II SAB/KR 240/23

II SAB/Kr 240/23 - Wyrok WSA w Krakowie
Data orzeczenia
2024-03-06
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-11-13
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie
Sędziowie
Anna Kopeć
Małgorzata Łoboz /przewodniczący/
Piotr Fronc /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6159 Inne o symbolu podstawowym 615
658
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
stwierdzono, że organ dopuścił się bezczynności
Powołane przepisy
Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270
art 149  par 1   , art 52
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Dz.U. 1960 nr 30 poz 168
art 35  par 1 i 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzta Łoboz Sędziowie WSA Piotr Fronc (spr.) Asesor WSA Anna Kopeć po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi S. G. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu w przedmiocie rozpoznania odwołania I. umarza postępowanie w przedmiocie zobowiązania organu do dokonania czynności lub wydania aktu; II. stwierdza, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu dopuściło się bezczynności w rozpoznaniu odwołania S. G. od decyzji Wójta Gminy Kamienica z dnia 25.06.2021r. znak GZP.6724.4.18.2016 wydanej w przedmiocie odmowy nakazania przywrócenia poprzedniego stanu zagospodarowania III. stwierdza, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; IV. oddala skargę w pozostałym zakresie; V. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu na rzecz strony skarżącego S. G. kwotę 597 zł (pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Uzasadnienie
W piśmie z dnia 6 października 2023 r. S. G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu w przedmiocie rozpoznania odwołania.
W skardze zarzucił organowi naruszenie:
1. Art. 35 § 1- 3 w zw. z art. 36 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 775 ze zm.; dalej: k.p.a.),
2. Art. 37 § 6 k.p.a. poprzez niewydanie postanowienia, w którym organ wskazuje że dopuścił się bezczynności oraz stwierdza, że miało ono miejsce z rażącym naruszeniem prawa.
Wobec powyższego skarżący wniósł o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności oraz do zobowiązania organu do wydania decyzji w określonym terminie, o stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, o przyznanie od organu sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. i o zasądzenie zwrotów kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że WSA w Krakowie wyrokiem z dnia 10 czerwca 2022 r., sygn. akt II SA/Kr 475/22, uchylił zaskarżoną decyzję SKO w Nowym Sączu z dnia 26 listopada 2021 r. o odmowie nakazania przywrócenia poprzedniego sposobu zagospodarowania. Od czasu wydania wyroku Kolegium nie wydało rozstrzygnięcia w sprawie, a jedynie wezwało obecnie skarżącego do podania nr konta bankowego celem przelania kwoty zasądzonej tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Skarżący zaznaczył, że złożył w organie ponaglenie w dniu 5 maja 2023 r., jednak do czasu złożenia skargi (tj. 6 października 2023 r.) organ nie załatwił sprawy, tj. nie rozpoznał odwołania.
Co więcej, skarżący podniósł, że Kolegium nie informowało go o niezałatwieniu sprawy w terminie i nie wskazywało nowego terminu załatwienia sprawy. Tymczasem, jak wskazał skarżący, organ pozostawał w zwłoce już ponad rok.
W odpowiedzi na skargę na bezczynność Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu wniosło o umorzenie postępowania sądowego w zakresie zobowiązania SKO do rozpoznania odwołania oraz o oddalenie skargi w pozostałym zakresie.
Uzasadniając wniosek o umorzenie postępowania, Kolegium podniosło, że w dniu 12 października 2023 r. wydało decyzję w przedmiocie odwołania obecnie skarżącego S. G..
Uzasadniając opóźnienie w rozpoznaniu sprawy, Kolegium zwróciło uwagę na skokowe zwiększenie liczby spraw w związku z wejściem w życie ustaw dotyczących dodatku węglowego i dodatku do innych źródeł ciepła, które to sprawy miały mieć też priorytet w rozpatrywaniu. 20% przyrost spraw nie przełożył się na zwiększenie liczby członków Kolegium. Niezależnie w listopadzie 2022 r. zmarł sprawozdawca w sprawie, a spadkobiercy opóźniali się ze zwrotem akt.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Natomiast § 2 cytowanego artykułu w pkt 8 w związku z pkt 4 precyzuje, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów, w tym na bezczynność w dokonywaniu czynności materialno–technicznych z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień wynikających z przepisów prawa.
W myśl art. 119 pkt 4 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Sąd wskazuje, że nie znalazł podstaw do przekazania, na podstawie art. 122 p.p.s.a., sprawy do rozpoznania na rozprawie. W niniejszej sprawie brak było ograniczeń, związanych z orzekaniem w trybie uproszczonym, uniemożliwiających rozpoznanie skargi. Sprawa nie wymagała przeprowadzenia rozprawy, a dla jej rozstrzygnięcia udział stron nie był niezbędny.
Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu w przedmiocie rozpoznania odwołania S. G..
W tym zakresie przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie.
Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę praw strony przez doprowadzenie do wydania w sprawie rozstrzygnięcia lub podjęcia innej czynności dotyczącej uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Rozpoznając skargę na bezczynność, sąd kontroluje jedynie, czy w sprawie zaistniał stan bezczynności, tzn. czy organ podjął określone czynności i załatwił sprawę na danym etapie postępowania.
Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Z kolei § 1a powołanego przepisu stanowi, że jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości lub w części (art. 151 p.p.s.a.).
W myśl art. 52 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (§ 1), przy czym przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub ponaglenie, przewidziany w ustawie (§ 2). W przypadku skargi na bezczynność czy przewlekłe prowadzenie postępowania - jak przewiduje art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2020 r. poz. 256, dalej: k.p.a.), stronie służy prawo do wniesienia ponaglenia, jeżeli: 1) nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (bezczynność); 2) postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (przewlekłość), które - stosownie do art. 37 § 3 k.p.a. - wnosi się: 1) do organu wyższego stopnia za pośrednictwem organu prowadzącego postępowanie; 2) do organu prowadzącego postępowanie - jeżeli nie ma organu wyższego stopnia. Zgodnie z art. 53 § 2b p.p.s.a. skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można wnieść w każdym czasie po wniesieniu ponaglenia do właściwego organu.
W przedmiotowej sprawie skarżący dopełnił tego wymogu, kierując do organu ponaglenie w dniu 5 maja 2023 r., tj. przed wniesieniem skargi.
Zgodnie z art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Stosownie do art. 35 § 2 k.p.a. niezwłocznie powinny być załatwiane sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym - w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (§ 3). Załatwienie sprawy w postępowaniu uproszczonym powinno nastąpić niezwłocznie, nie później niż w terminie miesiąca od dnia wszczęcia postępowania (§ 3a). Do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (§ 5).
O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany, po myśli art. 36 § 1 k.p.a., zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (§ 2). W postępowaniu zażaleniowym ma odpowiednie zastosowanie termin do załatwienia sprawy w postępowaniu odwoławczym (art. 144 k.p.a.).
Skarga wniesiona w niniejszej sprawie okazała się zasadna. Z akt sprawy wynika, że WSA w Krakowie, wyrokiem z dnia 10 czerwca 2022 r., sygn. akt II SA/Kr 475/22, po rozpoznaniu skargi S. G. uchylił decyzję SKO w Nowym Sączu z dnia 26 listopada 2021 w przedmiocie odmowy nakazania przywrócenia poprzedniego sposobu zagospodarowania. Doręczenie prawomocnego orzeczenia i zwrot akt sprawy do Kolegium nastąpiło w dniu 9 września 2022 r. (data prezentaty). S. G., wobec braku rozpatrzenia jego odwołania, złożył 5 maja 2023 r. w organie ponaglenie, jednak do czasu złożenia skargi (tj. 6 października 2023 r.) organ nie wydał decyzji. Sprawa załatwiona została przez organ administracyjny dopiero decyzją z dnia 12 października 2023 r. (jak się można domyślać na skutek wniesionej skargi właśnie), tj. po ponad roku od zwrotu akt przez WSA i ponad pięć miesięcy po złożeniu ponaglenia.
W tej sytuacji należy stwierdzić, że skoro akt ten (wyżej opisana decyzja) została wydana po wniesieniu skargi do Sądu, ale przed rozpoznaniem skargi, uznać należy, że organ załatwił sprawę i nie pozostaje już w bezczynności, a zatem postępowanie sądowoadministracyjne w tym zakresie stało się bezprzedmiotowe. Z powyższych względów, na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a., Sąd orzekł o umorzeniu postępowania w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu kończącego postępowanie lub dokonania czynności – pkt I sentencji wyroku.
Sąd jednocześnie stwierdza, że SKO w Nowym Sączu w tej sprawie dopuściło się bezczynności z uwagi na to, że sprawa nie została załatwiona w terminie określonym w art. 35 k.p.a. ani terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a.( pkt II wyroku). Powołany na wstępie art. 149 § 1a p.p.s.a. zobowiązuje sąd administracyjny, który stwierdził bezczynność organu w prowadzonym postępowaniu, do jednoczesnego stwierdzenia, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie przyjmuje się, że rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, czy oczywistego lekceważenia wniosków skarżącego. Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 16 lutego 2018 r. I OSK 1163/16 zgodnie ze słownikowym znaczeniem tego sformułowania za działanie "rażące" należałoby uznać działanie bezsporne, ponad miarę, niewątpliwe, wyraźne oraz oczywiste. Nie każde naruszenie prawa wskutek prowadzenia postępowania w sposób przewlekły będzie naruszeniem rażącym. Ocena, czy mamy do czynienia z naruszeniem rażącym, powinna być dokonywana w powiązaniu z okolicznościami danej sprawy, rozpatrywanej indywidualnie, wyznaczonej przez wiele elementów zmiennych (por. wyroki NSA z 21 czerwca 2012 r. I OSK 675/12, z 17 listopada 2015 r., II OSK 652/15). Zauważyć także należy, iż dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok NSA z 21 czerwca 2012 r., I OSK 675/12, postanowienie NSA z 27 marca 2013 r., OSK 468/13).
Sąd uznał, że w niniejszej sprawie mamy do czynienia z taką sytuacją. Decyzja Kolegium została bowiem wydana ponad rok od zwrotu akt przez WSA w Krakowie wraz z prawomocnym wyrokiem i ponad pięć miesięcy od złożenia przez odwołującego się ponaglenia. Sąd miał też na uwadze brak dopełnienia przez Kolegium obowiązku informacji o przedłużeniu terminu załatwienia sprawy i wyznaczeniu kolejnego terminu. W sprawie przez ponad rok nie działo się nic, mimo interwencji S. G.. W ocenie Sądu, wykazana bezczynność nosi cechy rażącego naruszenia prawa (art. 149 § 1a.p.s.a.), o czym Sąd orzekł w pkt III sentencji wyroku.
Odnośnie oddalenia wniosku o przyznanie wnioskowanej przez skarżącego od organu sumy pieniężnej, to po pierwsze, instytucja ta ma charakter dyscyplinująco-represyjny. Tymczasem w rozpoznawanej sprawie żądana decyzja została już przez SKO wydana. Po drugie, skarżący nie wykazał też, by zachodziły podstawy do przyjęcia, że w jego sytuacji, wobec nierozpatrzenia jego odwołania w terminie uzasadnione byłoby zadośćuczynienie za poniesioną krzywdę. Stąd też w tym zakresie skargę oddalono.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.