II SAB/Sz 5/26

II SAB/Sz 5/26 - Wyrok WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2026-06-18
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2026-01-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Katarzyna Sokołowska
Krzysztof Szydłowski /przewodniczący sprawozdawca/
Wiesław Drabik
Symbol z opisem
6272 Wizy, zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony, na osiedlenie się, wydalenie z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
658
Hasła tematyczne
Inne
Cudzoziemcy
Skarżony organ
Wojewoda
Treść wyniku
Stwierdzono bezczynność organu
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
art. 53 par. 2b, art. 149 par. 1 pkt 1-3, par. 1a, par. 1b, par. 2, art. 161 par. 1 pkt 3, art. 200, art. 205 par. 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dz.U. 2022 poz 830
art. 1 pkt 44,
Ustawa z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa  oraz niektórych innych ustaw
Dz.U. 2024 poz 854
art. 1 pkt 32
Ustawa z dnia 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz  niektórych innych ustaw
Dz.U. 2025 poz 337
art. 100 c i art. 100d
Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t. j.)
Dz.U. 2025 poz 1691
art. 6, art. 12, art. 36 par. 1, art. 37 par. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks  postępowania administracyjnego
Dz.U. 2025 poz 1079
art. 112a ust. 1 i 2
Ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t. j.)
Dz.U. 1997 nr 78 poz 483
art. 2, art. 31 ust. 3, art. 45 ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. uchwalona przez Zgromadzenie  Narodowe w dniu 2 kwietnia 1997 r., przyjęta przez Naród w referendum konstytucyjnym w dniu  25 maja 1997 r., podpisana przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 16 lipca 1997 r.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szydłowski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesław Drabik, Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 18 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi D. K. na bezczynność i przewlekłość postępowania Wojewody Zachodniopomorskiego w przedmiocie rozpoznania wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy I. stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku D. K. z dnia 27 października 2023 r. II. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, III. umarza postępowanie sądowe w zakresie zobowiązania organu do podjęcia czynności lub wydania aktu na podstawie wniosku D. K. z dnia 27 października 2023, IV. zasądza od Wojewody Zachodniopomorskiego na rzecz skarżącego D. K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
Pismem z 23 stycznia 2026 r. D. K. (dalej: "Skarżący") wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę "na bezczynność Wojewody Zachodniopomorskiego w sprawie udzielenia karty pobytu".
Skarżący wskazał, iż 27 października 2023 r. wystąpił z wnioskiem o udzielenie karty pobytu. Do dnia wniesienia skargi organ administracji nie wydał decyzji administracyjnej, nie zawiesił postępowania w drodze postanowienia, nie poinformował też go pisemnie o przyczynach zwłoki ani nie prowadził postępowania zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. W dniu 26 listopada 2026 r. skarżący złożył ponaglenie na podstawie art. 37 k.p.a., które do dnia wniesienia skargi nie zostało rozpatrzone.
Jak oświadczył skarżący, organ nieformalnie powołuje się na fakt toczącego się postępowania związanego z wypadkiem drogowym. Jednak wnioskodawca nie został uznany za winnego, nie zapadł wobec niego żaden wyrok skazujący, postępowanie sądowe jest w toku, a kolejna rozprawa została wyznaczona na 20 marca 2026 r. W ocenie skarżącego zgodnie z zasadą domniemania niewinności oraz przepisami k.p.a., sam fakt trwania postępowania karnego nie stanowi podstawy do wieloletniej bezczynności organu administracji.
Wskazując na powyższe skarżący wniósł o:
1. stwierdzenie bezczynności Wojewody Zachodniopomorskiego,
2. zobowiązanie organu do wydania decyzji administracyjnej w terminie wskazanym przez Sąd,
3. stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o:
1. odrzucenie skargi, zgodnie z art. 58 § 1 pkt 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi,
2. ewentualnie o oddalenie skargi w całości na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
W uzasadnieniu swojego stanowiska organ potwierdził, iż w dniu 30 października 2023 r. do Wojewody wpłynął za pośrednictwem operatora pocztowego wniosek skarżącego. Zawierał on wypełniony formularz wniosku o udzielenie obywatelowi Ukrainy zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Wniosek ten zawierał jednak braki formalne.
W dniu 19 lutego 2024 r. wnioskodawca wykonał obowiązek osobistego stawiennictwa w organie i wówczas odebrano od niego odciski linii papilarnych. W tym też dniu organ wezwał wnioskodawcę do usunięcia w terminie 30 dni od daty otrzymania wezwania - braku formalnego w postaci przedłożenia załącznika nr 1, o którym mowa w art. 106 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach (załącznik nr 1). Skarżący został również zobowiązany przez organ do przedłożenia w terminie 14 dni od daty otrzymania wezwania, dowodu uiszczenia wymaganej prawem opłaty skarbowej.
W dniu 6 marca 2024 r. wpłynęły do organu brakujące dokumenty.
W toku postępowania administracyjnego, w dniu 17 kwietnia 2024 r. organ wystąpił do Komendanta Oddziału Straży Granicznej, Komendanta Wojewódzkiego Policji oraz Szefa Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego o udzielenie informacji, o której mowa w art. 109 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach. Uzyskanie informacji od ww. służb w trakcie prowadzonego postępowania stanowi czynność, która zgodnie z obowiązującymi przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego przerywa bieg terminów procesowych w sprawie. Termin na przekazanie informacji dla powołanych do tego organów wynosi 30 dni od dnia otrzymania zapytania lub w uzasadnionym przypadku - 60 dni od dnia otrzymania zapytania
W odpowiedzi na zapytanie organu, Komendant Wojewódzki Policji w Szczecinie pismem z 24 kwietnia 2024 r. poinformował o postępowaniu prowadzonym wobec wnioskodawcy przez Prokuraturę Rejonową w S. oraz o popełnionych przez niego wykroczeniach w ruchu drogowym. Ujawnienie powyższych okoliczności uzasadniało przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia, czy w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, prowadzonym na wniosek Cudzoziemca zachodzą przesłanki z art. 100 ust. 1 pkt 2-4 oraz pkt 5 lit a. ustawy o cudzoziemcach, skutkujące wydaniem decyzji odmawiającej zezwolenia na pobyt czasowy.
Podjęte przez organ czynności wyjaśniające potwierdziły, że przed Sądem Rejonowym w S. prowadzone jest postępowanie sygn. akt [...]. W dniu [...] kwietnia 2024 r. został skierowany do sądu akt oskarżenia przeciwko skarżącemu.
Odnosząc się do zarzutów skargi organ wskazał, że wydłużony czas podjęcia działań w sprawie o udzielenie skarżącemu zezwolenia na pobyt czasowy wynikał niewątpliwie z konieczności ustalenia stanu faktycznego i prawnego w sprawie. Wskutek powziętej przez organ informacji dotyczącej prowadzonego przed Sądem Rejonowym w S. postępowania karnego, ustalono, że okoliczność ta nie została wskazana przez Cudzoziemca w złożonym do Wojewody Zachodniopomorskiego wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W szczególności udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy odmawia się cudzoziemcowi, gdy w postępowaniu w sprawie udzielenia mu zezwolenia na pobyt czasowy złożył on wniosek zawierający nieprawdziwe dane osobowe lub fałszywe informacje lub dołączył do niego dokumenty zawierające takie dane lub informacje. Koniecznym zatem było ustalenie przez organ czy w postępowaniu administracyjnym - prowadzonym wobec wnioskującego zachodzą przesłanki określone w przywołanym art. 100 ust. 1 pkt 5 lit. a ustawy o cudzoziemcach, tj. czy wniosek złożony przez stronę zawierał fałszywe informacje w zakresie prowadzenia przeciwko wnioskującemu postępowania karnego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
W sprawie z wniosku skarżącego o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, organ pierwszej instancji dokonywał działań koniecznych do wnikliwego wyjaśnienia sprawy, przy uwzględnieniu możliwości organizacyjnych organu. Wprawdzie czynności podejmowane przez Wojewodę odbywały się w pewnych odstępach czasowych, lecz nie było to związane z opieszałością, pozornością czy nieuzasadnionym przedłużaniem terminów przez organ w celu opóźnienia załatwienia sprawy, ale wynikiem utrzymującej się nadzwyczaj dużej liczby wpływających do organu wniosków w sprawach legalizacji pobytu. W odniesieniu do ilości wpływających do Wojewody Zachodniopomorskiego wniosków o legalizację pobytu cudzoziemców istotny wpływ na terminowość podejmowanych działań ma sposób przygotowania aplikacji legalizacyjnej oraz dochowanie należytej staranności przez wnioskodawcę, celem uniknięcia uchybień generujących dodatkowe czynności organu. W tym kontekście żądanie stwierdzenia, że bezczynność postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, należy uznać za zbyt dotkliwe. Wojewoda podkreślił, że sposób prowadzenia sprawy skarżącego nie wynikał ze złej woli pracowników Urzędu, ale jest skutkiem ogromnej ilości wniosków, składanych przez cudzoziemców, konieczności równoczesnego procedowania w wielu różnych sprawach i kumulacji zadań niewspółmiernej do zasobów kadrowych. Okoliczności tych nie można pominąć przy ocenie tempa prowadzenia sprawy i podejmowania przez organ obowiązkowych czynności w sprawie. Co więcej, w ostatnim czasie nastąpił znaczny wzrost ilości przyjętych wniosków w stosunku do lat ubiegłych, a utrzymująca się tendencja wzrostowa dotyczy także legalizacji pobytu stałego. Przyczyną takiego stanu są nowe uregulowania prawne, umożliwiające obywatelom Ukrainy, przebywającym dotychczas w Polsce na podstawie ochrony czasowej (status UKR) zmianę podstawy pobytu, co dla Wojewody stanowi ogromne wyzwanie organizacyjne.
Natomiast jako podstawę uznania skargi za niedopuszczalną w świetle art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. organ wskazał, że została ona złożona przez stronę w okresie spoczywania terminów załatwienia spraw związanych m.in. z udzielaniem cudzoziemcom zezwoleń pobytowych. Stanowisko takie organ oparł o uregulowania wprowadzone pierwotnie w art. 100c ust. 1-4 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, która weszła w życie w zasadniczej części w dniu 12 marca 2022 r., z mocą obowiązującą od dnia 24 lutego 2022 r" a aktualnie obowiązujące na mocy normy art. 100d ust. 1-4 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, wprowadzonej ustawą z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 185).
Ustawodawca kilkukrotnie prolongował termin spoczywania terminów, określony w art. 100d ustawy pomocowej, a zgodnie z aktualnym brzmieniem jego ust. 1 pkt 1 lit. a, w okresie do dnia 4 marca 2026 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy (...) - w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres.
W tym samym okresie, przepis ustanawia również:
1. wyłączenie stosowania przepisów o bezczynności organu (art. 100d ust. 3 pkt 1);
2. negatywne przesłanki wymierzania przez sąd administracyjny grzywien lub zasądzania sum pieniężnych (na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) od wojewody za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa (art. 100d ust. 3 pkt 2);
3. zakaz wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności lub przewlekłości w związku z zaprzestaniem czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1 (art. 100d ust. 4).
W ocenie Wojewody Zachodniopomorskiego, czasowa niedopuszczalność wywodzenia środków prawnych zwalczających bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania, w tym również skarg, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., stanowi podstawę do uznania skargi za niedopuszczalną.
W toku postępowania sądowoadministracyjnego, pismem z 10 kwietnia 2026 r. organ administracji przekazał sądowi odpis skierowanej do skarżącego decyzji z 3 marca 2026 r., nr WSC-3.6151.3.17162.23.2026.WS o odmowie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje:
Kontrola bezczynności przeprowadzona w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.), doprowadziła Sąd do stwierdzenia, że skarga zasługuje w części na uwzględnienie.
Skargę na bezczynność organu administracji publicznej można wnieść skutecznie w stosunku do organu, który, mimo że zobowiązany do wydania aktu, interpretacji lub dokonania czynności bądź stwierdzenia uznania uprawnienia lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, nie czyni tego w terminie ustawowo przewidzianym (art. 149 p.p.s.a.). Sąd uwzględniając skargę zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu czy dokonania czynności (zgodnie ze wskazanym wyżej przepisem).
Zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a., skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu.
Natomiast w myśl art. 149 p.p.s.a.:
§ 1. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
§ 1a. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
§ 1b. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego.
§ 2. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
W pierwszej kolejności, analizując akcentowaną przez organ kwestię dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego, należy wyjaśnić, że z dniem 15 kwietnia 2022 r. weszła w życie regulacja ingerująca w bieg terminów załatwiania spraw dotyczących legalizowania pobytu cudzoziemców na terytorium RP, wprowadzona ustawą z 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 830), mocą której w art. 1 pkt 44 dodano do ustawy z 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa przepis art. 100c w brzmieniu: "1. W okresie do dnia 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących: 1) udzielenia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, 2) zmiany: a) zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, b) zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji, 3) cofnięcia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej – w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. 2. Czynności dokonane w okresie, o którym mowa w ust. 1, w postępowaniach w sprawach, o których mowa w ust. 1, są skuteczne. 3. W okresie, o którym mowa w ust. 1: 1) przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się; 2) organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa. 4. Zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki."
Następnie cytowana treść art. 100c ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy została "prolongowana" na kolejny okres w dodanym w dniu 28 stycznia 2023 r., z mocą wsteczną od dnia 1 stycznia 2023 r., przepisem art. 100d (zob. art. 1 pkt 32 ustawy z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw; Dz. U. z 2023 r., poz. 185). Następnie kolejne nowelizacje wskazanego wyżej art. 100d przedłużały okres zawieszenia biegu terminów. Obecnie termin obowiązywania omawianych przepisów został przedłużony do dnia 30 września 2025 r. (zob. art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw; Dz. U. z 2024 r., poz. 854).
W aktualnym orzecznictwie Naczelny Sąd Administracyjny (zob. wyroki z dnia 19 maja 2025 r., sygn. akt II OSK 2921/24, II OSK 2498/24, II OSK 2737/24 i 2926/24, w wyroku z dnia 28 maja 2025 r., sygn. akt II OSK 2945/24, w wyroku z dnia 12 czerwca 2025 r., sygn. akt II OSK 3096/24, a także w wyrokach z dnia 26 czerwca 2025 r., sygn. akt II OSK 2234/24 i II OSK 2243/24) po dokonaniu rozproszonej kontroli konstytucyjności regulacji ustawowej odnoszącej się do biegu terminów w sprawach zezwoleń pobytowych cudzoziemców doszedł do wniosku, że należy odmówić zastosowania art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2024 r., poz. 854; dalej jako: "ustawa zmieniająca") w zakresie, w jakim przedłużono do dnia 30 września 2025 r. obowiązywanie zawieszenia terminu do załatwienia spraw wymienionych w art. 100d ustawy pomocowej jako niezgodnego z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji. NSA podkreślił w szczególności, że obowiązywanie art. 100c i art. 100d ustawy pomocowej nie naruszało zasady proporcjonalności i efektywności ze względu na jedynie epizodyczny (czasowy) charakter tych regulacji, których wprowadzenie do ustawy spowodowane było kryzysem migracyjnym, związanym z rozpoczęciem przez Rosję działań zbrojnych na terytorium Ukrainy, a zatem sytuacją nadzwyczajną. Jednak każdorazowo należy dokonywać wykładni powyższych przepisów przez pryzmat wyjątkowych okoliczności, o ile miały one miejsce w dacie rozstrzygnięcia przez sąd pierwszej instancji. NSA zastrzegł, że konieczne jest, aby sformułowane wyżej oceny dotyczące dopuszczalnego, proporcjonalnego ograniczenia prawa do sądu, zostały poczynione z uwzględnieniem nadzwyczajnych okoliczności aktualnych na dzień oceny bezczynności lub przewlekłości dokonanej w zaskarżonym wyroku. Rozwiązania legislacyjne uwarunkowane nadzwyczajnymi okolicznościami mogą być uznane za proporcjonalne tylko wówczas, gdy trwają te okoliczności. Wymóg niezbędności ograniczeń stanowi, obok przesłanek przydatności i proporcjonalności sensu stricto, nieodzowny element testu proporcjonalności (zob. np. wyrok TK z dnia 22 września 2005 r., sygn. akt Kp 1/05, OTK-A 2005/8/93). Konkluzja ta koresponduje również z ogólną zasadą prawa cessante ratione legis, cessat lex ipsa (gdy ustaje przyczyna, dla której wydano ustawę, traci moc sama ustawa).
Zdaniem NSA, miała miejsce istotna zmiana okoliczności, gdyż ponad dwuletni okres – od dnia 15 kwietnia 2022 r. do dnia 30 czerwca 2024 r. – należało uznać za wystarczający do zapewnienia przez państwo (administrację rządową) rozwiązań pozwalających na terminową obsługę wniosków pobytowych. Problem bezczynności lub przewlekłości prowadzenia postępowań w określonej kategorii spraw, mający swoje źródło w liczbie tych spraw, powinien być rozwiązywany przez dostosowanie organizacyjne i kadrowe organów do bieżących potrzeb. Rozwiązanie tej kwestii nie powinno natomiast polegać na wielokrotnym prolongowaniu obowiązywania regulacji ograniczającej przysługujące cudzoziemcom uprawnienia i środki prawne (art. 100d ustawy pomocowej). Tym bardziej, że chodzi w tym przypadku o regulację szczególną, która w swoim założeniu miała mieć jedynie epizodyczny charakter. Wielokrotne przedłużanie obowiązywania przepisów epizodycznych może bowiem prowadzić do sytuacji, w której w dłuższej perspektywie stanowią one nie tylko "szczególne" - dopuszczalne ze względu na wyjątkowe okoliczności, lecz stałe ograniczenie praw, w tym również prawa do sądu. Takie rozwiązanie należy zaś ocenić krytycznie nie tylko przez pryzmat art. 45 ust. 1 Konstytucji, lecz również z punktu widzenia konstytucyjnej zasady pewności prawa wywodzonej z art. 2 Konstytucji.
W konsekwencji, NSA uznał, że nadzwyczajne okoliczności, o których mowa powyżej, nie mogły stanowić podstawy do kolejnego – czwartego z rzędu – przedłużenia obowiązywania art. 100d ustawy pomocowej po dniu 30 czerwca 2024 r. W związku z tym w ramach tzw. rozproszonej kontroli konstytucyjności ustawy odmówił zastosowania art. 1 pkt 3 ustawy zmieniającej, w zakresie, w jakim przedłużono do dnia 30 września 2025 r. obowiązywanie zawieszenia terminu do załatwienia spraw wymienionych w art. 100d ustawy pomocowej jako niezgodnego z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji. NSA uznał, że wystąpiła sytuacja oczywistej sprzeczności przepisu ustawy z przepisem rangi konstytucyjnej w odniesieniu do art. 100d ust. 1-4 ustawy pomocowej w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą w zestawieniu z art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji. Rozwiązanie ustawowe zawarte w art. 100d ust. 1-4 ustawy pomocowej w brzmieniu nadanym ustawą zmieniającą, w świetle, którego cudzoziemiec nie może skorzystać z prawa domagania się (realnej) ochrony sądowej w sytuacji istniejącej opieszałości - bezczynności bądź przewlekłego działania organu jest nie do pogodzenia z konstytucyjną zasadą prawa do sądu.
Tym samym NSA stwierdził, iż niezgodność art. 100d ustawy pomocowej z konstytucyjną zasadą prawa do sądu zaktualizowała się po dniu 30 czerwca 2024 r. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela zaprezentowany pogląd Naczelnego Sądu Administracyjnego, bowiem pozwala on na urzeczywistnienie zasad konstytucyjnych w ramach wymiaru sprawiedliwości, w tym prawa do sądu.
W świetle powyższych uwag kluczowe znaczenie dla oceny czy Wojewoda dopuścił się zarzucanej mu bezczynności w prowadzeniu postępowania ma ustalenie, w jakim terminie powinien wydać wnioskowane zezwolenie oraz czy termin ten został przez niego dochowany.
Przyjąć przy tym należy, że pojęcie bezczynności odnosi się do obiektywnie sprawdzalnego stanu rzeczy, związanego tylko z upływem terminu określonego w ustawie albo terminu wyznaczonego przez organ na podstawie art. 36 § 1 k.p.a. Zatem bezczynność jest związana z naruszeniem terminów załatwienia sprawy. Należy przy tym zwrócić uwagę, że stany faktyczne poddawane ocenie sądowej mogą kwalifikować się zarówno do bezczynności, jak i przewlekłości postępowania, bowiem niewydanie decyzji w terminie wynikającym z przepisów prawa jest zwykle następstwem przewlekłości, a więc stanu, w którym postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (art. 37 § 1 pkt 2 k.p.a.). Przewlekłość występuje w postępowaniu prowadzonym w sposób, który przez czas dłuższy niż wymagany do jego zakończenia i bez uzasadnionej i ważnej przyczyny nie zmierza do bezpośredniego załatwienia sprawy (art. 12 k.p.a.).
Dalej należy wskazać, że zgodnie z art. 112a ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1079 z późn. zm.), decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni (ust. 1). Termin, o którym mowa w ust. 1, biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń: 1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub 2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub 3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 106 ust. 2 pkt 2, lub wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 106 ust. 2a, upłynął bezskutecznie (ust. 2).
Stąd, w ocenie Sądu, wniosek o organu o odrzucenie skargi nie zasługuje na uwzględnienie i winna ona zostać merytoryczne rozpatrzona przy uwzględnieniu opisanego wyżej stanowiska.
W rozpoznawanej sprawie nie jest sporne, iż wniosek skarżącego wpłynął do organu 30 października 2023 r., a po uzupełnieniu braków formalnych przez wnioskodawcę, organ administracji wystąpił do właściwych organów o udzielenie stosownych informacji. Odpowiedź Komendanta Wojewódzkiego Policji, przekazująca dodatkowe informacje o skarżącym, została zawarta w piśmie z 24 kwietnia 2024 r. Mimo upływu kolejnych kilkunastu miesięcy, do dnia wystąpienia ze skargą nie została wydana decyzja w przedmiocie zezwolenia na pobyt czasowy. Nadto, niespornie organ nie poinformował skarżącego o braku możliwości niezałatwienia sprawy w terminie wraz ze wskazaniem nowego terminu załatwienia sprawy, na zasadzie art. 36 k.p.a., uznając, iż w tym zakresie mają zastosowanie opisane wyżej szczególne uregulowania ustawy pomocowej na mocy, których kilkukrotnie prolongowano terminy załatwiania wniosków dotyczących udzielenia cudzoziemcom zezwolenia na pobyt czasowy.
Wobec powyższego należało uznać, że upłynął już okres 60 dni, w jakim organ zobowiązany był do wydania decyzji w niniejszej sprawie. Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. uznał, że organ administracji dopuścił się bezczynności. Przy czym Sąd uznał zarazem, że stwierdzony stan bezczynności nie miał miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Kwalifikacja naruszenia prawa jako rażącego musi bowiem posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Za rażące naruszenie prawa zostanie bowiem uznane naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niezasługujące na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy (por. np. wyrok NSA z dnia 27 czerwca 2019 r. sygn. akt II OSK 197/19). Postawę organu musiałaby cechować długotrwała i niezrozumiała bierność. Tymczasem Wojewoda pozostawał w przekonaniu, że treść przepisów polskiego prawa wprowadzała spoczywanie terminów do załatwienia spraw cudzoziemców. Należy też mieć na względzie, że Wojewoda jest organem administracji publicznej i w myśl art. 6 k.p.a. zobowiązany jest do działania na podstawie i w graniach prawa. Organ respektował więc przywołane przepisy ustawy pomocowej, co wprawdzie nie uwalniało go od zarzutu pozostawania w bezczynności, jednakże powodowało, że nie można w tym zakresie przypisywać mu lekceważenia prawa w stosunku do strony skarżącej, czy też działania na jej szkodę.
Z uwagi na to, że Wojewoda w dniu 3 marca 2026 r. decyzją rozpatrzył wniosek Skarżącego w przedmiocie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, Sąd w oparciu o art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. umorzył postępowanie sądowoadministracyjne w zakresie zobowiązania Wojewody do załatwienia sprawy.
O kosztach postępowania Sąd orzekł stosownie do art. 200 p.p.s.a w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.
Cytowane w uzasadnieniu wyroku sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych dostępnej na stronie www. orzeczenia.nsa.gov.pl.