II SAB/Sz 115/25

II SAB/Sz 115/25 - Postanowienie WSA w Szczecinie
Data orzeczenia
2025-07-31
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-06-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie
Sędziowie
Wiesław Drabik /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
645  Sprawy nieobjęte symbolami podstawowymi 601644 oraz od 646-652
659
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 291
art. 83 ust, 1,2 i 4
Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych - t.j.
Dz.U. 2024 poz 935
art. 3 par. 2 pkt 8 i 9, art. 58 par. 1 pkt 1 i par. 3
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2024 poz 1568
art. 1, art. 4479 par. 4, art. 44714 par. 3
Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (t. j.)
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Wiesław Drabik po rozpoznaniu w dniu 31 lipca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi H. S. na przewlekłość postępowania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie rozpoznania wniosku o wypłatę środków z subkonta postanawia: odrzucić skargę.
Uzasadnienie
H. S. wystąpił ze skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Szczecinie na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, zarzucając temu organowi przewlekłe prowadzenie postępowania na wniosek z 11 stycznia 2024 r.
w sprawie wypłaty środków pieniężnych na subkoncie przez ojca skarżącego.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie z powodu braku właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, ewentualnie wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje:
Badanie merytorycznej zasadności skargi poprzedza analiza jej dopuszczalności, w tym ustalenie czy skarga dotyczy przedmiotu objętego kontrolą sądu administracyjnego.
Stosownie bowiem do art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, między innymi, poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.
W świetle art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., zwanej dalej: "p.p.s.a."), bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania może stać się przedmiotem skargi tylko w takim zakresie, w jakim dotyczy niewykonywania kompetencji w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 - 4 p.p.s.a. (tj. wydawanych decyzji administracyjnych, określonego rodzaju postanowień oraz aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub czynności wynikających z przepisów prawa) lub w przepisach szczególnych,
do których odnosi się art. 3 § 2 pkt 9 i art. 3 § 3 p.p.s.a.
Istnieją sprawy, które co do zasady kończą się wydaniem decyzji, jednakże
z woli ustawodawcy kontrola ich wydania została ustawowo zastrzeżona dla właściwości innych sądów.
Przepis art. 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 1568 ze zm.) zawiera definicję legalną spraw cywilnych, które określa jako sprawy ze stosunków z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy, jak również sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych oraz inne sprawy, do których przepisy Kodeksu stosuje się z mocy ustaw szczególnych.
Oznacza to, że sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych zostały pod względem formalnym zakwalifikowane przez ustawodawcę jako sprawy cywilne, pomimo tego, że w ujęciu materialnym mogłyby spełniać przesłanki uznania ich za sprawy administracyjne. Z taką sytuacją mamy do czynienia na gruncie niniejszej sprawy, która dotyczy bezczynności organu właściwego z zakresu ubezpieczeń społecznych w przedmiocie wydania rozstrzygnięcia w sprawie wypłaty z subkonta zmarłego rodzica, tzw. wypłaty gwarantowanej.
Ustawa z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1631 ze zm.) określa: warunki nabywania prawa do świadczeń pieniężnych z ubezpieczeń emerytalnego i rentowych, zasady ustalania wysokości świadczeń oraz zasady i tryb przyznawania oraz wypłaty świadczeń (art. 1 ust. 1 pkt 1-3 tej ustawy). Świadczenia określone w ustawie obejmują wypłatę gwarantowaną (art. 25b ust. 1- 8 tej ustawy). Organem właściwym do ustalenia świadczenia na podstawie przepisów ww. ustawy jest organ rentowy (art. 4 pkt 6 ww. ustawy), przez który należy rozumieć jednostkę organizacyjną Zakładu, określoną w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, właściwą do wydawania decyzji w sprawach świadczeń.
Jak wynika z art. 83 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2025 r., poz. 350 ze zm., dalej: "u.s.u.s.") Zakład wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych.
Od decyzji Zakładu przysługuje odwołanie do właściwego sądu powszechnego
w terminie i według zasad określonych w przepisach Kodeksu postępowania cywilnego (art. 83 ust. 2 u.s.u.s.). Jedynie sprawy ze skarg na decyzje przyznające świadczenie w drodze wyjątku oraz na decyzje odmawiające przyznania takiego świadczenia, decyzje w sprawie o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, a także na decyzje w sprawie wykreślenia zastawu skarbowego z rejestru, podlegają na mocy art. 83 ust. 4 u.s.u.s. kognicji sądów administracyjnych, gdyż przepis ten wprost wyłącza co do tych rozstrzygnięć możliwość wniesienia odwołania do sądu ubezpieczeń społecznych.
Możliwość kwestionowania bezczynności lub przewlekłości postępowania organu ZUS reguluje art. 4779 § 4 Kodeksu postępowania cywilnego, dopuszczający wniesienie odwołania do sądu ubezpieczeń społecznych także wówczas, gdy organ rentowy nie wydał decyzji w terminie dwóch miesięcy od dnia zgłoszenia roszczenia (żądania).
W myśl art. 47714 § 3 Kodeksu postępowania cywilnego, jeżeli odwołanie wniesiono w związku z niewydaniem decyzji przez organ rentowy lub niewydaniem orzeczenia przez wojewódzki zespół do spraw niepełnosprawności, sąd w razie uwzględnienia odwołania zobowiązuje organ lub zespół do wydania decyzji lub orzeczenia w określonym terminie, zawiadamiając o tym organ nadrzędny, albo orzeka co do istoty sprawy. Jednocześnie sąd stwierdza, czy niewydanie decyzji przez organ rentowy nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa.
Podsumowując stwierdzić należy, iż skoro decyzja w przedmiocie dotyczącym wypłaty gwarantowanej wydawana jest w trybie u.s.u.s. nie podlega kognicji sądów administracyjnych, to również bezczynność lub prowadzenie przewlekłe sprawy
w tym przedmiocie podlega takiemu wyłączeniu. Przedmiotowa skarga okazała się tym samym niedopuszczalna, gdyż dotyczy sprawy spoza zakresu właściwości sądu administracyjnego.
Kierując się powyższym Sąd, działając na podstawie art. 58 § 1 pkt 1
i § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, niedopuszczalną skargę odrzucił.