II SAB/Lu 79/25

II SAB/Lu 79/25 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2025-08-28
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2025-07-04
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Jacek Czaja
Jerzy Parchomiuk
Joanna Cylc-Malec /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6480
658
Skarżony organ
Inne
Treść wyniku
Zobowiązano do dokonania czynności
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc – Malec (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 sierpnia 2025 r. sprawy ze skargi M. P. na bezczynność Wójta Gminy Jarczów w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. zobowiązuje Wójta Gminy Jarczów do rozpoznania wniosku skarżącego M. P. z dnia 3 października 2024 r. w terminie 14 dni od dnia zwrotu akt sprawy organowi wraz z odpisem prawomocnego wyroku; II. stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Wójta Gminy Jarczów na rzecz skarżącego M. P. kwotę 217 (dwieście siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
M. P. (dalej: "Skarżący"), reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł skargę na bezczynność Wójta Gminy Jarczów (dalej: "Wójt", "Organ") w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, zarzucając naruszenie:
1) art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej poprzez nieudostępnienie informacji publicznej na wniosek z dnia 10 czerwca 2024 roku;
2) art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2022 r., poz. 902, dalej jako: "u.d.i.p.") w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku poprzez brak realizacji wniosku o udostępnienie informacji publicznej polegający na pozostawieniu go bez odpowiedzi, a tym samym braku:
1. decyzji odmownej oraz
2. powiadomienia o okolicznościach wskazujących na brak możliwości udostępnienia tejże informacji zgodnie z wnioskiem.
Na tych podstawach w skardze sformułowano wnioski o zobowiązanie organu do załatwienia wniosku z dnia 3 października 2024 roku, przeprowadzenie dowodów z dokumentów wskazanych w przedmiotowej skardze, zasądzenie od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wedle norm przepisanych oraz rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
W uzasadnieniu Skarżący podał, że w dniu 3 października 2024 r. wystąpił z wnioskiem o udostępnienia informacji publicznej w zakresie:
1. Jaka była łączna wartość projektów zrealizowanych przez samorząd w latach 2018-2023 które były współfinansowane z funduszy UE?
2. Ile łącznie samorząd uzyskał pieniędzy z unijnych funduszy w latach 2018-2023?
3. Jaki był łączny koszt współfinansowania przez samorząd projektów realizowanych przy wsparciu dotacji z UE w latach 2018-2023?
4. Ile łącznie samorząd zaciągnął kredytów w związku z realizacją projektów unijnych w latach 2018-2023? Do kiedy będą one spłacane?
5. Ilu urzędników samorządowych zajmowało się pozyskiwaniem unijnych dotacji i realizacją dotacyjnych projektów w poszczególnych latach od 2018-2023? Jaki był łączny koszt pracy tych osób - zarzadzanie/koordynowanie (płace ubruttowione. stanowisko pracy) w poszczególnych latach i poszczególnych projektach?
6. Jeśli samorząd korzystał z pomocy firm zewnętrznych przy pisaniu wniosków o dotacje z UE - jaki był to koszt w latach (...) w poszczególnych projektach?
7. Jeśli samorząd korzystał z pomocy firm zewnętrznych przy Pisaniu wniosków o dotacje z UE - jaki był koszt pracy tych firm za zarzadzanie/koordynowanie (płace ubruttowione. stanowisko pracy) w poszczególnych latach i poszczególnych projektach?
8. Ile wynosiło zadłużenie samorządu na koniec każdego roku od 2018 do 2022 plus ostatnie dane za rok 2023?
9. Ile łącznie samorząd dokłada rocznie do utrzymania i funkcjonowania obiektów (świetlice, kluby seniora) zrealizowanych przez podmioty samorządowe przy współudziale unijnych dotacji?"
Jako sposób i formę udostępnienia wnioskowanych informacji wskazano przesłanie informacji pocztą elektroniczną na podany adres. Mając na uwadze poszanowanie czasu pracy wyznaczono również sposób alternatywny w postaci możliwości przekazania informacji poprzez Iinki/hiperłącza kierujące do właściwych dokumentów. Termin do udostępnienia przedmiotowej informacji publicznej upłynął po 14 dniach od złożenia wniosku. Organ nie skorzystał z możliwości opóźnienia terminu udostępnienia informacji, co zgodnie z art.13 ust. 2 u.d.i.p. jest dopuszczalne pod rygorem powiadomienia wnioskodawcy o powodach tegoż opóźnienia wraz ze wskazaniem terminu przekazania informacji (nie dłuższego niż 2 miesiące od złożenia wniosku). Skarżący podniósł, że organ nie zawiadomił wnioskodawcy o braku możliwości udostępniania informacji zgodnie z wnioskiem, przez wzgląd na brak dyspozycji odpowiednimi środkami technicznymi, nie wskazał na konieczność uiszczenia opłaty na poczet kosztów związanych udostępnieniem informacji (związanych z przekształceniem w formę wskazaną we wniosku lub też wynikających z wnioskowanego sposobu przekazania) oraz nie wskazał zaleceń zmiany wniosku co do sposobu lub formy przekazania informacji publicznej, przez co Skarżący uznał, że te okoliczności nie wystąpiły. Pozostawienie wniosku o udzielenie informacji publicznej bez odpowiedzi jednoznacznie wskazuje na bezczynność podmiotu.
W odpowiedzi na skargę Wójt wniósł o oddalenie skargi. Stwierdził, że wniosek z dnia 3 października 2024 r nigdy nie został dostarczony. Zwrócił uwagę, że w dołączonym do skargi wydruku wiadomości e-mail z w/w daty nie ma informacji o dołączeniu do niej jakiegokolwiek załącznika, a informacja taka byłaby zaznaczona w wydruku wiadomości e-mail, gdyby taki załącznik faktycznie był. W związku z powyższym zdaniem organu nie pozostaje on w bezczynności.
W piśmie z dnia 29 lipca 2025 r. Skarżący podkreślił, że organ nadal pozostaje w bezczynności. Podał, że przedstawił dowód doręczenia wniosku o udostępnienie informacji publicznej poprzez załączenie do skargi wydruku z poczty elektronicznej i wskazał na orzecznictwo sądowe przyjmujące, że ryzyko nieodebrania czy też nieodczytania przez organ wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej wniosku, skierowanego na oficjalnie podany adres poczty elektronicznej organu, obciąża ten organ, a nie wnioskodawcę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 i w zw. z art. 3 § 1 P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W myśl art. 149 § 1 P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.
Według art. 149 §1a P.p.s.a. jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Zgodnie z art. 134 §1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dodatkowo, w przypadku rozpoznawania skargi na bezczynność organu, sąd bierze pod uwagę sytuację istniejącą w dniu orzekania.
Stosownie do art. 21 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. 2022 r. poz. 902, dalej: u.d.i.p.) do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy P.p.s.a., z tym że: 1) przekazanie akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi, 2) skargę rozpatruje się w terminie 30 dni od dnia otrzymania akt wraz z odpowiedzią na skargę. Skarga do sądu administracyjnego na bezczynność w przedmiocie dostępu do informacji publicznej nie wymaga poprzedzenia jej środkiem zaskarżenia wskazanym w art. 52 P.p.s.a.
Prawo obywatela do informacji publicznej zostało zagwarantowane w art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, który stanowi, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych
w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. W zakres tego prawa wchodzi również dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu (art. 61 ust. 2 Konstytucji RP).
Sposób realizacji prawa do informacji publicznej określa ww. ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Określa ona m.in., że każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w tej ustawie (art. 1 ust. 1), a nadto określa podmioty zobowiązane do udzielania informacji publicznej (art. 4), jak też katalog informacji (otwarty) mieszczących się w zakresie przedmiotowym prawa do informacji publicznej (art. 6).
Rozpatrzenie wniosku o udostępnienie informacji publicznej wymaga ustalenia następujących kwestii: czy adresat wniosku jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia żądanej informacji, czy przedmiot wniosku dotyczy informacji publicznej, czy żądana informacja publiczna znajduje się lub może się znajdować w posiadaniu zobowiązanego podmiotu, czy jest to informacja prosta czy przetworzona, czy udostępnienie żądanych informacji nie podlega ograniczeniu ze względu na wartości prawnie chronione, czy organ posiada środki techniczne umożliwiające udostępnienie informacji w sposób wskazany przez wnioskodawcę.
Jeśli zatem przedmiotem żądania wnioskodawcy jest informacja publiczna w rozumieniu ww. ustawy, a organ będący adresatem wniosku taką informację posiada, udostępnia ją w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.). Udostępnienie informacji następuje w formie czynności materialno-technicznej i nie wymaga podjęcia jakiegokolwiek rozstrzygnięcia. Jeśli natomiast udostępnienie informacji publicznej jest niedopuszczalne z przyczyn określonych w ustawie, organ powinien odmówić udostępnienia informacji publicznej, co wymaga podjęcia rozstrzygnięcia w formie decyzji administracyjnej (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.).
Z kolei zgodnie z art. 14 ust. 1 i 2 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie. Wobec powyższego, o bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej można mówić w sytuacji, gdy podmiot zobowiązany do udzielenia tej informacji nie podejmuje w przewidzianym w ustawie terminie odpowiednich czynności, tj. nie udostępnia informacji w formie czynności materialno-technicznej lub nie wydaje decyzji o odmowie jej udzielenia bądź też w przypadku, gdy informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, a organ nie wydaje decyzji o umorzeniu postępowania zgodnie z art. 14 ust. 2 u.d.i.p.
Zauważyć również należy, że dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie mają znaczenia okoliczności, z jakich powodów określone działanie nie zostało podjęte, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu. Z bezczynnością możemy mieć zatem doczynienia nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w razie odmowy podjęcia określonego działania, mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku, choćby podmiot mylnie sądził, że zachodzą okoliczności, które uwalniają go od obowiązku prowadzenia postępowania w konkretnej sprawie i zakończenia go wydaniem decyzji administracyjnej lub innego aktu czy czynności (por. wyrok WSA w Opolu z 10 sierpnia 2023 r.,sygn. akt II SAB/Op 28/23).
Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy Sąd stwierdził, że Wójt Gminy Jarczów jest podmiotem zobowiązanym, co do zasady, do udostępniania informacji publicznej.
Kwestią sporną w przedmiotowej sprawie był fakt złożenia wniosku do organu.
Jak wskazano powyżej, wnioskodawca skierował ze swojego adresu mailowego na adres gminy Jarczów wiadomość mailową w dniu 3 października 2024 r. następującej treści: "Szanowni Państwo, w załączeniu przesyłam wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Proszę o pozytywne rozpatrzenie mojej prośby". Do wiadomości dołączono załącznik w postaci pliku tekstowego. W odpowiedzi na skargę organ wskazał, że ta wiadomość do niego nie dotarła. W ocenie Sądu organ tej kwestii nie wykazał.
Nie ulega wątpliwości, że skarżący wysłał wiadomość mailową na oficjalny adres poczty elektronicznej Gminy Jarczów ug@gmina-jarczow.pl w dniu 3 października 2024 r. o godzinie 16.39. Organ w odpowiedzi na skargę wyjaśnił, w/w e-mail nigdy nie został doręczony Wójtowi Gminy. Organ nie wykazał jednak żadnych błędów w adresie mailowym, zaś do odpowiedzi na skargę nie dołączono chociażby wydruku ze skrzynki mailowej Gminy (także obejmującego tzw. spam), czy też oświadczenia pracownika odpowiedzialnego za prowadzenie tej skrzynki, że w istocie taka wiadomość do Gminy nie wpłynęła, jak też dowodu wyniku dodatkowej weryfikacji przez administratora internetu odnoszącej się do tej konkretnej wiadomości.
Sąd zauważa w tym miejscu, że w orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się konieczność zachowania przez organy władzy publicznej szczególnej dbałości w zakresie prowadzenia poczty elektronicznej, której adres podano do powszechnej wiadomości. Podkreśla się, że podanie przez organ do powszechnej wiadomości adresu poczty elektronicznej powinno się traktować jako zobowiązanie do tego, że wiadomości wysłane na ten adres będą odbierane. Do obowiązków organu administracji publicznej, jak też innych podmiotów wykonujących zadania publiczne, należy taka konfiguracja poczty elektronicznej, w tym filtrów antyspamowych, oraz takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej, aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na ten adres podań, wobec prawnej dopuszczalności ich wnoszenia także drogą elektroniczną (por. postanowienie NSA z 10 września 2015 r., I OSK 1968/15). Przypomnieć należy w tym miejscu należy, że postępowanie w przedmiocie udzielenia informacji publicznej jest postępowaniem odformalizowanym, a z ustawy o dostępnie do informacji publicznej nie wynikają jakiekolwiek wymagania formalne co do wniosku, poza jego utrwaleniem. Sposobem utrwalenia wniosku jest skierowanie go pocztą elektroniczną (e-mail).
W ocenie Sądu powyższe nie prowadzi do wniosku, że organy władzy publicznej ponoszą absolutną odpowiedzialność za doręczanie wiadomości mailowych skierowanych na adres ich poczty elektronicznej. Trudności w doręczeniu korespondencji mogą wszak wynikać z przeszkód zupełnie niezależnych od organu, ale także z oczywistej obecnie konieczności zapewnienia bezpieczeństwa danych będących w zasobach organu przed nieuprawnionym dostępem osób trzecich. Rzecz jednak w tym, że obowiązkiem organów jest dochowanie szczególnych aktów staranności związanych z mailowym sposobem komunikacji, których wykonanie będzie ewentualnie stanowiło podstawę do przyjęcia, iż wiadomość mailowa nie została skutecznie skierowana do organu.
Wobec powyższego, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a., Sąd w punkcie I sentencji wyroku uznając, że Wójt Gminy Jarczów dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego z 3 października 2024 r. (nie podjął nawet żadnych działań zmierzających do załatwienia wniosku po wpłynięciu skargi) zobowiązał organ do rozpoznania tego wniosku.
Oceniając charakter zaistniałej bezczynności – jak tego wymaga art. 149 § 1a P.p.s.a. – Sąd, po analizie całokształtu okoliczności faktycznych sprawy uznał, że nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie wskazuje się, że kwalifikacja naruszenia prawa jako rażącego oznacza stan, w którym wyraźnie, ewidentnie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa i naruszenie to posiada pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako "zwykłe" naruszenie prawa. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, ale musi być ono znaczne i niezaprzeczalne oraz pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności czy oczywistego lekceważenia przepisów (por. np. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 675/12; postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r. sygn. akt II OSK 468/13, wyrok NSA z dnia 29 listopada 2018 r. sygn. akt II GSK 1619/18). W niniejszej sprawie sytuacja taka nie wystąpiła.
Ustalając wysokość kosztów i orzekając w pkt III sentencji wyroku na podstawie art. 200 p.p.s.a. w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a., Sąd
wziął pod uwagę uiszczony w sprawie wpis od skargi w kwocie 100 zł oraz koszty zastępstwa procesowego, przy czym w przypadku tych
ostatnich dokonał ich miarkowania na zasadzie art. 206 p.p.s.a. uznając, że zasadnym jest przyznanie ich w kwocie 117 zł (tj. w
wysokości 100 zł, powiększonej o opłatę za pełnomocnictwo w kwocie 17 zł). Zgodnie bowiem z treścią art. 206 p.p.s.a., sąd może w
uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części (...). W orzecznictwie podkreśla się,
że uzasadnionym przypadkiem, o którym mowa w art. 206, jest przypadek sprawy sądowoadministracyjnej, w której wystąpiły następujące
okoliczności: niezwłoczne usunięcie stanu bezczynności przez organ, niewielki wkład pracy pełnomocnika wobec treści skargi i jej
seryjności, inicjowanie podobnych postępowań sądowych przez stronę, istnienie wątpliwości, czy rzeczywiście intencją skargi jest
doprowadzenie do usunięcia bezczynności organu, czy też uzyskanie zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego (wyrok WSA w Warszawie z 12
grudnia 2019 r. sygn. akt VII SAB/Wa 130/19 oraz powołane w nim orzecznictwo).
W niniejszej sprawie stosując ten przepis i dokonując na jego podstawie miarkowania kosztów zastępstwa procesowego Sąd wziął pod uwagę
charakter i stopień zawiłości sprawy, a przede wszystkim nakład pracy pełnomocnika, a także jego aktywność w sprawie, uznając w
konsekwencji, że nie uzasadniają one przyznania na jego rzecz pełnej stawki za zastępstwo procesowe. Skarga w niniejszej sprawie jest
bowiem powieleniem skarg wnoszonych do innych wojewódzkich sądów administracyjnych (np. w sprawach: II SAB/Kr 119/24, II SAB/Rz 132/24,
II SAB/Łd 119/24), a zatem nakład pracy pełnomocnika skarżącego był niewielki i ograniczał się jedynie do modyfikacji w zakresie
adresata wniosku o udzielenie informacji publicznej.