II SAB/LU 39/23

II SAB/Lu 39/23 - Wyrok WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2023-05-04
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-03-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Brygida Myszyńska-Guziur /sprawozdawca/
Grzegorz Grymuza
Jerzy Parchomiuk /przewodniczący/
Symbol z opisem
6480
658
Hasła tematyczne
Dostęp do informacji publicznej
Skarżony organ
Burmistrz Miasta i Gminy
Treść wyniku
Zobowiązano do dokonania czynności
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 902
art. 1 ust. 1, art. 4 ust. 1 pkt 4, art. 13 ust. 1 i ust. 2, art. 14 ust. 1 i ust. 2
Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Brygida Myszyńska-Guziur (sprawozdawca) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 4 maja 2023 r. sprawy ze skargi J. M. na bezczynność Burmistrza Kraśnika w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. zobowiązuje Burmistrza Kraśnika do załatwienia wniosku J. M. z dnia 3 grudnia 2022 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku; II. stwierdza, że bezczynność Burmistrza Kraśnika nie miała miejsca z rażącym naruszaniem prawa; III. oddala skargę w pozostałym zakresie; IV. zasądza od Burmistrza Kraśnika na rzecz J. M. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. .
Uzasadnienie
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie J. M. (dalej powoływany jako "skarżący") zaskarżył bezczynność Burmistrza Miasta Kraśnika w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej.
Skarżący zarzucił naruszenie:
- art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. w zakresie w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek,
- art. 10 ust. 1 w powiązaniu z art. 12 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902, dalej jako: "u.d.i.p.") w zakresie, w jakim przepis ten stanowi o tym, że informacja, która nie została udostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej lub centralnym repozytorium, jest udostępniana na wniosek, poprzez błędne zastosowanie, polegające na nieudostępnieniu informacji publicznej na wniosek.
Skarżący wskazał, że w lipcu 2022 r. wystąpił do Starosty K. o weryfikację projektu organizacji ruchu dla terenu nowego centrum komunikacyjnego w K. oraz ulic przyległych (Mostowa/Struga/Narutowicza). Z odpowiedzi Starosty K. z dnia 16 sierpnia 2022 r. wynikało, że podziela on wątpliwości oraz zastrzeżenia skarżącego i w związku z tym zostaną dokonane korekty w projekcie organizacji ruchu dla tego układu dróg.
Skarżący wyjaśnił, że po upływie około 3 miesięcy wystąpił do Burmistrza Kraśnika, czyli zarządcy dróg gminnych i wewnętrznych o przesłanie przez system ePUAP:
a) elektronicznej wersji projektu organizacji ruchu dla centrum komunikacyjnego oraz ulic przyległych (Mostowa/Struga/Narutowicza) opracowanego po 1 lipca 2022 r,
b) informacji na temat stanu wdrożenia tego projektu.
Skarżący wskazał, że w terminie wynikającym z przepisów zawartych art. 13 ust. 1 u.d.i.p., jak i do dnia sporządzenia skargi organ nie udostępnił ani nie przesłał informacji, o którą wnioskował. Wniosek pozostał bez jakiejkolwiek odpowiedzi ze strony organu. Skarżący stwierdził, że termin do udostępnienia przedmiotowej informacji publicznej upłynął, zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., po 14 dniach od złożenia wniosku, czyli 19 grudnia 2022 r. W związku z tym według skarżącego organ pozostaje w bezczynności w załatwieniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej. Zdaniem skarżącego Burmistrz jest organem zobowiązanym do pełnienia funkcji zarządu dróg gminnych, a zakres wniosku obejmuje informację publiczną jaką są działania w zakresie organizacji ruchu.
Wskazując, że wniosek pozostaje bez żadnej reakcji organu przez ponad 2 miesiące, czyli opóźnienie czterokrotnie przekracza ustawowy czas na załatwienie wniosku, jak również to, iż na skutek przywołanego powyżej prawomocnego orzeczenia organ powinien być świadomy sposobu, jak i terminu na załatwienie wniosku o informację publiczną, skarżący wniósł o stwierdzenie, że bezczynność ta ma charakter rażącego naruszenia prawa oraz wymierzenie Burmistrzowi Kraśnika grzywny w symbolicznej wysokości 500 zł. Zdaniem skarżącego swoim postępowaniem, a raczej zaniechaniem organ pozbawia go możliwości realizacji konstytucyjnego prawa do informacji, które, co istotniejsze, jest również prawem człowieka. Powtarzająca się bezczynność winna zostać wyeliminowana poprzez zastosowanie środków przewidzianych w polskim prawie. Proponowana wysokość grzywny jest symboliczna, gdyż wynosi nieco ponad 1% maksymalnego jej wymiaru.
Wobec powyższego skarżący wniósł o zobowiązanie organu do załatwienia wniosku z dnia 3 grudnia 2022 r. dotyczącego przesłania przez ePUAP elektronicznej wersji projektu organizacji ruchu dla centrum komunikacyjnego oraz ulic przyległych (Mostowa/Struga/Narutowicza) opracowanego po 1 lipca 2022 r oraz informacji na temat stanu wdrożenia tego projektu, a także o zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że nie otrzymał w dniu 3 grudnia 2022 r. ani w dacie późniejszej wniosku o udostępnienie informacji publicznej pochodzącego od J. M. zarówno za pośrednictwem systemu ePUAP, jak również w formie tradycyjnej. Sprawdzono także pisma przekazywane zgodnie z właściwością do innych podmiotów.
Organ podkreślił, że skarżący nie dołączył do skargi urzędowego poświadczenia doręczenia (UPD).
W odpowiedzi na wskazany zarzut organu w dniu 23 marca 2023 r. skarżący przesłał UPD potwierdzające złożenie wniosku i jego przekazanie do skrzynki na platformę ePUAP.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie, gdyż Wójt Gminy Zamość dopuścił się bezczynności w zakresie rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia 3 października 2022 r.
W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 259), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a., to jest mających za przedmiot w szczególności decyzje administracyjne, postanowienia w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie, a także inne akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a.
Stosownie do art. 149 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:
1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;
2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;
3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania (§ 1).
Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (§ 1b). Zgodnie zaś z § 2 omawianego przepisu sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.
Orzekając w tak określonym zakresie kognicji, Sąd uznał, że przedmiotowa skarga podlega uwzględnieniu.
W niniejszej sprawie skarżący zarzucił bezczynność Burmistrzowi Miasta Kraśnik w udzieleniu na jego wniosek informacji publicznej.
W rozpoznawanej sprawie skarżący domagał się udostępnienia informacji publicznej w trybie przewidzianym przepisami u.d.i.p. Ustawa ta, stanowiąc generalną zasadę udostępniania informacji publicznej, reguluje zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy jej stosowania oraz procedurę i tryb udostępniania informacji publicznej.
Stosownie do art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. Natomiast podmiotami zobowiązanymi do udostępnienia informacji są m.in. władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p. Należy w tym miejscu wskazać, że ustawa o dostępie do informacji publicznej przewiduje różne sposoby udostępniania informacji publicznych, a jednym z nich jest udostępnianie informacji publicznej, zgodnie z art. 10 u.d.i.p., na wniosek. W myśl art. 13 ust. 1 u.d.i.p., udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni, za wyjątkiem sytuacji przewidzianych w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 u.d.i.p. Zgodnie zaś z art. 13 ust. 2 u.d.i.p., jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust.1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku.
Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnej z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot zobowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1 u.d.i.p.). Natomiast w myśl art. 16 ust. 1 i art. 17 ust. 1 u.d.i.p., odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 u.d.i.p., następuje w drodze decyzji administracyjnej.
Ponadto, organ może poprzestać na pisemnym zawiadomieniu wnioskodawcy, gdy nie jest podmiotem zobowiązanym w świetle art. 4 u.d.i.p., gdy żądana informacja nie stanowi informacji publicznej, gdy nie dysponuje on przedmiotową informacją albo wnioskowane dane są dostępne w publikatorze oraz gdy w zakresie żądanej informacji publicznej przepisy prawa wprowadzają odrębny tryb dostępu.
Okolicznością bezsporną w przedmiotowej sprawie jest to, że Burmistrz Miasta Kraśnik jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Zgodnie bowiem z art. 4 ust. 1 pkt 4 u.d.i.p., obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego.
Nie jest również kwestionowane, że podstawowa informacja, o którą wystąpił skarżący, w postaci elektronicznej wersji projektu organizacji ruchu dla centrum komunikacyjnego oraz ulic przyległych (Mostowa/Struga/Narutowicza) opracowanego po 1 lipca 2022 r, oraz informacji na temat stanu wdrożenia tego projektu stanowi informację publiczną w rozumieniu przepisów u.d.i.p.
W świetle powyższego, Burmistrz powinien był załatwić przedmiotowy wniosek w trybie i terminie przewidzianym w u.d.i.p.
Na gruncie przepisów u.d.i.p., bezczynność podmiotu zobowiązanego do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej ma miejsce wówczas, gdy organ, będąc w posiadaniu żądanej informacji publicznej, nie podejmuje stosownej czynności materialno-technicznej w postaci udzielenia tej informacji (art. 10 ust. 1 u.d.i.p.) lub nie wydaje decyzji o odmowie jej udostępnienia (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.), lub też w przypadkach które orzecznictwo uznaje za wystarczające dla wydania pisemnego zawiadomienia (a więc m.in., gdy informacja nie stanowi informacji publicznej lub organ nie dysponuje wnioskowaną informacją) takie zawiadomienie nie zostaje wystosowane przez organ do wnioskodawcy.
W stanie faktycznym niniejszej sprawy wniosek skarżącego został wysłany na adres ePUAP organu w dniu 3 grudnia 2022 r., czego potwierdzenie (UPD) zostało przedłożone przez skarżącego do akt sprawy w dniu 23 marca 2023 r. (k. 16 – 17 akt sąd.).
Wyjaśnić należy, że w świetle ugruntowanego stanowiska wyrażanego w orzecznictwie sądów administracyjnych, do obowiązków organu administracji publicznej należy właściwa konfiguracja poczty elektronicznej, w tym filtrów antyspamowych, oraz takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej organu, aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na ten adres podań, wobec prawnej dopuszczalności ich wnoszenia także drogą elektroniczną (zob. postanowienia NSA z 10 września 2015 r., I OSK 1968/15 i z 3 listopada 2015 r., I OSK 1940/15). Uznaje się, że skutki trudności, błędów czy nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania przez organy administracji publicznej oficjalnych systemów służących do komunikacji z tymi organami (np. poczty elektronicznej, systemu ePUAP) nie mogą być przerzucane na korzystających z tych systemów (zob. postanowienie NSA z 5 listopada 2015 r., I OZ 1414/15; wyrok NSA z 16 lutego 2016 r., I OSK 2186/14). Ryzyko nieodebrania przez organ wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej wniosku, skierowanego na oficjalnie podany adres poczty elektronicznej organu, obciąża ten organ, a nie wnioskodawcę (postanowienie NSA z 18 listopada 2015 r., I OSK 2897/15).
W świetle powyższych rozważań nie budzi wątpliwości, że skarżący skutecznie złożył wniosek w dniu 3 grudnia 2022 r. Natomiast organ nie ustosunkował się do żądania skarżącego o udzielenie żądanych informacji publicznych do dnia orzekania przez Sąd w niniejszej sprawie.
W ocenie Sądu skarga jest zasadna, gdyż organ pozostaje w bezczynności. Pod rządami ustawy o dostępie do informacji publicznej za bezczynność należy uznać bowiem również stan, gdy podmiot, do którego zwrócono się o udzielenie informacji publicznej, nie reaguje na wniosek i pozostawia go bez rozpoznania. Niezależnie zatem od tego, czy w ocenie tego podmiotu, wnioskowane dane nie stanowią informacji publicznej lub że podmiot nie jest zobowiązany do jej udzielenia, albo że nie dysponuje daną informacją, bądź że w sprawie zastosowanie ma odmienny tryb dostępu do informacji, podmiot ten zobowiązany jest do poinformowania wnioskodawcy o zajętym stanowisku, choćby w formie zwykłego pisma. Nie do zaakceptowania jest zaś sytuacja, gdy podmiot taki, po otrzymaniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej, nie reaguje na niego w żaden sposób uzewnętrzniony wnioskodawcy. Dopiero bowiem reakcja organu uwalnia go od zarzutu bezczynności (por. wyrok NSA z dnia 12 marca 2014 r., sygn. akt I OSK 444/14).
W stanie faktycznym niniejszej sprawy organ pozostaje w bezczynności, bowiem nie odpowiedział na wniosek skarżącego o udzielenie informacji publicznej z dnia 3 grudnia 2022 r. Brak działania ze strony Burmistrza spowodował, że pozostaje on w bezczynności.
Mając powyższe na uwadze na mocy art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. zobowiązano Burmistrza do załatwienia wniosku skarżącego z dnia 3 grudnia 2022 r., w terminie 14 dni (pkt I sentencji wyroku).
Zdaniem Sądu organ dopuścił się bezczynności, jednak nie miała ona charakteru rażącego, bowiem bezczynność organu nie była powiązana ze świadomym lekceważeniem opartych na prawie obowiązków lub jaskrawego braku woli załatwienia sprawy, czy ewidentnego niestosowania przepisów prawa, a była jedynie w ocenie Sądu przeoczeniem. Jak wyjaśnił organ sprawdzano czy wniosek nie został przekazany zgodnie z właściwością do innych podmiotów. W ocenie Sądu działanie organu nie było działaniem zamierzonym.
Oddalając skargę w pozostałym zakresie (pkt III sentencji wyroku) odstąpiono od przewidzianej przepisem art. 149 § 2 p.p.s.a. możliwości wymierzenia grzywny Sąd stwierdził, że regulacja ta stanowi dodatkowy środek o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu (podmiotu) w załatwieniu sprawy, a więc w tego rodzaju sytuacjach, gdzie oceniając całokształt działań organu można dojść do przekonania, że noszą one znamiona celowego unikania podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez tych dodatkowych sankcji organ nadal nie będzie respektować obowiązków wynikających z przepisów prawa (por. wyrok NSA z 7 grudnia 2016 r., sygn. akt I OSK 642/15). W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie okoliczności takie nie wystąpiły.
W punkcie IV wyroku Sąd orzekł o kosztach postępowania na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 p.p.s.a., przyznając skarżącemu zwrot kosztów w kwocie, obejmującej uiszczony wpis od skargi.