II SAB/LU 173/25

II SAB/Lu 173/25 - Postanowienie WSA w Lublinie
Data orzeczenia
2025-12-17
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-12-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie
Sędziowie
Jerzy Parchomiuk /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6012 Wstrzymanie robót budowlanych, wznowienie tych robót, zaniechanie dalszych robót budowlanych
658
Hasła tematyczne
Odrzucenie skargi
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Odrzucono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2024 poz 935
art. 25 § 2; art. 58 § 1 pkt 6; art. 3 § 2 pkt 8; art. 232 § 1 pkt 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2025 poz 418
art. 48; art. 50-51; art. 53a ust.1; art. 72a
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 61a; art. 37 § 1 pkt 1;
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. K. i J. K. na bezczynność Inspektor Nadzoru Budowlanego w sprawie wstrzymania robót budowlanych postanawia: I. odrzucić skargę; II. zwrócić A. K. i J. K. (solidarnie) kwotę 100 (sto) złotych tytułem wpisu sądowego od odrzuconej skargi.
Uzasadnienie
Pismem z 31 października 2025 r. A. K. i J. K. (dalej jako: skarżący) wnieśli skargę do sądu na bezczynność Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej jako: PINB) w H. w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych.
Skarżący wskazali, że pismem z 6 czerwca 2025 r. zawiadomili organ o podejrzeniu realizacji inwestycji bez ostatecznej i prawomocnej decyzji udzielającej pozwolenia na budowę i jednocześnie wystąpili o wydanie z urzędu postanowienia o wstrzymaniu budowy tej inwestycji. W odpowiedzi na powyższe pismo, organ pismem z 6 października 2025 r., poinformował skarżących, że po przeprowadzeniu czynności wyjaśniających i kontrolnych, stwierdził, iż w chwili obecnej zachodzi brak podstaw do wszczęcia z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiotowej sprawie i wydania postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych. Organ wyjaśnił dodatkowo, że decyzja o pozwoleniu na budowę wydana przez właściwy organ nie została wyeliminowana z obrotu prawnego, w związku z czym nie występuje przesłanka formalna do uznania, że inwestycja jest realizowana bez wymaganego pozwolenia na budowę, co wyklucza możliwość zastosowania art. 48 ustawy z Prawo budowlane (Dz.U. z 2025 r., poz. 418; dalej jako: P.b.).
W odpowiedzi na skargę, PINB w H. wniósł o odrzucenie skargi z uwagi na nieuzupełnienie przez skarżących braków formalnych skargi, tj. numeru PESEL i nie załączenie do skargi jej odpisów wraz z załącznikami. Ponadto, organ podniósł, że PINB w H. nie posiada zdolności sądowej i nie mieści się w żadnej z kategorii podmiotów wyszczególnionych w art. 25 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). W razie nieuwzględnienia przez sąd powyższej argumentacji, organ wniósł o oddalenie skargi odnosząc się merytorycznie do podnoszonych w skardze zarzutów i argumentacji na ich poparcie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje.
Skarga podlega odrzuceniu, z uwagi na jej niedopuszczalność (art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.). Argumenty podnoszone w odpowiedzi na skargę, mające stanowić podstawę żądania odrzucenia skargi są całkowicie niezasadne (brak formalny skargi podlega usunięciu na wezwanie Sądu, zaś PINB w H. ma zdolność sądową w postępowaniu sądowoadministracyjnym z mocy art. 25 § 2 p.p.s.a.).
W świetle art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn, aniżeli wymienione w pkt 1-5a tego przepisu, jej wniesienie jest niedopuszczalne.
W związku z powyższym, przed przystąpieniem do badania merytorycznej zasadności skargi, konieczna jest ocena jej dopuszczalności, tj. rozważenie czy bezczynność, której skarżący upatrują w braku wszczęcia przez PINB w H. postępowania dotyczącego legalności robót budowlanych, może stanowić przedmiot kontroli sądu administracyjnego.
Zarówno w orzecznictwie jak i w piśmiennictwie podkreśla się, że brak jest podstaw do przyjęcia bezczynności organu administracji w sytuacji, gdy obowiązujące przepisy prawa nie przewidują działania organów w określonej formie prawnej. Musi bowiem istnieć obowiązek prawny działania organu administracji i określona prawna forma tego działania, ujęta w ramy form procesowego rozstrzygnięcia sprawy (zob. wyroki NSA: z 20 kwietnia 1999 r., sygn. akt I SAB 161/98, 14 stycznia 2021 r., sygn. akt I GSK 1722/20; J. Borkowski [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2008 r. s. 292). Oznacza to, że skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ jest dopuszczalna tylko wówczas, gdy organ jest zobowiązany do podjęcia określonego aktu lub czynności, tj. gdy wpłynie w tym zakresie konkretne żądanie podlegające załatwieniu rozstrzygnięciem władczym, lub gdy organ jest zobowiązany podjąć takie rozstrzygnięcie z urzędu w określonym terminie, a także gdy wydanie takiego rozstrzygnięcia przewiduje przepis prawa. Natomiast kontrola sprawowana przez sąd administracyjny nie obejmuje spraw zainicjowanych skargami na zaniechanie organu, gdy przepis prawa nie przewiduje obowiązku podjęcia działania przez organ.
Skarżący żądają od PINB w H. wszczęcia postępowania w sprawie legalności budowy budynku mieszkalnego wielorodzinnego na działkach nr [...]
i [...], położonych w H. przy ul. [...].
W aktualnym stanie prawnym wszczęcie postępowania w sprawie rozpoczęcia i prowadzenia robót budowlanych z naruszeniem ustawy (w tym postępowania legalizacyjnego – art. 48 P.b. i naprawczego – art. 50-51 P.b.) następuje wyłącznie z urzędu (art. 53a ust. 1 P.b.).
Przywołany art. 53a ust. 1 P.b. został wprowadzony w ramach dużej nowelizacji przepisów Prawa budowlanego z 2020 r. (ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw; Dz. U. z 2020 r., poz. 471). W orzecznictwie sądów administracyjnych ujawniły się istotne rozbieżności na tle stosowania tego przepisu. Spory dotyczą kwestii właściwej formy procesowej reakcji organów nadzoru budowlanego na kierowane do nich żądanie wszczęcia postępowania celem weryfikacji zgodności z prawem wykonania robót budowlanych, jak również kwestii dopuszczalności zaskarżenia do sądu administracyjnego braku reakcji organów na tego rodzaju żądania.
Rozbieżności te zostały usunięte uchwałą Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 września 2025 r. (II OPS 2/25). Zgodnie z sentencją tej uchwały: "Z uwagi na treść art. 53a ust. 1 i art. 72a [P.b.] nie jest dopuszczalne wszczęcie i prowadzenie postępowania administracyjnego na wniosek osoby, która żąda od organu nadzoru budowlanego podjęcia działań, powołując się na własny interes prawny. Postępowania w tych sprawach wszczyna się wyłącznie z urzędu. 2) Organ nadzoru budowlanego, do którego wpłynął wniosek (żądanie) wszczęcia jednego z postępowań, o których mowa w art. 53a ust. 1 i art. 72a [P.b.], obowiązany jest do poinformowania wnioskodawcy, w drodze pisma o charakterze informacyjnym, o podjętych działaniach i zajętym stanowisku".
Dla rozpoznawanej sprawy jeszcze istotniejszy jest następujący fragment uzasadnienia uchwały: "[...] należy również stwierdzić, że skoro organ nadzoru budowlanego nie jest zobowiązany do wydania, w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a., postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania w sprawach, o których mowa w art. 53a ust. 1 i art. 72a [P.b.], to brak reakcji tego organu polegający na niezajęciu stanowiska w procesowej formie nie może być kwestionowany w drodze ponaglenia (art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.), tj. środka zwalczającego bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W konsekwencji także skarga na bezczynność organu w tego rodzaju sprawach stanowi skargę niedopuszczalną w rozumieniu art. 58 § 1 pkt 6 w związku z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. Merytoryczne rozpatrzenie ponaglenia przez organ wyższego stopnia, a także skuteczne wniesienie do sądu administracyjnego skargi na bezczynność organu jest możliwe jedynie w sytuacji toczącego się postępowania w konkretnej sprawie".
Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy, wniesiona przez skarżących skarga jest niedopuszczalna. Kierując się argumentacją NSA – skoro PINB w Hrubieszowie nie był zobowiązany do wydania – w odpowiedzi na żądanie skarżących – postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania na podstawie art. 61 § 1 k.p.a., z uwagi na brzmienie art. 53a P.b., to niedopuszczalna jest próba kwestionowania braku reakcji organu w tej procesowej formie ani w drodze ponaglenia (art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.), ani skargi do sądu administracyjnego na bezczynność organu (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.).
Niedopuszczalna z powyższych przyczyn skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.
O zwrocie uiszczonego wpisu od odrzuconej skargi sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.