II SAB/OP 28/23

II SAB/Op 28/23 - Wyrok WSA w Opolu
Data orzeczenia
2023-08-10
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-05-17
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu
Sędziowie
Aleksandra Sędkowska
Daria Sachanbińska /przewodniczący sprawozdawca/
Tomasz Judecki
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Burmistrz Miasta i Gminy
Treść wyniku
Stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności
Umorzono postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku
Stwierdzono, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 1 ust. 1, art. 4 ust. 1 pkt 1, art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. b, pkt 3, pkt 4 lit. a, art. 13 ust. 1
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2023 poz 259
art. 3 par. 2 pkt 8, art. 149 par. 1 pkt 3, art. 149 par. 1a, art. 161 par. 1 pkt 3, art. 190
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Daria Sachanbińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Judecki Sędzia WSA Aleksandra Sędkowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi K. B. na bezczynność Burmistrza Prószkowa w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1) umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Burmistrza Prószkowa do załatwienia wniosku skarżącej K. B. z dnia 26 października 2022 r., 2) stwierdza, że Burmistrz Prószkowa dopuścił się bezczynności, 3) stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, 4) zasądza od Burmistrza Prószkowa na rzecz skarżącej K. B. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu przez K. B. (zwaną dalej wnioskodawczynią lub skarżącą) jest bezczynność Burmistrza Prószkowa (zwanego dalej również organem lub Burmistrzem) w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
Skarga wniesiona została w następującym stanie faktycznym:
Wnioskiem z dnia 26 października 2022 r., przesłanym organowi w dniu 27 października 2022 r. za pośrednictwem poczty elektronicznej na adres: ug@proszkow.pl, skarżąca wniosła o udostępnienie informacji dotyczących organizacji w latach 2015-2022 w Urzędzie Miejskim w Prószkowie:
- zarządzania optymalizacją zużycia i pozyskania energii elektrycznej;
- zarządzania alternatywnymi rodzajami pozyskania energii z podziałem na źródło;
- zarządzania magazynowaniem wytworzonej energii własnej;
- zarządzania inteligentnymi systemami dedykowanymi do zarządzania energią;
- stosowanych sposobach ograniczania zużycia energii elektrycznej;
- sposobach ograniczania emisji ze stosowania paliw, które służą wytworzeniu energii cieplej;
- sposobach ograniczania emisji ze stosowania paliw, które są wykorzystywane w transporcie;
- dokumentów zawierających informacje o bilansie energetycznym punktów użyteczności publicznych;
- dokumentów zawierających informacje o umowach zawieranych na dostawy energii elektrycznej;
- dokumentów zawierających informacje o rodzajach stosowanych metod ocieplania w sezonie jesienno-zimowym w puntach użyteczności publicznej;
- dokumentów zawierających informacje o znaczeniu i zakresie, który jest w istocie jednoznaczny z powyższymi punktami.
Jako podstawę prawną żądania skarżąca wskazała art. 2 ust. 1 i art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902 - dopisek Sądu), dalej w skrócie u.d.i.p. Jednocześnie wnioskodawczyni wniosła o udostępnienie wnioskowanych danych poprzez przesłanie ich na podany adres e-mail.
Pismem z dnia 15 listopada 2022 r. skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na bezczynność Burmistrza Prószkowa w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Wnioskodawczyni zarzuciła organowi naruszenie następujących przepisów:
- art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawną do uzyskiwania informacji publicznej, poprzez nieudostępnienie informacji publicznej na wniosek,
- art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku, poprzez brak realizacji wniosku o udostępnienie informacji publicznej polegający na pozostawieniu go bez odpowiedzi, a tym samym braku decyzji odmownej oraz powiadomienia o okolicznościach wskazujących na brak możliwości udostępnienia tejże informacji zgodnie z wnioskiem.
Na podstawie tych zarzutów skarżąca wniosła o zobowiązanie organu do załatwienia wniosku o udostępnienie informacji publicznej, stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności w związku z rozpoznaniem wniosku skarżącej, ustalenie charakteru bezczynności w związku z rozpoznaniem wniosku, przeprowadzenie dowodów z dokumentów wskazanych w przedmiotowej skardze oraz zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skarżąca podała, że organ pomimo upływu ustawowego terminu nie zareagował na jej wniosek z dnia 26 października 2022 r. złożony przez nią za pośrednictwem poczty elektronicznej. Ponadto nie zawiadomił wnioskodawczyni o braku możliwości udostępniania informacji zgodnie z wnioskiem, przez wzgląd na brak dyspozycji odpowiednimi środkami technicznymi oraz nie wskazał na konieczność uiszczenia opłaty na poczet kosztów związanych z udostępnieniem informacji ani też nie wskazał zaleceń zmiany wniosku co do sposobu lub formy przekazania informacji publicznej, przez co należy uznać, że okoliczności te nie wystąpiły. W tej sytuacji, zdaniem skarżącej, pozostawienie wniosku o udzielenie informacji publicznej bez odpowiedzi jednoznacznie wskazuje na bezczynność organu.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie ewentualnie oddalenie skargi w całości. Uzasadniając niedopuszczalność skargi, organ wyjaśnił, że nie otrzymał wniosku skarżącej z dnia 26 października 2022 r. Natomiast przedłożony przez wnioskodawczynię wydruk wiadomości e-mail nie potwierdza ani faktu, że wiadomość została wysłana, ani tym bardziej faktu, że wniosek wpłynął do organu. Burmistrz wyjaśnił również, że o wniosku dowiedział się dopiero ze skargi i w ustawowym terminie przystąpił do jego rozpoznania, przez co zarzut bezczynności jest nieuzasadniony.
W piśmie z dnia 19 grudnia 2022 r. - na wezwanie Sądu - skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, wyjaśniła, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej został wysłany do organu w dniu 27 października 2022 r. na adres poczty elektronicznej podany w Biuletynie Informacji Publicznej. Organ udzielił zaś odpowiedzi skarżącej dopiero w dniu 5 grudnia 2022 r. Ponadto skarżąca wniosła o uwzględnienie skargi w całości, podkreślając, że zakończenie postępowania przed rozpatrzeniem skargi na bezczynność nie dezaktualizuje kompetencji Sądu do stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności oraz jej charakteru. Skarżąca dowodziła również, powołując się na poglądy orzecznictwa, że do obowiązków organu administracji publicznej należy taka konfiguracja poczty elektronicznej, w tym filtrów antyspamowych, oraz takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej organu - aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na ten adres podań, wobec prawnej dopuszczalności ich wnoszenia także drogą elektroniczną. Natomiast ryzyko nieodebrania przez organ wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej listu, skierowanego na oficjalnie podany adres poczty elektronicznej organu, obciąża ten organ, a nie skarżącą. Tym samym twierdzenia podmiotu zobowiązanego, że nie otrzymał (nie odebrał) tej wiadomości, mogą tylko świadczyć o wadliwej organizacji pracy organu (obsługującego go urzędu) lub nieprawidłowym skonfigurowaniu jego poczty elektronicznej - co obciąża ten organ. Uchybienia w tym zakresie nie mogą być przerzucane na podmiot korzystający z konstytucyjnego prawa dostępu do informacji publicznej.
Postanowieniem z dnia 23 stycznia 2023 r., sygn. akt II SAB/Op 83/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, z późn. zm. [aktualnie: Dz. U. z 2023 r. poz. 259, z późn. zm.]), zwanej dalej P.p.s.a., odrzucił skargę skarżącej. Sąd uznał, że obowiązkiem skarżącej było skuteczne doręczenie przedmiotowego wniosku organowi. Zdaniem WSA w Opolu, skoro skarżąca wybrała złożenie wniosku za pośrednictwem poczty winna zabezpieczyć potwierdzenie odbioru takiego wniosku poprzez doręczenie za potwierdzeniem odbioru lub doręczenie z wykorzystaniem systemu ePUAP. W ocenie Sądu załączony do skargi wydruk z poczty elektronicznej zawierający wniosek o udostępnienie informacji publicznej nie stanowi dowodu na to, że wniosek ten został skutecznie doręczony organowi. Z tych przyczyn Sąd stwierdził, że wniosek o udostępnienie informacji publicznej nie został skutecznie wniesiony do organu, a zatem skarga na bezczynność organu jest niedopuszczalna.
Na skutek rozpoznania skargi kasacyjnej skarżącej od powyższego orzeczenia Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 9 maja 2023 r., sygn. akt III OSK 604/23, uchylił powyższe postanowienie z dnia 23 stycznia 2023 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez WSA w Opolu. W uzasadnieniu orzeczenia NSA stwierdził, że u.d.i.p. nie wskazuje jakichkolwiek wymagań formalnych wniosku o udostępnienie informacji publicznej (poza utrwaleniem go w formie pisemnej). W judykaturze nakazuje się zaś za wniosek pisemny uznawać również przesłanie zapytania pocztą elektroniczną (e-mail) - i to nawet, gdy do jego autoryzacji nie zostanie użyty podpis elektroniczny. NSA wyjaśnił też, że do obowiązków organu administracji publicznej należy taka konfiguracja poczty elektronicznej, w tym filtrów antyspamowych, oraz takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej organu - aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na ten adres podań, wobec prawnej dopuszczalności ich wnoszenia także drogą elektroniczną. Natomiast skutki trudności, błędów czy nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania przez organy administracji publicznej oficjalnych systemów służących do komunikacji z tymi organami (np. poczty elektronicznej, systemu ePUAP) nie mogą być przerzucane na korzystających z tych systemów. NSA podkreślił, że z orzecznictwa wynika w istocie domniemanie, iż jeżeli wiadomość została prawidłowo nadana na oficjalny adres poczty elektronicznej organu, to znaczy, że dotarła ona do adresata. Ponadto przyjmuje się, że wydruk z poczty elektronicznej nadawcy stanowi dostateczny dowód, że wiadomość zawierająca wniosek została wysłana. Zdaniem NSA błędna jest zatem dokonana przez Sąd pierwszej instancji wykładnia art. 13 ust. 1 u.d.i.p., wedle której przesłanie wniosku o udostępnienie informacji publicznej drogą elektroniczną dla uznania, że został on skutecznie złożony, wymaga od wnioskodawcy potwierdzenia otrzymania wniosku przez organ. Taka wykładnia nie znajduje bowiem odzwierciedlenia w obowiązujących przepisach. W konsekwencji powyższego NSA stwierdził, że skarżąca miała prawo złożyć wniosek o udostępnienie informacji publicznej w formie elektronicznej i z takiej drogi skorzystała, przesyłając na adres elektroniczny urzędu wniosek o udzielenie informacji publicznej. Skoro zaś adres poczty elektronicznej został opublikowany przez sam organ na jego stronie internetowej, to należy przyjąć, że organ zobowiązuje się do obsługi elektronicznej skrzynki pocztowej w sposób sprawny, umożliwiający skuteczny przepływ informacji. NSA nie zaaprobował stanowiska WSA w Opolu, że wnioskodawczyni jest zobligowana do przedstawienia dowodu doręczenia organowi wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Podkreślił również, że żaden z przepisów u.d.i.p. nie nakłada na występującego o informację publiczną obowiązku w tym zakresie. Zdaniem NSA efektywne złożenie wniosku w formie pisemnej, w rozumieniu przyjętym przez Sąd pierwszej instancji, wymagałoby uzyskania urzędowego potwierdzenia odbioru przez organ, co prowadziłoby do sytuacji, w której organ mógłby skutecznie uchylać się od spełnienia konstytucyjnego obowiązku udzielenia informacji, podnosząc brak dowodu doręczenia wniosku (zarówno w przypadku skierowania pisma drogą elektroniczną, jak i zwykłą przesyłką pocztową). Tymczasem organ powinien zapewnić takie funkcjonowanie przepływu wiadomości w systemie wewnętrznym, aby zagwarantować sobie możliwość odbioru wiadomości znajdujących się na obsługującym go serwerze. W ocenie NSA wadliwa wykładnia przepisu art. 13 ust. 1 u.d.i.p. doprowadziła do niezasadnego odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. i uchylenia się od oceny, czy organ pozostawał w bezczynności w zakresie wniosku skarżącej. We wskazaniach do ponownego rozpoznania sprawy NSA wskazał na konieczność uwzględnienia przedstawionej wykładni przepisów u.d.i.p. i dokonania oceny działania organu w kontekście zarzucanej mu skargą bezczynności.
Na wezwanie WSA w Opolu organ przy piśmie dnia 14 czerwca 2023 r. przesłał udzieloną skarżącej na jej wniosek o udostępnienie informacji publicznej odpowiedź z dnia 5 grudnia 2022 r.
Z kolei w piśmie z dnia 4 lipca 2023 r. - na wezwanie Sądu - pełnomocnik skarżącej oświadczył, że organ udzielił odpowiedzi na wniosek, ale dopiero po wniesieniu skargi, a zatem z uchybieniem ustawowego terminu. Z tego względu skarżąca wniosła o dalsze procedowanie w sprawie i stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności oraz ustalenie jej charakteru, jak również domagała się zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W replice na powyższe pismo skarżącej organ w piśmie z dnia 12 lipca 2023 r. podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, w tym wniosek o odrzucenie skargi, akcentując, że nie dysponował przedmiotowym wnioskiem i nie mógł się ustosunkować do treści żądania. Organ podniósł, że wniosek skarżącej rozpoznał zgodnie z przepisami prawa po powzięciu informacji o jego treści zawartej w skardze na bezczynność.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu - po ponownym rozpoznaniu sprawy - zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.
Uwzględniając skargę na bezczynność, sąd - stosownie do art. 149 § 1 P.p.s.a. - zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności (pkt 1); zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (pkt 2); stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (pkt 3). Jednocześnie, co wynika z art. 149 § 1a P.p.s.a., sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zgodnie zaś z art. 149 § 2 P.p.s.a. sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
Wskazać również należy, że w niniejszej sprawie, z uwagi na uchylenie przez Naczelny Sąd Administracyjny wydanego poprzednio postanowienia tut. Sądu o odrzuceniu skargi oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, kontrola w niniejszej sprawie przeprowadzona została z uwzględnieniem regulacji zawartej w art. 190 P.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Użyte w zacytowanym przepisie pojęcie "wykładnia prawa" należy rozumieć wąsko, jako wyjaśnienie znaczenia prawa. Wykładnia prawa obejmuje zarówno prawo materialne, jak i procesowe. Obowiązek podporządkowania się przez sąd pierwszej instancji ocenie prawnej wyrażonej w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego może być wyłączony jedynie w wyjątkowych sytuacjach - które w rozpoznawanej sprawie nie miały miejsca - a mianowicie tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego. Z tych też względów w ramach ponownego rozpoznania sprawy wojewódzki sąd administracyjny, będąc związany wykładnią przepisów przedstawioną w wyroku NSA, nie może dokonywać własnej ich interpretacji, a podjęte rozstrzygnięcie uwzględnić musi zaprezentowaną przez NSA ocenę prawną (por. wyrok NSA z dnia 17 października 2011 r., sygn. akt II OSK 1244/11, wszystkie orzeczenia powołane w uzasadnieniu dostępne są na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).
W pierwszej kolejności przypomnienia wymaga, że przedmiot postępowania w niniejszej sprawie stanowiła bezczynność Burmistrza Prószkowa w zakresie rozpoznania wniosku skarżącej z dnia 26 października 2022 r., złożonego w trybie cyt. wyżej ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, nadal zwanej w skrócie: u.d.i.p.
Odnosząc się w pierwszym rzędzie do wniosku organu o odrzucenie skargi, wskazać przyjdzie, że Sąd - stosownie do art. 190 P.p.s.a. - uwzględnił zawarte w postanowieniu z dnia 9 maja 2023 r. stanowisko NSA, który przesądził, że skarżąca miała prawo złożyć wniosek o udostępnienie informacji publicznej w formie elektronicznej i z takiej drogi skorzystała, przesyłając na adres elektroniczny urzędu wniosek o udzielenie informacji publicznej. NSA stwierdził również, że skoro adres poczty elektronicznej został opublikowany przez sam organ na jego stronie internetowej, to należy przyjąć, iż organ zobowiązuje się do obsługi elektronicznej skrzynki pocztowej w sposób sprawny, umożliwiający skuteczny przepływ informacji. Natomiast wnioskodawczyni nie była zobligowana do przedstawienia dowodu doręczenia organowi wniosku o udostępnienie informacji publicznej. W ślad za NSA powtórzyć trzeba, że u.d.i.p. nie wskazuje jakichkolwiek wymagań formalnych wniosku o udostępnienie informacji publicznej (poza utrwaleniem go w formie pisemnej). W judykaturze nakazuje się zaś za wniosek pisemny uznawać również przesłanie zapytania pocztą elektroniczną (e-mail) - i to nawet, gdy do jego autoryzacji nie zostanie użyty podpis elektroniczny. Natomiast do obowiązków organu administracji publicznej należy taka konfiguracja poczty elektronicznej, w tym filtrów antyspamowych, oraz takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej organu - aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na ten adres podań, wobec prawnej dopuszczalności ich wnoszenia także drogą elektroniczną. Z kolei skutki trudności, błędów czy nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania przez organy administracji publicznej oficjalnych systemów służących do komunikacji z tymi organami (np. poczty elektronicznej, systemu ePUAP) nie mogą być przerzucane na korzystających z tych systemów. Podkreślić też trzeba, że jeżeli wiadomość została prawidłowo nadana na oficjalny adres poczty elektronicznej organu, to znaczy, iż dotarła ona do adresata. Z kolei wydruk z poczty elektronicznej nadawcy stanowi dostateczny dowód, że wiadomość zawierająca wniosek została wysłana. W świetle powyższego nie ulega wątpliwości, że skarżąca kierując wiadomość na podany oficjalnie na stronie internetowej adres e-mail organu, skutecznie złożyła wniosek z dnia 26 października 2022 r., co potwierdza przedstawiony przez nią wydruk z poczty elektronicznej (k. 24 akt sąd.).
Oceniając dalej dopuszczalność skargi, odnotować jeszcze należy, że jej wniesienie nie było ograniczone terminem, jak również nie musiało być poprzedzone żadnym środkiem zaskarżenia. Stąd skarga wniesiona w niniejszej sprawie była dopuszczalna i podlegała rozpoznaniu.
Na podstawie art. 119 pkt 4 oraz art. 120 P.p.s.a. rozpoznanie skargi nastąpiło w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów.
Wskazania wymaga, że w przypadku skargi na bezczynność co do udostępnienia informacji publicznej obowiązkiem sądu jest zbadanie, czy sprawa mieści się w zakresie podmiotowym i przedmiotowym u.d.i.p. Dopiero stwierdzenie, że podmiot, do którego zwrócił się skarżący, był zobowiązany do udzielenia informacji publicznej oraz że żądana przez skarżącego informacja miała charakter informacji publicznej w rozumieniu przepisów u.d.i.p., pozwala na dokonanie oceny, czy w konkretnej sprawie można skutecznie zarzucić wskazanemu podmiotowi bezczynność.
Zdaniem Sądu nie budzi wątpliwości i jest to okoliczność niekwestionowana w niniejszej sprawie, że w świetle art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Burmistrz Prószkowa jest podmiotem zobowiązanym do podejmowania działań w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Na podstawie art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązek udostępniania informacji publicznej nałożony bowiem został wprost na władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w tym - po myśli pkt 1 - na organy władzy publicznej.
Nie jest również sporne w niniejszej sprawie, że objęta wnioskiem informacja stanowi informację publiczną. Pojęcie informacji publicznej zdefiniowane zostało w art. 1 ust. 1 u.d.i.p., zgodnie z którym informację publiczną stanowi każda informacja o sprawach publicznych. Jego doprecyzowaniem jest art. 6 ust. 1 u.d.i.p., który wymienia rodzaje spraw, jakich mogą dotyczyć informacje o charakterze publicznym. Udostępnieniu podlega więc informacja o podmiotach zobowiązanych do udostępniania informacji publicznej, w tym o ich organizacji, zasadach funkcjonowania oraz o danych publicznych, w tym: treść i postać dokumentów urzędowych (art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. b, pkt 3 i pkt 4 lit. a u.d.i.p.). Przepis art. 6 ust. 1 u.d.i.p. zawiera jednak tylko przykładowy katalog spraw i dlatego dla prawidłowego ustalenia znaczenia tego pojęcia uwzględnić należy też zapisy Konstytucji RP, która w art. 61 ust. 1 ustala prawo obywatela do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne, a także o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, oraz innych osób i jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Na podstawie wskazanych przepisów przyjąć trzeba, że informacją publiczną jest każda informacja wytworzona przez władze publiczne oraz osoby pełniące funkcje publiczne oraz inne podmioty, które wykonują funkcje publiczne lub gospodarują mieniem publicznym, jak również informacje odnoszące się do wspomnianych władz, osób i innych podmiotów, niezależnie od tego przez kogo zostały wytworzone.
Stosownie do powyższego Sąd uznał, że żądane przez skarżącą we wniosku z dnia 26 października 2022 r. dane mieściły się w kategorii informacji publicznej w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., jako dane, które mieszczą się w pojęciu informacji o podmiocie zobowiązanym oraz zasadach funkcjonowania podmiotu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej. Wnioskowane informacje były więc objęte obowiązkiem ich udostępnienia zgodnie z art. 6 ust. 1 u.d.i.p.
Przesądzenie natomiast, że informacja objęta skutecznie złożonym przez skarżącą wnioskiem stanowi informację publiczną oraz że Burmistrz jest podmiotem, na którym ciąży obowiązek udostępnienia informacji publicznej, powoduje, iż w sprawie podmiot ten zobowiązany był do załatwienia opisanego wniosku w trybie przewidzianym przepisami u.d.i.p.
W związku z tym wyjaśnienia wymaga, że zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. udostępnienie informacji na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, z wyjątkiem sytuacji przewidzianej w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. Udostępnienie informacji publicznej jest czynnością materialno-techniczną. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona we wskazanym terminie, to - wedle art. 13 ust. 2 u.d.i.p. - podmiot zobowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Podmiot zobowiązany może również odmówić udostępnienia tej informacji z uwagi na wystąpienie okoliczności określonych w art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p. Zgodnie z tym przepisem prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz o ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych (ust. 1). Prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa (ust. 2). Odmowa taka następuje w formie decyzji administracyjnej. Dodać tylko można, że w sytuacji, gdy organ wnioskowaną informacją nie dysponuje albo żądana informacja nie stanowi informacji publicznej w rozumieniu ustawy, to jest zobligowany powiadomić pisemnie o tym fakcie wnioskodawcę.
Mając na uwadze przytoczone regulacje prawne, przyjąć trzeba, że o bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej można mówić w sytuacji, gdy zobowiązany do udzielenia tej informacji podmiot nie podejmuje w przewidzianym w ustawie terminie odpowiednich czynności, tj. nie udostępnia informacji w formie czynności materialno-technicznej lub nie wydaje decyzji o odmowie jej udzielenia bądź też w przypadku, gdy informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, a organ nie wydaje decyzji o umorzeniu postępowania zgodnie z art. 14 ust. 2 u.d.i.p. Przy czym dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie mają znaczenia okoliczności, z jakich powodów określone działanie nie zostało podjęte, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu. Wniesienie skargi jest zatem uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w razie odmowy podjęcia określonego działania, mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku, choćby podmiot mylnie sądził, że zachodzą okoliczności, które uwalniają go od obowiązku prowadzenia postępowania w konkretnej sprawie i zakończenia go wydaniem decyzji administracyjnej lub innego aktu czy czynności (por. wyrok NSA z dnia 10 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 675/15).
Odnosząc powyższe do okoliczności rozpoznawanej sprawy i uwzględniając wytyczne zawarte w postanowieniu NSA z dnia 9 maja 2023 r., Sąd stwierdził na podstawie materiału dokumentacyjnego sprawy, że organ nie udzielił odpowiedzi na wniosek skarżącej w wymaganym terminie 14 dni, który rozpoczął bieg po wpłynięciu wniosku do organu - co miało miejsce w dniu 27 października 2022 r. i zakończył się dnia 10 listopada 2022 r. W konsekwencji więc Burmistrz dopuścił się bezczynności w zakresie udostępnienia informacji publicznej. Natomiast, zdaniem Sądu, okoliczność wystąpienia w organie problemów związanych z prawidłową konfiguracją poczty elektronicznej pozostaje bez wpływu na ustalenie, że w sprawie mamy do czynienia z obiektywnym stanem bezczynności podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji publicznej, polegającym na nieudzieleniu odpowiedzi wnioskodawcy w terminie określonym w przepisach u.d.i.p.
Bezczynność organu istniała również w dniu wniesienia skargi. Jak wynika z akt sprawy, organ dopiero pismem z dnia 5 grudnia 2022 r. udzielił skarżącej odpowiedzi na wniosek i doręczył ją prawidłowo na adres e-mail, co potwierdziła sama wnioskodawczyni w skardze oraz w pismach z dnia 19 grudnia 2022 r. i z dnia 4 lipca 2023 r. Wnioskowana informacja została zatem udostępniona skarżącej z przekroczeniem terminu przewidzianego w art. 13 ust. 1 u.d.i.p., co stanowi podstawę do stwierdzania, że organ dopuścił się bezczynności.
Wyjaśnić należy również, że celem skargi na bezczynność w przypadku wniosku o udostępnienie informacji publicznej jest doprowadzenie do podjęcia czynności lub aktu przez podmiot zobowiązany do działania wynikającego z przepisów u.d.i.p. W związku z udzieleniem skarżącej w dniu 5 grudnia 2022 r. żądanej informacji, tj. przed wydaniem przez Sądu wyroku w sprawie, doszło do ustania stanu bezczynności, który istniał w dniu wniesienia skargi. Tym samym bezprzedmiotowe stało się orzekanie przez Sąd o zobowiązaniu organu do załatwienia wniosku skarżącego, stosownie do art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. W konsekwencji Sąd, działając na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a., umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w tym zakresie, orzekając o powyższym w punkcie 1 wyroku.
Skoro zaś, jak wykazano wcześniej, na dzień złożenia skargi organ pozostawał w bezczynności, bo nie zareagował w terminie na wniosek skarżącej, to dopuścił się bezczynności w udostępnieniu żądanych informacji publicznych, o czym orzeczono w punkcie 2 wyroku, stosownie do art. 149 § 1 pkt 3 P.p.s.a.
Likwidacja stanu bezczynności w toku postępowania sądowego nie zwalniała Sądu z obowiązku dokonania oceny, na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a., czy zaistniała bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Oceniając więc stopień naruszenia prawa w związku z ujawnioną bezczynnością, Sąd uznał, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W niniejszej sprawie nie zachodzi bowiem przypadek oczywistego lekceważenia wniosku skarżącej i braku woli załatwienia sprawy, które można byłoby rozpatrywać w kategoriach rażącego naruszenia prawa, oznaczającego wadliwość kwalifikowaną, o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Z akt sprawy wynika, że Burmistrz - wprawdzie z uchybieniem 14-dniowego terminu na udostępnienie informacji publicznej - zareagował na wniosek skarżącej i udzielił jej odpowiedzi w dniu 5 grudnia 2022 r. Z tych przyczyn Sąd - na podstawie art. 149 § 1a P.p.s.a. - orzekł jak w punkcie 3 wyroku.
Natomiast orzeczenie o kosztach, zawarte w pkt 4 sentencji wyroku, uzasadnia treść art. 200 w związku z art. 205 § 2 P.p.s.a. Na wysokość tych kosztów składa się uiszczony wpis od skargi w wysokości 100 zł, wynagrodzenie pełnomocnika skarżącej w kwocie 480 zł, ustalone stosownie do § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokatów (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800, z późn. zm.), oraz zwrot równowartości opłaty skarbowej uiszczonej od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.