II SAB/Ol 145/23

II SAB/Ol 145/23 - Wyrok WSA w Olsztynie
Data orzeczenia
2024-01-16
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-10-26
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie
Sędziowie
Ewa Osipuk
Grzegorz Klimek
Tadeusz Lipiński /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Sygn. powiązane
III OSK 1421/24 - Wyrok NSA z 2025-04-11
Skarżony organ
Naczelnik Urzędu Celno-Skarbowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 4 ust. 3
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Osipuk Asesor WSA Grzegorz Klimek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi A. Ż. na bezczynność Naczelnika Warmińsko-Mazurskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Olsztynie w udostępnieniu informacji publicznej oddala skargę.
Uzasadnienie
A.Z. (dalej: "skarżąca") wnioskiem z 1 marca 2023 r. zwróciła się do Naczelnika Warmińsko-Mazurskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Olsztynie (dalej: "NUC-S", "organ") o udostępnienie informacji publicznej przez podanie, jaką łącznie kwotę wydatkowano ze środków publicznych na postępowanie prowadzone pod sygnaturą [...] (toczące się w Prokuraturze Regionalnej w Gdańsku pod sygnaturą [...]), od wszczęcia postępowania do 1 marca 2023 r. Skarżąca załączyła do wniosku odpowiedź z Prokuratury Regionalnej w Gdańsku o środkach wydatkowanych przez Prokuraturę w tej sprawie.
NUC-S stwierdził w piśmie z 17 marca 2023 r., że akta ww. postępowania znajdują się w Prokuraturze Regionalnej w Gdańsku, wobec czego nie posiada żądanych danych.
Skarżąca w ponagleniu z 12 kwietnia 2023 r. zauważyła, że NUC-S jest "organem finansowym postępowania przygotowawczego", a jego funkcjonariusze prowadzą przesłuchania świadków, zatem brak akt budzi zdziwienie. Dodała, że wszelkie wydatki ponoszone przez organ wynikają z dokumentów księgowych i akta sprawy nie są niezbędne do udzielenia informacji.
NUC-S w piśmie z 24 kwietnia 2023 r. podtrzymał zajęte stanowisko. Ponadto wyjaśnił, że żądane dane mogą się znajdować nie tylko w aktach postępowania, które znajdują się w prokuraturze, ale także w zbiorze dokumentów finansowych, którymi organ nie dysponuje.
Skarżąca wniosła skargę na bezczynność NUC-S w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
Zarzuciła, że organ ten naruszył art. 1 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1
pkt 1, art. 4 ust. 3 i art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902, dalej: "u.d.i.p.") przez nieudostępnienie wnioskowanej informacji publicznej w ustawowym terminie.
Stwierdziła, że NUC-S posiada żądane informacje, gdyż znajdują się one w zbiorach dokumentów finansowych organu. Udzielenie odpowiedzi na wniosek nie jest więc uzależnione od wglądu w akta sprawy.
Skarżąca wniosła o stwierdzenie, że NUC-S dopuścił się bezczynności oraz że miała ona miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zobowiązanie NUC-S do rozpatrzenia ww. wniosku w terminie 7 dni od uprawomocnienia się wyroku, przyznanie od organu na rzecz skarżącej 5.000 zł i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Skarżąca podkreśliła w uzasadnieniu skargi, że art. 1 ust. 2 w zw. z art 6 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p. nie dają podstaw do stwierdzenia, że w sytuacjach gdy w ustawach szczególnych istnieją przepisy regulujące dostęp do akt poszczególnych postępowań, to podmiot zainteresowany informacją o walorach publicznych nie może jej uzyskać w trybie przepisów u.d.i.p., gdyż ustawy szczególne to wyłączają. Wywiodła, że fakt, iż akta sprawy nie znajdują się w NUC-S, a w Prokuraturze Regionalnej nie oznacza, że organ nie dysponuje wnioskowanymi danymi. Skarżąca podkreśliła, że nie żądała udostępnienia akt sprawy, jako zbioru materiałów postępowania, a wyłącznie kwot wydatkowanych ze środków publicznych na konkretne postępowanie karne przygotowawcze prowadzone przez NUC-S. Wypłaty dokonywane przez organ opierają się na fakturach czy rachunkach, które są gromadzone nie tylko w aktach sprawy, ale także w zbiorach dokumentów finansowych organu, a zatem wgląd w akta nie jest niezbędny do udzielenia odpowiedzi na wniosek. Skarżąca wywiodła ponadto, że w przypadku problemów z ustaleniem, czy żądana informacja jest w posiadaniu podmiotu, do którego skierowano wniosek, przesądzać powinno to, czy przedmiot żądania pokrywa się z właściwością rzeczową podmiotu, do którego skierowano wniosek. Zobowiązany jest zatem każdy podmiot, który powinien mieć informację ze względu na swoją właściwość rzeczową, a także podmiot, o którym z jakichkolwiek źródeł wiadomo, że jest w posiadaniu wspomnianej informacji. Podkreśliła, że zasady wydawania pieniędzy publicznych są jawne, a kwoty wydatkowane na finansowanie postępowania stanowią wydatki publiczne.
Skarżąca stwierdziła, że NUC-S nie udostępnił żądanej informacji pomimo upływu ustawowego terminu i nie wydał w tym terminie decyzji odmownej, zatem pozostaje w bezczynności. Niezbędne jest zatem zdyscyplinowanie organu i zastosowania środka represyjnego. W ocenie skarżącej zasadne jest przyznanie jej od organu kwoty, która ma charakter prewencyjny i mobilizujący organ.
W odpowiedzi na skargę NUC-S wniósł oddalenie skargi. Wyjaśnił, że postępowanie o sygnaturze [...]prowadzone jest pod nadzorem Prokuratury Regionalnej w Gdańsku. Wszelkie czynności podejmowane w tym postępowaniu wykonywane są na zlecenie prokuratora. W aktach głównych postępowania, znajdujących się w Prokuraturze Regionalnej, znajduje się informacja dotycząca kosztów postępowania, w tym kosztów poniesionych przez NUC-S. Przyznał, że przeprowadza w sprawie czynności, co jednak nie oznacza, że dysponuje aktami podręcznym/ zastępczymi, w których znajduje się wnioskowana informacja. Podkreślił, że z przepisów prawa nie wynika obowiązek prowadzenia akt zastępczych. NUC-S stwierdził, że nie prowadzi akt zastępczych, na podstawie których mógłby udzielić informacji, a dysponentem akt głównych jest prokurator i to on będzie właściwy do udzielenia informacji z akt śledztwa, o czym skarżąca została poinformowana.
Dodał, że Warmińsko-Mazurski Urząd Celno-Skarbowy w Olsztynie został utworzony 1 marca 2017 r. na mocy ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2018 r. poz. 508) i jako jednostka organizacyjna Krajowej Administracji Skarbowej podlega bezpośrednio Izbie Administracji Skarbowej w Olsztynie. Zgodnie
z art. 37 ustawy o KAS w sprawach organizacyjno-finansowych izba administracji skarbowej z podległymi urzędami skarbowymi i urzędami celno-skarbowymi stanowi jednostkę organizacyjną, której kierownikiem jest dyrektor izby administracji skarbowej. Natomiast, zgodnie z § 1 Zarządzenia Ministra Rozwoju i Finansów w sprawie ustanowienia dysponentów środków budżetu państwa w części 19 - Budżet, finanse publiczne i instytucje finansowe i 77 - Podatki i inne wpłaty na rzecz budżetu państwa jako dysponenta środków budżetu państwa w części 19 - Budżet, finanse publiczne i instytucje finansowe trzeciego stopnia, bezpośrednio podległymi dysponentowi części ustanowiono dyrektorów izb administracji skarbowej. NUC-S nie prowadzi więc gospodarki finansowej, w tym zbioru dokumentów finansowych, gdyż prowadzi ją izba administracji skarbowej. NUC-S zaznaczył, że poinformował skarżącą o powyższym w piśmie z 17 marca 2023 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Na mocy art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") w zw. z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2492) sądowa kontrola administracji publicznej, dokonywana w oparciu o kryterium legalności, obejmuje m.in. orzekanie przez sądy administracyjne w sprawach skarg na bezczynność.
W kontrolowanej sprawie skarżąca domaga się udostępnienia informacji w trybie ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r.
poz. 902; dalej: "u.d.i.p.").
W sprawie nie jest kwestionowane, że adresat wniosku, tj. NUC-S, jest podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej, zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Nie jest też sporne, że wnioskowana informacja, to jest wysokość kwoty wydatkowanej na postępowanie prowadzone przez NUC-S pod sygnaturą [...], jest informacją publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., zgodnie z którym informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych.
W ocenie skarżącej, NUC-S pozostaje w bezczynności, gdyż w ustawowym terminie nie udostępnił żądanej informacji publicznej i nie wydał decyzji o odmowie udostępnienia tej informacji.
Bezsporne jest, że wniosek o udzielenie informacji publicznej przesłany został organowi 6 marca 2023 r. Termin 14 dni od dnia wniesienia wniosku upłynął zatem
20 marca 2023 r. W ustawowym terminie – pismem z 17 marca 2023 r. – NUC-S udzielił skarżącej odpowiedzi. Treść udzielonej odpowiedzi, zdaniem skarżącej, uzasadnia zarzut bezczynności, gdyż organ poinformował, że nie posiada danych, o które skarżąca wnioskuje. Wyjaśnił, że akta sprawy, której kosztami jest zainteresowana, znajdują się
w Prokuraturze Regionalnej w Gdańsku. W piśmie z 24 kwietnia 2023 r. NUC-S dodał, że żądane dane mogą się znajdować nie tylko w dokumentach akt postępowania, które są w prokuraturze, ale także w zbiorze dokumentów finansowych, którymi organ nie dysponuje.
Przyznać należy, że bezczynność organu w sytuacji określonej przepisami u.d.i.p. polega na tym, że organ zobowiązany do podjęcia czynności materialno-technicznej
w przedmiocie informacji publicznej nie podejmuje takiej czynności i jednocześnie nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia. Bezczynność zaistnienie także, gdy organ zobowiązany udziela informacji niepełnej lub niezgodnej z wnioskiem, niejasnej, niewiarygodnej, a także gdy odmawia jej udzielenia w nieprzewidzianej dla tej czynności formie, bądź nie informuje strony o tym, że nie posiada wnioskowanej informacji. Ustawodawca przewidział bowiem, że jeżeli adresat wniosku dysponował żądaną informacją, to zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., powinien udostępnić tę informację bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku. Jeżeli natomiast informacja publiczna nie mogła być udostępniona w tak ustalonym terminie, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia wnioskodawcę o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku (art. 13 ust. 2 u.d.i.p.). Dopiero stwierdzenie, że dana informacja nie może zostać udostępniona, bądź że postępowanie podlega umorzeniu, nakłada na organ obowiązek wydania decyzji administracyjnej (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.).
Zauważyć należy, że zgodnie z art. 4 ust. 3 u.d.i.p. zobowiązane do udostępnienia informacji publicznej są podmioty, o których mowa w ust. 1 i 2, będące w posiadaniu takich informacji. Przepis ten jednoznacznie wskazuje, że dla realizacji obowiązku informacyjnego istotne znaczenie ma to, czy dany podmiot posiada informację publiczną żądaną przez wnioskodawcę. Organ ma obowiązek udostępnienia informacji tylko wtedy, gdy jest w jej posiadaniu. Nie ma natomiast takiego obowiązku, gdy wnioskowanej informacji nie posiada i to także wówczas, gdy powinien ją posiadać (por. wyroki NSA: z 23.09.2003 r. II SA 1852/03; z 20.02.2013 r. I OSK 2235/12; 14.09.2023 r. III OSK 1209/22 – powołane w uzasadnieniu orzeczenia są dostępne pod adresem https://orzeczenia.nsa.gov.pl).
Powyższe oznacza, że nieposiadanie wnioskowanej informacji publicznej przez podmiot zobowiązany do jej udostępnienia stanowi na gruncie art. 4 ust. 3 u.d.i.p. negatywną przesłankę udostępnienia tej informacji, co uniemożliwia pozytywne załatwienie wniosku o dostęp do informacji publicznej (por. wyrok NSA z 9.01.2015 r. I OSK 638/14). Nie sposób bowiem nałożyć na organ obowiązku i wymagać od niego udostępnienia informacji publicznej, której nie posiada (zob. np. wyrok NSA z 1.12.2023 r. III OSK 478/23).
W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że w sytuacji gdy organ (podmiot zobowiązany) nie dysponuje informacją publicznych jego obowiązek polega na poinformowaniu o tym wnioskodawcy w formie zwykłego pisma ze wskazaniem przyczyn takiego stanu rzeczy. Podkreślić należy, że pisemne poinformowanie o tym, że organ nie posiada danej informacji publicznej nie jest równoważne z odmową jej udzielenia, co wymagałoby wydania decyzji. Zaznaczyć jednocześnie należy, że aby można było uznać, że podmiot informujący o nieposiadaniu wnioskowanej informacji publicznej w sposób należyty wywiązał się z obowiązków nałożonych przepisami u.d.i.p. i tym samym nie zachodzi jego bezczynność w zakresie udzielenia informacji publicznej powinien wyraźnie i stanowczo powiadomić wnioskodawcę o nieposiadaniu owej informacji. W tym celu powinien złożyć wobec wnioskodawcy jasne oświadczenie o nieposiadaniu takich dokumentów, a twierdzenie takie uwiarygodnić (por. wyrok NSA z 14.06.2021 r. III OSK 4072/21).
Należy przyznać, że wyjaśnienia NUC-S zawarte w pismach z 17 marca i 24 kwietnia 2023 r. są dość zwięzłe, lecz nie można pominąć, że ich adresatem jest osoba, która wykonuje zawód adwokata, co skarżąca podkreśliła w ponagleniu z 12 kwietnia 2023 r. Organ w odpowiedzi na skargę obszerniej wyjaśnił, że wbrew sugestiom skarżącej, nie prowadzi akt podręcznych czy zastępczych, gdyż nie ma takiego obowiązku, a postępowanie o sygnaturze [...] prowadzi pod nadzorem i na zlecenie prokuratora Prokuratury Regionalnej w Gdańsku. Akta główne postępowania, w których znajduje się informacja dotycząca kosztów postępowania, w tym kosztów poniesionych przez NUC-S, znajdują się w Prokuraturze Regionalnej w Gdańsku. Organ wskazał też przepisy prawa powszechnie obowiązującego, z których jednoznacznie wynika, że urząd celno-skarbowy, jako jednostka podległa izbie administracji skarbowej w sprawach finansowych, nie zarządza gospodarką finansową jednostki, gdyż zadanie to wykonuje izba administracji skarbowej, która prowadzi zbiory dokumentów finansowych całej jednostki organizacyjnej. Zaznaczyć należy, że odpowiedź na skargę potwierdza stanowisko organu zawarte w piśmie z 17 marca 2023 r., stanowiącym odpowiedź na wniosek.
W świetle całokształtu wyjaśnień organu nie budzi wątpliwości Sądu rzetelność informacji NUC-S, że organ ten nie dysponuje żądaną informacją publiczną. Fakt nieposiadania żądanych informacji przez organ nie został skutecznie podważony przez zawarte w skardze wywody, sprowadzające się do twierdzeń, że organ powinien prowadzić akta podręczne, gdyż przesłuchuje świadków, a także powinien dysponować fakturami lub rachunkami, na podstawie których ma dokonywać wypłat. Skoro zaś organ poinformował skarżącą o tej okoliczności w ustawowym terminie i wskazał podmiot, który może posiadać wnioskowaną informację, to zarzut bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej nie jest zasadny. Niezadowolenie skarżącej z treści udzielonej przez organ odpowiedzi na jej wniosek nie może przesądzać o zasadności skargi, a tym samym o istnieniu podstaw do przyjęcia bezczynności organu w powyższym przedmiocie.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę należało oddalić.
Na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a. Sąd rozpoznał skargę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, w składzie trzech sędziów.