Pełny tekst orzeczenia II SAB/Po 63/25

II SAB/Po 63/25 - Wyrok WSA w Poznaniu
Data orzeczenia
2025-04-24
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-03-10
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu
Sędziowie
Danuta Rzyminiak-Owczarczak
Tomasz Świstak /przewodniczący sprawozdawca/
Wiesława Batorowicz
Symbol z opisem
6153 Warunki zabudowy terenu
658
Skarżony organ
Burmistrz Miasta i Gminy
Treść wyniku
Zobowiązano do dokonania czynności
Sentencja
Dnia 24 kwietnia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tomasz Świstak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Wiesława Batorowicz Sędzia WSA Danuta Rzyminiak-Owczarczak po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 24 kwietnia 2025 roku w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. Ł. na bezczynność Burmistrza Miasta i Gminy w przedmiocie warunków zabudowy, I. zobowiązuje Burmistrza Miasta i Gminy do wydania decyzji w przedmiocie warunków zabudowy w terminie 14 (słownie: czternaście) dni od dnia otrzymania przez organ prawomocnego wyroku, II. stwierdza, że bezczynność Burmistrza Miasta i Gminy miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, III. przyznaje od Burmistrza Miasta i Gminy na rzecz skarżącego J. Ł. sumę pieniężną w kwocie [...]zł (słownie: [...] złotych), IV. wymierza Burmistrzowi Miasta i Gminy grzywnę w wysokości [...] zł (słownie: [...] złotych), V. w pozostałym zakresie skargę oddala, VI. zasądza od Burmistrza Miasta i Gminy na rzecz skarżącego kwotę [...]zł (słownie: [...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Wnioskiem z 5 lutego 2020 r., wpływ tego samego dnia do Urzędu Miasta i Gminy we [...], J. Ł. zwrócił się o ustalenie warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego jednorodzinnego oraz budynku gospodarczo-magazynowego w zabudowie zagrodowej, przewidzianej do realizacji na działce nr [...], obręb O., gmina [...].
Decyzją z 7 maja 2020 r., nr [...], Burmistrz Miasta i Gminy, na podstawie art. 104, art. 107 i art. 127a ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 256, dalej: "K.p.a.") i art. 59 ust. 1 i ust. 2, art. 60 ust. 1, art. 61 oraz art. 54 w zw. z art. 64 ust. 1 ustawy z 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r., poz. 293, dalej: "u.p.z.p."), odmówił ustalenia warunków zabudowy. Na skutek odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej: "SKO", "Kolegium") decyzją z 29 kwietnia 2021 r., nr [...], uchyliło ostatnio podaną decyzje organu I instancji oraz przekazało temu organowi sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Decyzją z 10 listopada 2021 r., nr [...], Burmistrz ponownie odmówił ustalenia warunków zabudowy. W wyniku odwołania SKO decyzją z 31 marca 2022 r., nr [...], uchyliło ostatnio wskazaną decyzję organu I instancji i przekazało temu organowi sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Decyzją z 17 listopada 2022 r., nr [...], Burmistrz odmówił ustalenia warunków zabudowy. Kolegium decyzją z 27 kwietnia 2023 r., nr [...], utrzymało w mocy ostatnio wskazaną decyzję organu I instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 6 grudnia 2023 r., sygn. akt II SA/Po 502/23, uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy z 17 listopada 2022 r., nr [...] Wyrok ten stał się prawomocny z dniem 2 lutego 2024 r. Akta sprawy zostały doręczone Kolegium 14 lutego 2024 r., natomiast do organu I instancji trafiły 5 marca 2024 r.
Pismem z 19 marca 2024 r. Burmistrz Miasta i Gminy zawiadomił o przystąpieniu do ponownego rozpatrzenia sprawy, a jednocześnie w powołaniu na art. 50 K.p.a. wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku o: 1. egzemplarz aktualnej kopii mapy zasadniczej lub w przypadku jej braku kopii mapy katastralnej, przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego obejmującej obszar, którego dotyczy wniosek i obszar stanowiący trzykrotną szerokość frontu działki nie mniej niż 50 m, w skali 1:500 lub 1:1000, 2. aktualne zapewnienie dostawy wody, 3. aktualne zapewnienie dostawy energii – w terminie 14 dni od otrzymania wezwania.
Pismem z 17 kwietnia 2024 r. strona odpowiedziała na wezwanie organu, oświadczając, że w załączeniu przedkłada żądane dokumenty. Strona wezwała przy tym organ do zwrotu poniesionych kosztów związanych z koniecznością złożenia aktualnej kopii mapy zasadniczej.
W piśmie z 29 kwietnia 2024 r. organ I instancji podniósł, że z uwagi na to, że stan faktyczny w obszarze analizowanym uległ zmianie konieczne było uzupełnienie materiału dowodowego. Zdaniem organu brak jest podstaw prawnych do dokonania zwrotu kosztów poniesionych przez wnioskodawcę.
Pismem z 11 czerwca 2024 r. strona wystąpiła z ponagleniem na bezczynność organu I instancji.
Pismami z 12 czerwca 2024 r. Burmistrz Miasta i Gminy wystąpił na podstawie art. 60 ust. 1 w zw. z art. 53 ust. 4 pkt 6 i 9 u.p.z.p. bądź art. 3 ust. 1a ustawy z 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej o uzgodnienie projektu decyzji do Dyrektora Zarządu Zlewni Wód [...] w [...], Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego we [...], Starostwa Powiatowego we [...] i Referatu Komunalnego Urzędu Miasta i Gminy we [...].
W skierowanej do tut. Sądu skardze na bezczynność, ujętej w piśmie z 6 lutego 2025 r., skarżący J. Ł. reprezentowany przez adwokata wniósł o: 1. zobowiązanie Burmistrza Miasta i Gminy do wydania decyzji w sprawie ustalenia warunków zabudowy dla projektowanej budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego oraz budynku gospodarczo-magazynowego w zabudowie zagrodowej przewidzianej do realizacji na działce nr [...] obręb O., gmina [...], w terminie 14 dni od dnia otrzymania odpisu wyroku, 2. stwierdzenie, że bezczynność organu nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa, 3. wymierzenie organowi grzywny w wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku 2024, 4. zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania.
Burmistrz w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie w całości. Organ wskazał na dotychczasowy przebieg postępowania, a także podniósł, że ponaglenie wraz z oryginałami akt sprawy 19 czerwca 2024 r. przekazał do SKO. Do dnia dzisiejszego nie zapadło rozstrzygnięcie w niniejszej sprawie.
Organ I instancji podkreślił, że podczas trwania postępowania miał wątpliwości co do zakwalifikowania inwestycji jako zabudowy zagrodowej. W związku z powyższym ze względu na skomplikowany charakter sprawy konieczne było przeprowadzenie wnikliwej analizy zgromadzonego materiału dowodowego oraz uzupełnienie wniosku przez inwestora o niezbędne informacje i aktualne dokumenty. Ponadto, konieczne było uzyskanie niezbędnych opinii i uzgodnień od innych organów, które są wiążące dla treści rozstrzygnięcia, oraz umożliwienie stronom czynnego udziału w postępowaniu.
Wobec powyższego zdaniem Burmistrza skarga jest nieuzasadniona. Niezależnie, skarga nie zasługuje na uwzględnienie z uwagi na brak stanu bezczynności wynikający z przekazania akt sprawy do SKO z wniosku inwestora.
Pismem procesowym z 11 kwietnia 2025 r. skarżący złożył replikę na odpowiedź na skargę.
Pismem z 16 kwietnia 2025 r. Burmistrz powołując się na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 5 marca 2025 r., nr [...], zwrócił się o zwrot oryginałów akt sprawy ze względu na wyznaczony termin załatwienia sprawy do 15 maja 2025 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:
Skarga okazała się uzasadniona.
Na wstępie wskazać trzeba, że niniejsza sprawa rozpoznana została w trybie uproszczonym. Zgodnie z art. 119 pkt 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") sprawa może być rozpoznana w tym trybie, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność. Jako że skarżący J. Ł. skierowała do tut. Sądu skargę na bezczynność Burmistrza Miasta i Gminy zaistniała przesłanka do zastosowania ostatnio podanego przepisu. Stosownie do art. 120 P.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Stanowi to odstępstwo od wyrażonej w art. 10 P.p.s.a. zasady jawnego rozpoznawania spraw.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej – sprawowana przez sądy administracyjne – obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W przepisie tym kognicją sądów administracyjnych objęto m.in. bezczynność organów administracji publicznej w sprawach rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej.
Sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 P.p.s.a. albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a P.p.s.a., o czym stanowi art. 149 § 1 P.p.s.a.: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, zgodnie z art. 149 § 1a P.p.s.a., czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
W wywiedzionej skardze J. Ł. zarzucił Burmistrzowi Miasta i Gminy bezczynność w sprawie wydania decyzji o ustalenie warunków zabudowy dla projektowanej budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego oraz budynku gospodarczo-magazynowego w zabudowie zagrodowej przewidzianej do realizacji na działce nr [...] obręb O., gmina [...], to jest bezczynność w rozpoznaniu wniosku z 5 lutego 2020 r. Celem przypomnienia wskazać trzeba, że wyrokiem z 6 grudnia 2023 r., sygn. akt II SA/Po 502/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił uprzednio wydane w sprawie decyzje, to jest zaskarżoną wówczas decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z 27 kwietnia 2023 r., nr [...], jak i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy z 17 listopada 2022 r., nr [...] Do dnia wydania niniejszego wyroku Burmistrz nie wydał nowego rozstrzygnięcia w sprawie.
Bezczynność organu administracji publicznej zachodzi wówczas, gdy w prawnie określonym terminie organ ten nie podejmuje żadnych czynności w sprawie lub gdy wprawdzie prowadzi postępowanie, jednak pomimo istnienia ustawowego obowiązku nie kończy go wydaniem stosownego aktu lub podjęciem wymaganej czynności. Pojęcie bezczynności sprowadza się zatem do badania kwestii naruszenia terminowości działania organu administracji publicznej – niezałatwienia sprawy w terminie (por. R. Suwaj, Sądowa ochrona przed bezczynnością administracji publicznej, Warszawa 2014, s. 57). W obecnie obowiązującym stanie prawnym, na potrzeby postępowania administracyjnego, bezczynność została zdefiniowana w art. 37 § 1 pkt 1 K.p.a. Z przepisu tego wynika, że bezczynność zachodzi wówczas, gdy organ administracji publicznej nie załatwia sprawy w terminie określonym w art. 35 K.p.a. lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 K.p.a. W tym ujęciu dochowanie przez organ ustawowego terminu załatwienia sprawy, względnie jego sukcesywne przedłużanie z zachowaniem aktów staranności przewidzianych w art. 36 K.p.a., wyklucza możliwość skutecznego postawienia zarzutu pozostawania w bezczynności w załatwieniu sprawy.
Jak przewiduje art. 12 K.p.a. organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione niezwłocznie (§ 2).
Wskazany ostatnio artykuł normuje jedną z zasad ogólnych postępowania administracyjnego – zasadę szybkości postępowania, a więc osiągania końcowego celu postępowania administracyjnego w najkrótszym możliwym czasie. W doktrynie podnosi się, że zasada ta ma dla skuteczności ochrony interesu społecznego oraz interesu jednostki istotne znaczenie i należy do kardynalnych zasad dobrego postępowania. Bezczynność organu zawsze jest zaprzeczeniem stabilności i pewności w stosunkach społecznych, podważa w oczach społeczeństwa autorytet władzy i oddala moment wykonania nakazu prawa (por. B. Adamiak, w: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2021, art. 12 Nb 1, oraz przywołana tam literatura). Realizacja tej zasady jest zagwarantowana przepisami określającymi terminy załatwienia spraw oraz ustanawiającymi środki ochrony przed przewlekłością i bezczynnością, a także statuującymi odpowiedzialność pracownika organu administracji publicznej.
W myśl ogólnej reguły wyrażonej w art. 35 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego, o czym mowa w art. 35 § 3 K.p.a., powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Do terminów tych nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów doręczania z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 285 ze zm.), okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu.
Zgodnie z art. 36 K.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (§ 1). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (§ 2).
Przywołane powyżej ogólne reguły znajdują zastosowanie przy rozpoznaniu wniosku skarżącego. W art. 64 ust. 1 u.p.z.p., poprzez dodanie odwołania do odpowiedniego zastosowania do decyzji o warunkach zabudowy art. 51 ust. 2 tej ustawy, z zastrzeżeniem, że termin tam określony co do zasady wynosi 90 dni, prawodawca w sposób szczególny unormował termin na załatwienie tego rodzaju spraw, lecz nastąpiło to dopiero 3 stycznia 2022 r. na mocy art. 2 pkt 5 ustawy z 17 września 2021 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2021 r., poz. 1986). Stosownie zaś do art. 4 tej ustawy nowelizującej do spraw wydania warunków zabudowy wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie tej ustawy, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w jej art. 2 w brzmieniu dotychczasowym. Rozpoznawana sprawa, w wyniku wyroku Sądu z 6 grudnia 2023 r., taką właśnie sprawą się stała – wszczętą i niezakończoną decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie przywołanej ostatnio nowelizacji.
Uznać trzeba – przyjmując nawet, że sprawie przyznać trzeba przymiot skomplikowanej – że Burmistrz Miasta i Gminy powinien sprawę tę załatwić nie później niż w ciągu dwóch miesięcy, jak wynika to z art. 35 § 3 K.p.a. Początek biegu tego terminu wyznaczał już jednak nie moment wszczęcia postępowania, lecz dzień doręczenia organowi akt administracyjnych. Zgodnie z art. 286 § 2 P.p.s.a. termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia organowi akt albo, w przypadku, o którym mowa w § 1a (gdy akta administracyjne sprawy są prowadzone w postaci elektronicznej – przyp. Sądu), odpisu orzeczenia. Dwumiesięczny termin na załatwienie sprawy przez Burmistrza rozpoczął zatem swój bieg od 14 lutego 2024 r., to jest od dnia przekazania akt administracyjnych SKO, co stanowi okoliczność znaną Sądowi z urzędu. Jak przyjmuje się w orzecznictwie skoro akta przekazywane są przez sąd I instancji organowi odwoławczemu, to od tej daty należy liczyć termin załatwienia sprawy. Termin ten nie rozpoczyna swojego biegu od daty zwrotu akt organowi I instancji przez organ II instancji. Opóźnione przekazanie przez organ odwoławczy akt wraz z prawomocnym wyrokiem organowi I instancji nie może bowiem powodować niekorzystnych dla strony skutków procesowych, a takie mogłyby wynikać z opieszałości organu w zakresie przekazania akt (por. wyrok NSA z 27 stycznia 2016 r., sygn. akt I OSK 1507/15, dostępny w CBOSA na stronie: publ. w bazie).
Załatwienie sprawy przez Burmistrza powinno w konsekwencji ostatniego nastąpić do 15 kwietnia 2024 r. (14 kwietnia była niedziela – art. 57 § 4 K.p.a.), co nie miało jednak miejsca. Organ I instancji podjął wyłącznie czynności wyjaśniające, w tym skierował do skarżącego wezwanie w trybie art. 50 K.p.a., a następnie przystąpił do uzgodnień projektu decyzji, co nastąpiło dopiero pismami z 12 czerwca 2024 r., a więc już po upływie tak wyznaczonego terminu. Organ I instancji nie skorzystał przy tym z art. 36 K.p.a. Przesądza to o konieczności przypisania Burmistrzowi bezczynności w rozpoznaniu sprawy z wniosku skarżącego z 5 lutego 2020 r., skoro nie doszło do jej rozstrzygnięcia w terminie.
Nota bene, powyższej konstatacji nie zmieni nawet przyjęcie odmiennej, w ocenie Sądu nieprawidłowej, wykładni art. 286 § 2 P.p.s.a. i uznanie, że początek biegu terminu załatwienia sprawy – w sytuacji, w której poza decyzją II instancji dochodzi do wyeliminowania przez sąd także decyzji ją poprzedzającej – rozpoczyna się dopiero od dnia zwrotu akt administracyjnych do organu I instancji. Doręczenie akt Burmistrzowi nastąpiło bowiem już 5 marca 2024 r., przez co rzeczony dwumiesięczny termin na załatwienie sprawy upływałby 6 maja 2024 r. (5 maja była niedziela). Skoro decyzja do dnia orzekania przez Sąd w niniejszej sprawie nie została wydana, to bezskuteczny upływ tego terminu i związana z tym bezczynność nie budzą najmniejszych wątpliwości.
W związku z powyższym w pkt I. sentencji wyroku na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. zobowiązano Burmistrza do wydania decyzji w przedmiocie warunków zabudowy w terminie 14 dni od dnia otrzymania przez ten organ prawomocnego wyroku. Zakreślenie stosunkowo krótkiego terminu wynika z faktu – jak ujawnił Burmistrz w piśmie z 16 kwietnia 2025 r. – że postanowieniem Kolegium z 5 marca 2025 r. wyznaczono temu organowi termin na załatwienie sprawy do 15 maja 2025 r. Jest to przy tym termin zgodny z wnioskiem skarżącego ujętym w petitum skargi.
Przechodząc do oceny charakteru stwierdzonej bezczynności, to jest do uznania, czy miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa, Sąd uznał kwalifikowaną jej postać, o czym orzeczono w pkt II. sentencji wyroku w oparciu o art. 149 § 1a P.p.s.a.
Rażące naruszenie prawa jest kwalifikowaną postacią jego naruszenia. Orzeczenie o kwalifikowanej formie bezczynności powinno być zarezerwowane dla sytuacji szczególnych, oczywistych i niedających się w żaden sposób usprawiedliwić. W celu ustalenia, czy naruszenie prawa jest rażące należy uwzględnić nie tylko proste zestawienie terminów rozpoczęcia postępowania i jego zakończenia, lecz także warunkowane okolicznościami materialnoprawnymi sprawy czynności, jakie powinien podjąć organ dążąc do merytorycznego rozstrzygnięcia konkretnej sprawy. Samo przekroczenie ustawowych obowiązków, czy także terminów załatwienia sprawy, musi być szczególnie znaczące i niezaprzeczalne, a rażące opóźnienie w podejmowanych czynnościach musi być pozbawione racjonalnego uzasadnienia (zob. wyrok NSA z 17 maja 2019 r., sygn. akt I OSK 2171/17, CBOSA).
Uznając, że załatwienie sprawy skarżącego powinno nastąpić do 15 kwietnia 2024 r., stwierdzić przyjdzie, że na dzień orzekania przez Sąd zwłoka tego organu sięga już ponad rocznego okresu. Bezczynność Burmistrza ma wobec tego charakter oczywisty. Jednocześnie Sąd nie znalazł żadnych okoliczności, które tak znaczną zwłokę mogłyby w jakikolwiek sposób usprawiedliwić. Wprawdzie organ podejmował czynności zmierzające do załatwienia sprawy, jednak ostatnie z nich miały miejsce w czerwcu zeszłego roku.
Przekazując zaś wraz ze złożonym przez skarżącego ponagleniem oryginał akt administracyjnych organ ten pozbawił się możliwości rozpoznania sprawy, postępując – co wymaga podkreślenia – wbrew jednoznacznej w tym względzie treści art. 37 § 4 zd. 2 K.p.a. Ten ostatni przepis wprost bowiem wskazuje, że organ prowadzący postępowanie przekazuje ponaglenie wraz z niezbędnymi odpisami akt sprawy. Wprowadzenie takiego rozwiązania miało zapobiec sytuacji, w której w wyniku ponaglenia, to jest środka prawnego zmierzającego do zwalczania opieszałości administracji publicznej, dojdzie do dalszego odwleczenia w załatwieniu sprawy, która to sytuacja została właśnie przez Burmistrza spowodowana. Bez wątpienia przemawia to w realiach rozpoznawanego obecnie przypadku za uznaniem kwalifikowanej postaci naruszenia prawa, jakiego dopuścił się pozostając w zwłoce Burmistrz Miasta i Gminy.
Sąd częściowo uwzględnił także zawarty w skardze wniosek o wymierzenie organowi grzywny, a ponadto z urzędu przyznał na rzecz skarżącego od organu sumę pieniężną.
Jak przewidziano w art. 149 § 2 P.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 P.p.s.a. Ostatnio powołany przepis przewiduje wymierzenie grzywny do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnym przepisów. Grzywna wymierzana w oparciu o art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 P.p.s.a. może zatem sięgnąć kwoty [...]zł, o którą to kwotę zawnioskowano w skardze, zaś przewidziana tam suma pieniężna kwoty o połowę mniejszej, to jest [...] zł (zob. obwieszczenie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z 19 lutego 2025 r. w sprawie przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w 2024 r. i w drugim półroczu 2024 r., M.P. z 2025 r., poz. 148).
Zastosowanie środków w postaci zasądzenia sumy pieniężnej lub grzywny na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. jest uprawnieniem dyskrecjonalnym sądu, jest możliwością, z której sąd powinien skorzystać, jeżeli wymagają tego względy związane ze zwalczaniem i zapobieganiem bezczynności lub przewlekłemu prowadzeniu postępowania przez kontrolowany organ administracji publicznej. Środki te są środkami dyscyplinująco-represyjnymi o charakterze dodatkowym, które powinny być stosowane z rozwagą, a więc w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy. Odnosić je należy do sytuacji, gdy oceniając całokształt działań organu, można dojść do przekonania, że działania te noszą znamiona celowego unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tej dodatkowej sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa. Przyznanie sumy pieniężnej stanowi dodatkowo swoistą rekompensatę dla strony skarżącej za dolegliwości i niedogodności, jakich doznała na skutek bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania (por. wyrok NSA z dnia 26 sierpnia 2021 r. sygn. II OSK 124/21, CBOSA).
Nadto zważyć należy, że rozstrzygnięcie sądu co do wymierzenia grzywny lub przyznania sumy pieniężnej bądź też zastosowania obu tych środków, powinno być w pierwszym rzędzie uwarunkowane celem skargi na przewlekłość, czy jak w niniejszej sprawie – bezczynność, którym jest doprowadzenie do zakończenia postępowania, a także zapobieganie bezczynności lub przewlekłemu prowadzeniu postępowania. W tym kontekście widzieć także należy dyscyplinowanie organu. Dopiero gdy sąd uzna, że dla realizacji powyższego celu nie wystarczy wymierzenie organowi grzywny, może przyznać Skarżącemu sumę pieniężną. To, że przyznanie sumy pieniężnej ma charakter kompensacyjny nie podważa stanowiska, że może ona być przyznana tylko w sytuacji, gdy to przyznanie jest potrzebne dla osiągnięcia celu orzeczenia rozstrzygającego skargę na przewlekłość– zdyscyplinowania organu (zob. wyrok NSA z dnia 16 lutego 2018 r., sygn. akt I OSK 1163/16, CBOSA). Środek ten jako dodatkowa sankcja o charakterze dyscyplinująco-represyjnym powinien być stosowany w szczególnie widocznych i zawinionych przypadkach zwłoki organu, czy też wtedy, gdy istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. Zdaniem Sądu orzekającego w tej sprawie sytuacja takowa po stronie organu zaistniała.
W pkt IV. sentencji wyroku na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a. orzeczono wobec tego o wymierzeniu Burmistrzowi grzywny w kwocie [...]zł. Kwota ta zdaniem Sądu w obecnej sytuacji dostatecznie zdyscyplinuje organ do terminowego załatwienia sprawy, tym bardziej że Sąd sięgnął jednocześnie po drugi ze wskazanych środków dyscyplinująco-represyjnych.
Z uwagi na to, że nie została nałożona grzywna w kwocie maksymalnej, dopuszczonej przez art. 154 § 6 P.p.s.a. – jak chciał tego skarżący – w pkt V. sentencji wyroku, w oparciu o art. 151 P.p.s.a., oddalono skargę w pozostałym zakresie. W pkt III. sentencji wyroku, także na podstawie art. 149 § 2 P.p.s.a., orzeczono o przyznaniu od Burmistrza na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w kwocie [...]zł. Tak orzeczona kwota ma obecnie choć częściowo zrekompensować skarżącemu koszty jakie musi ponosić w związku z wciąż toczącym się przed Burmistrzem postępowaniem, w tym zwłaszcza koszty spowodowane koniecznością wykonywania wezwań tegoż organy do przedkładania aktualnych dokumentów, zwłaszcza kopii map zasadniczych, które - jak wynika ze stanowiska samego organu I instancji - z biegiem czasu dezaktualizują się.
O zwrocie kosztów postępowania postanowiono w pkt VI. sentencji wyroku stosownie do art. 200 w zw. z art. 205 § 2 P.p.s.a. oraz w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1964 ze zm.), zasądzając od Burmistrza na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania w wysokości [...] zł, co objęło wpis od skargi ([...] zł), wynagrodzenie pełnomocnika ([...] zł), a także opłatę od pełnomocnictwa ([...] zł).