminie bądź zgodnie
z wnioskiem, przy jednoczesnym wskazaniu, w jakim terminie, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie.
Jak wynika z akt sprawy o sygn. II SA/Wa 2138/23, prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 marca 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 2138/23 wraz z aktami sprawy doręczony został organowi w dniu 7 sierpnia 2024 r.
Zatem, wniosek skarżącego z dnia [...] lipca 2020 r., złożony za pośrednictwem ePUAP o udostępnienie informacji publicznej w postaci skanu umowy z [...] sierpnia 2016 r. nr [...] zawartej pomiędzy SKO a P. S.A. (punkt 4 wniosku) winien być rozpatrzony przez organ, po wyroku Sądu, do dnia 21 sierpnia 2024 r.
Zgodnie bowiem z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnienie informacji publicznej następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące o dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.).
W sprawie niniejszej, jak wynika z akt sprawy, organ nie udostępnił żądanej informacji publicznej w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem, jak również nie wydał w tym terminie, tj. do dnia 21 sierpnia 2024 r. decyzji administracyjnej o odmowie udostępnienia żądanej informacji publicznej (art. 16 u.d.i.p. w zw. z art. 17 u.d.i.p.) z powołaniem się na przesłanki określone w art. 5 u.d.i.p. Organ nie powiadomił także wnioskodawcy o powodach opóźnienia i terminie w jakim udostępni informację. Podkreślenia wymaga, że udzielenie przez podmiot zobowiązany odpowiedzi innej niż oczekiwana przez wnioskodawcę nie stanowi należytego rozpatrzenia wniosku, nie stanowi udzielenia informacji publicznej zanonimizowanie żądanej informacji.
Tym samym skarga na bezczynność Prezesa SKO w [...] po wyroku Sądu w rozpoznaniu wniosku z dnia [...] lipca 2020 r. o udostępnienie skanu umowy z [...] sierpnia 2016 r. nr [...] zawartej pomiędzy SKO a P. S.A. z siedzibą w [...] była zasadna na dzień jej wniesienia i jest zasadna w chwili orzekania przez Sąd w niniejszej sprawie.
Stwierdzając powyższe Sąd wskazuje, że przesłanie wnioskodawcy pocztą tradycyjną przy piśmie organu z dnia 20 sierpnia 2024 r. kopii innej umowy niż żądana we wniosku, tj. nie stanowi rozpatrzenia w niniejszej sprawie wniosku o udostępnienie informacji publicznej z dnia [...] lipca2020 r. w postaci skanu umowy z [...] sierpnia 2016 r. nr [...].
W odpowiedzi na skargę organ wskazał, że żądana umowa została udostępniona wnioskodawcy przy piśmie z dnia [...] września 2024 r., zaś wcześniej przy piśmie z dnia [...] sierpnia 2024 r. omyłkowo udostępniono wnioskodawcy inną umowę. W związku z tym w ocenie organu nie pozostaje on w bezczynności.
Odnosząc się do powyższego wskazania wymaga, że wbrew twierdzeniom organu, wniosek z dnia [...] lipca 2020 r. w zakresie punktu 4, po wyroku Sądu z dnia 25 marca 2024 r., nie został rozpatrzony zgodnie z u.d.i.p.
Przede wszystkim zwrócić trzeba uwagę, na co wskazał także skarżący w piśmie procesowym z dnia 27 października 2024 r., a co znajduje potwierdzenie w aktach administracyjnych sprawy, że organ nie udostępnił żądanej informacji publicznej w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem.
Żądanie wniosku dotyczyło udostępnienia skanu umowy z [...] sierpnia 2016 r. nr [...]. Tymczasem organ przy piśmie z dnia [...] września 2024 r. przesłał do skarżącego pocztą tradycyjną kserokopię zanonimizowanej umowy.
Organ nie rozpatrzył zatem wniosku w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, jak wymaga tego art. 14 ust. 1 u.d.i.p. Skarżący nie żądał zanonimizowanej umowy.
Zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z zastrzeżeniem ust. 2 i art. 15 ust. 2. Stosownie do art. 13 ust. 2 u.d.i.p., jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od złożenia wniosku. W sprawie niniejszej organ nie zastosował powołanego przepisu.
Jednocześnie wskazania wymaga, że zgodnie z art. 14 ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku.
Stosownie do art. 14 ust. 2 u.d.i.p., jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. W takim przypadku, jeżeli w terminie 14 dni od powiadomienia wnioskodawca nie złoży wniosku o udostępnienie informacji w sposób lub w formie wskazanych w powiadomieniu, postępowanie o udostępnienie informacji umarza się.
W sprawie niniejszej jest bezsporne, że organ, po wyroku Sądu z dnia 25 marca 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 2138/23, nie udostępnił żądanej informacji w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem (nie przesłał bowiem wnioskodawcy skanu żądanej umowy na adres ePUAP bądź email wnioskodawcy) i nie zawiadomił wnioskodawcy o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem.
W sprawie jest bezsporne, albowiem wynika wprost z wniosku o udostępnienie informacji publicznej, że wnioskodawca żądał udostępnienia skanu umowy poprzez przesłanie jej na adres ePUAP bądź e-mail.
Organ - przesyłając za pośrednictwem poczty tradycyjnej zanonimizowaną kopię umowy - nie udostępnił żądanej informacji w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem i nie zawiadomił wnioskodawcy o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem.
Wobec tego, że żądana we wniosku (punkt 4) informacja publiczna w postaci skanu umowy z [...] sierpnia 2016 r. nr [...] zawartej pomiędzy SKO a P. S.A. nie została udostępniona wnioskodawcy w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem z dnia [...] lipca 2020 r., organ nie wydał też w tym terminie, jak również do dnia orzekania przez Sąd w niniejszej sprawie, decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej, Sąd stwierdził, że organ pozostaje w bezczynności w rozpatrzeniu wniosku skarżącego po wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 marca 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 2138/23.
Z tego względu Sąd zobowiązał organ do rozpatrzenia punktu 4 wniosku skarżącego z dnia [...] lipca 2020 r. o udostepnienie skanu umowy z [...] sierpnia 2016 r. nr [...] zawartej pomiędzy SKO a P. S.A. z siedzibą w [...] w terminie 14 dni od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.
Jednocześnie, odnosząc się do twierdzeń skarżącego zawartych w piśmie procesowym z dnia 27 października 2024 r., że organ, aby zrealizować żądanie wniosku powinien udostępnić integralne załączniki do umowy, wskazania wymaga, że żądanie wniosku, o którym mowa w sprawie nie obejmowało załączników do umowy z [...] sierpnia 2016 roku nr [...]. Żądanie wniosku było jasne i dotyczyło wyłącznie skanu wskazanej wyżej umowy. W tym przedmiocie rozstrzygała uchylona przez WSA w Warszawie wyrokiem z dnia 25 marca 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 2138/23 decyzja Prezesa SKO z [...] października 2023 r. nr [...] i rozpoznawał sprawę Sąd. Nie ma podstaw do rozszerzania w niniejszej sprawie, na obecnym etapie postępowania, zakresu wniosku o elementy w nim niewymienione.
Rozpoznając niniejszą sprawę ze skargi na bezczynność organu po wyroku Sądu z dnia 25 marca 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 2138/23, Sąd stwierdził, że bezczynność organu w rozpatrzeniu punktu 4 wniosku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Organ po otrzymaniu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy w dniu 7 sierpnia 2024 r. podjął działanie w ustawowym terminie i choć nie było ono właściwe na gruncie u.d.i.p., w sprawie tej brak jest podstaw do stwierdzenia rażącego naruszenia prawa. Organ wskazywał, że omyłkowo pierwotnie wysłano do wnioskodawcy pocztą inną umowę niż żądana. Skarżący kwestionuje powoływanie się przez organ na błąd w tym zakresie. Sąd nie ma podstaw do kwestionowania twierdzenia organu o omyłkowym działaniu i przypisania temu działaniu cech celowości. Dalsze natomiast czynności organu, które również nie stanowiły właściwego rozpatrzenia wniosku na gruncie u.d.i.p, które przedstawione zostały już wyżej, także nie dają podstaw do kwalifikowania bezczynności organu jako rażącego naruszenia prawa. Pod pojęciem rażącego naruszenia prawa ujmuje się sytuację, w której bez żadnej wątpliwości można stwierdzić, że naruszono prawo, a więc sytuację, w której to naruszenie jest oczywiste (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 675/12). Jest to stan, w którym naruszenie to jest istotne, a więc niedające się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa. W świetle orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego, oceniając charakter bezczynności nie można pominąć więc charakteru sprawy, jak i specyfiki trybu jej załatwienia (wyrok NSA z 18 marca 2015 r., sygn. I OSK 585/15). W przypadku przekroczenia przez organ ustawowego terminu załatwienia sprawy, o tym, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa nie decyduje tylko sam przedmiot sprawy, ale wszystkie okoliczności z tym związane, w tym szczególnie czas trwania bezczynności (wyrok NSA z 8 lipca 2015 r., sygn. akt I OSK 237/15). Bezczynność o charakterze rażącego naruszenia prawa ma miejsce wówczas, gdy w sposób jednoznaczny i znaczący doszło do przekroczenia terminów określonych przepisami prawa na dokonanie danej czynności, a zarazem nie zachodzą okoliczności ekskulpujące tę bezczynność organu (wyrok NSA z 8 lipca 2015 r., sygn. I OSK 1514/14).
W sprawie tej niewątpliwie doszło do przekroczenia przez organ terminu ustawowego na rozpatrzenie punktu 4 wniosku po wyroku Sądu z dnia 25 marca 2024 r. sygn. akt II SA/Wa 2138/23, albowiem od dnia doręczenia prawomocnego wyroku organ nie rozpatrzył wniosku zgodnie z regułami u.d.i.p. Jednakże sama ta okoliczność nie stanowi przesłanki stwierdzenia rażącego naruszenia prawa. Organ, po wpłynięciu do niego skargi z dnia 6 września 2024 r. na bezczynność po wyroku Sądu, podjął działania, które w jego ocenie stanowiły rozpatrzenie wniosku (pismo organu z dnia 12 września 2024 r. skierowane do wnioskodawcy wraz z załączoną kopią zanonimizowanej umowy). Fakt, że działania organu nie były właściwe na gruncie u.d.i.p., co stwierdzono już wyżej, nie stanowi o rażącym naruszeniu prawa.
Z całokształtu okoliczności sprawy nie wynika, aby działanie organu zmierzało do celowego pozbawienia wnioskodawcy dostępu do żądanej informacji publicznej.
W sprawie niniejszej kwestia niewłaściwego rozpatrzenia na gruncie u.d.i.p. wniosku, o którym była mowa wyżej, nie daje podstaw do przypisania bezczynności organu charakteru rażącego naruszenia prawa.
Z tych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i art. 149 § 1a w zw. z art. 119 pkt 4 i art. 120 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w punkcie 1 i 2 wyroku. O zwrocie kosztów postępowania, jak w punkcie 3 wyroku Sąd orzekł na podstawie art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Do kosztów tych Sąd zaliczył uiszczony wpis sądowy od skargi w wysokości 100 zł.