II SAB/Wa 191/24

II SAB/Wa 191/24 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-09-05
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2024-03-28
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Dorota Kozub-Marciniak /sprawozdawca/
Iwona Maciejuk
Karolina Kisielewicz-Sierakowska /przewodniczący/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Minister Sprawiedliwości
Treść wyniku
Stwierdzono bezczynność postępowania i że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 4 ust. 1 i 3, art. 13 ust.1, art. 16  ust.1, art. 1 ust. 1 i 2, art. 6 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 151, art. 149 § 1 pkt 3, art. 149 § 2, art. 149 §1a art. 154 § 6, art. 200 w zw. z art. 205 § 1, art. 119 pkt 4
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Karolina Kisielewicz-Sierakowska, Sędzia WSA Iwona Maciejuk, Asesor WSA Dorota Kozub-Marciniak (spr.), po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 5 września 2024 r. sprawy ze skargi M.S. na bezczynność Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] grudnia 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej 1. stwierdza, że Minister Sprawiedliwości dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku z dnia [...] grudnia 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej; 2. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Ministra Sprawiedliwości na rzecz M.S. kwotę 11,80 zł (słownie: jedenaście złotych i osiemdziesiąt groszy), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
M. S. (dalej, jako skarżący) wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą na bezczynność Ministra Sprawiedliwości w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] grudnia 2023 r. o udostępnienie informacji publicznej poprzez:
1. wskazanie liczby skazań za popełnienie przestępstwa kwalifikowanego z art. 247 kk w latach 2022-2023, wraz ze wskazaniem sądów powszechnych, w których te skazania zapadły,
2. wskazanie liczby skazań za popełnienie przestępstwa kwalifikowanego z art. 204 kk w latach 2022-2023, wraz ze wskazaniem sądów powszechnych, w których te skazania zapadły.
Skarżący wniósł o przesłanie informacji w formie tradycyjnej.
Skarżący wskazując, że organ w ustawowym, 14-dniowym terminie nie udzielił odpowiedzi na ww. wniosek, zarzucił organowi naruszenie:
1. art. 61 ust. 1 Konstytucji RP poprzez błędne zastosowanie polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek;
2. art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902 ze zm., dalej, jako: u.d.i.p.) poprzez brak zastosowania polegający na niezrealizowaniu wniosku o udostepnienie informacji publicznej.
Skarżący wniósł o:
1. zobowiązanie organu do załatwienia wniosku z dnia [...] grudnia 2023 r.,
2. stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem przepisów prawa,
3. rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym,
4. przyznanie skarżącemu prawa pomocy,
5. zasądzenie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w kwocie 50 zł,
6. zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania oraz niezbędnych i rzeczywistych kosztów postępowania w postaci kosztów zakupu znaczków pocztowych w niniejszym postępowaniu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że rozpatrujący sprawę pracownik Biura Informacyjnego Krajowego Rejestru Karnego uznał, że wniosek skarżącego jest wnioskiem o udzielenie informacji o osobie i dotyczy jego sytuacji osobistej, tj. skazań za popełnienie przestępstw z art. 247 i art. 204 Kodeksu karnego w latach 2022 - 2023 oraz sądów, które wyroki wydały. Ponieważ wniosek nie zawierał danych niezbędnych do ustalenia tożsamości wnioskodawcy, na podstawie art. 19 ust. 4 ustawy z dnia 24 maja 2000 r. o Krajowym Rejestrze Karnym (Dz. U. z 2023 r. poz. 1068 i 1705), pismem z dnia [...] stycznia 2024 r., znak [...], skierowane zostało wezwanie do podania w terminie 14 dni bliższych danych osobowych, tj. daty i miejsca urodzenia, numeru PESEL, imienia oraz nazwiska rodowego matki.
W piśmie z dnia [...] lutego 2024 r. skarżący wystąpił o dodatkowe uzasadnienie wezwania do podania danych osobowych, w ramach tej samej korespondencji przekazał również skargę na bezczynność.
Po przeprowadzeniu analizy danych przetwarzanych w bazach Krajowego Rejestru Karnego, przy piśmie z dnia [...] lutego 2024 r. niezwłocznie przekazano skarżącemu informacje objęte wnioskiem z dnia [...] grudnia 2023 r.
Mając powyższe na uwadze, w związku z udzieleniem odpowiedzi na wniosek z dnia [...] grudnia 2023 r. organ stwierdził, że skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw i powinna zostać oddalona.
W piśmie procesowym z dnia [...] kwietnia 2024 r. skarżący podtrzymał swoje zarzuty i wnioski, wskazując m.in., że organ udzielił odpowiedzi na wniosek z dnia [...] grudnia 2023 r. po terminie i nie skorzystał przy tym z art. 13 ust. 2 u.d.i.p. Skarga na bezczynność jest zatem w pełni uzasadniona.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, iż na gruncie u.d.i.p. bezczynność podmiotu obowiązanego do rozpoznania wniosku informacyjnego ma miejsce wówczas, gdy organ "milczy" wobec tego wniosku, tj. nie udostępnił informacji publicznej (art. 4 ust. 3 i art. 13 ust. 1 u.d.i.p.), nie wydał decyzji o odmowie jej udostępnienia (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.), nie powiadomił wnioskodawcy o niemożliwości udzielenia informacji publicznej w wyznaczonym terminie i o przyczynach opóźnienia i nowym terminie wydania informacji, nie dłuższym niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku w tej sprawie (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.), nie poinformował o przeszkodach technicznych w udzieleniu informacji w żądanej formie (art. 14 ust. 2 u.d.i.p.), ewentualnie, że danej informacji nie posiada, bądź że istnieje odrębny tryb dostępu do tej informacji (art. 1 ust. 2 u.d.i.p.), nie informuje wnioskodawcy w formie pisemnej, iż żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.).
Stosownie do treści art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm., dalej, jako: P.p.s.a.), sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a: (1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji lub dokonania czynności, (2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, (3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). W przypadku, o którym mowa w § 1, sąd może ponadto orzec z urzędu lub na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. (art. 149 § 2 P.p.s.a.).
W przypadku złożenia skargi na bezczynność w zakresie udostępnienia informacji publicznej, obowiązkiem sądu jest w pierwszej kolejności ustalenie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Dopiero bowiem stwierdzenie, że podmiot, do którego zwróciła się strona skarżąca jest obowiązany do udzielenia informacji publicznej oraz, że żądana przez nią informacja ma charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność (vide P. Szustakiewicz, Postępowanie w sprawie bezczynności w zakresie udzielenia informacji publicznej w orzecznictwie sądów administracyjnych, Przegląd Prawa Publicznego z 2012 r. nr 6, s. 75 i nast. wraz z powołanym orzecznictwem).
Zgodnie z art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępnienia informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: 1) organy władzy publicznej, 2) organy samorządów gospodarczych i zawodowych, 3) podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa, 4) podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego, 5) podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym, oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.
W rozpoznawanej sprawie kwestia podmiotowa nie budziła wątpliwości, bowiem Minister jako organ władzy publicznej jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej (art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.).
W kwestii kryterium przedmiotowego należy wskazać na art. 1 ust. 1 u.d.i.p., zgodnie z którym, każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Przepis art. 6 ust. 1 u.d.i.p. precyzuje pojęcie informacji publicznej, przedstawiając przykładowy katalog danych mających walor informacji publicznej. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się szerokie rozumienie pojęcia informacji publicznej, co podyktowane jest transparentnością życia publicznego i zwiększaniem świadomości prawnej społeczeństwa. Podkreślić jednak należy, że informacja publiczna dotyczy sfery faktów. Zatem informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, jak również wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa, o ile odnosi się do faktów (vide wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 28 września 2022 r., sygn. akt II SAB/Bk 73/22).
W tej sprawie nie było sporne między stronami, że żądane we wniosku z dnia [...] grudnia 2023 r. informacje mają charakter informacji publicznej. Pogląd ten podziela również Sąd rozpoznający sprawę niniejszą.
Rozstrzygnięcia jednak wymaga czy w okolicznościach faktycznych tej sprawy organ pozostawał w bezczynności w rozpoznaniu ww. wniosku.
Skarżący z wnioskiem o udzielenie informacji publicznej wystąpił pismem z dnia [...] grudnia 2023 r. Wniosek wpłynął do organu w dniu [...] stycznia 2024 r. Termin zatem wynikający z u.d.i.p. na udzielenie odpowiedzi upłynął w dniu [...] stycznia 2024 r. W ustawowym terminie organ nie udzielił odpowiedzi, uczynił to dopiero w dniu [...] lutego 2024 r., udostępniając skarżącemu żądane informacje. Wskazane opóźnienie w udostępnieniu informacji powoduje, że stwierdzić należy, iż organ dopuścił się bezczynności w niniejszej sprawie. Fakt udostępnienia żądanej informacji nie wyłącza zasadności stawianego organowi zarzutu bezczynności i możliwości dokonania merytorycznej oceny tego zarzutu przez Sąd administracyjny (zob. uchwała siedmiu sędziów NSA z dnia 22 czerwca 2020 r., sygn. akt II OPS 5/19). Dodać przy tym należy, iż wniosek skarżącego z dnia [...] grudnia 2023 r. nie budził wątpliwości co do zakresu i trybu żądania. Wyraźnie podano w nim, iż chodzi o udostepnienie informacji publicznej i wskazano treść żądania. Nieuzasadnione są zatem twierdzenia organu, iż zarzut bezczynności jest niezasadny.
Zdaniem Sądu stwierdzona bezczynność nie jest jednak rażąca. Dla stwierdzenia rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo niedopełnienie przez podmiot zobowiązany do udostępnienia informacji publicznej ustawowych obowiązków, czyli także przekroczenie terminów załatwienia sprawy. Rażące opóźnienie w podejmowanych czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku woli załatwienia sprawy, jak też w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa.
Z okoliczności sprawy nie wynika, aby zaistniała zwłoka wynikała z celowego zaniechania czy też z lekceważącego traktowania przez organ obowiązków informacyjnych. W ocenie Sądu bezczynność w załatwieniu niniejszej sprawy nie jest efektem zaniechań podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej, które można zinterpretować jako celowe unikanie podejmowania rozstrzygnięcia (udostępnienia informacji publicznej). Te okoliczności w ocenie Sądu nie pozwalają uznać, że stwierdzona bezczynność miała postać kwalifikowaną.
W konsekwencji powyższego nie mógł zostać uwzględniony wniosek skargi o zasądzenie na rzecz skarżącego sumy pieniężnej – jako taki został więc oddalony w oparciu o dyspozycję art. 151 P.p.s.a. (pkt 3 sentencji wyroku). Zgodnie z art. 149 § 2 P.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność może orzec z urzędu lub na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. Z powyższego przepisu wynika, że zarówno wymierzenie grzywny, jak i przyznanie sumy pieniężnej, nie jest obligatoryjne. Stwierdzenie bezczynności organu nie jest powiązane z obowiązkiem wymierzenia grzywny, czy też przyznania od organu sumy pieniężnej. Tego rodzaju sankcja dodatkowa jest zarezerwowana dla szczególnie jaskrawych przypadków pozostawania w bezczynności. Taka sytuacja nie zaistniała jednak w niniejszej sprawie.
Z powyższych względów Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 sentencji, na podstawie art. 149 §1a P.p.s.a. jak w pkt 2 sentencji oraz w myśl art. 151 P.p.s.a. w pkt 3 sentencji. O kosztach postępowania sądowego, obejmujących koszty znaczków pocztowych w łącznej kwocie 11,80 zł, orzeczono w punkcie 4 sentencji wyroku na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 P.p.s.a.
Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 P.p.s.a. Zgodnie z tą regulacją sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.